از تهران تا کالیفرنیا، تفاوت میان نمایشگاه های ما و آن‌ها

نویسنده: امیر سرمدی: فعال رسانه ای

نمایشگاه تجهیزات توانبخشی معلولان سی اس یو ان (CSUN) آمریکا امسال هم پرشور و به علت شیوع کرونا به صورت آنلاین برگزار شد. باید از کرونا ممنون باشیم که با همه گرفتاری هایی که برایمان درست کرده در موقعیت هایی امتیازاتی را هم برایمان به وجود آورده است. یکی از این امتیازات، بر خط شدن بعضی رویداد های مهم است که همه ساله گوشه گوشه دنیا برگزار می شده و برای ما حکم خرمای نخیل را داشته. چه، حالا توانسته ایم به مدد آنلاین برگزار شدن این رویداد ها، ما هم بهره ای از آنها ببریم. سی و ششمین دوره نمایشگاه سالانه فناوری های کمک توانبخشی دانشگاه ایالتی کالیفرنیای آمریکا موسوم به «سی اس یو ان از جمله این رویداد ها است که ششم تا چهاردهم مارس سال جاری برگزار شد. این نمایشگاه از ششم ماه مارس با ارائه کنفرانس های آنلاین آغاز شد. در ادامه هم شرکت های مختلف دنیا آخرین دستآورد های تجهیزات کمک توانبخشی خود را به معرض نمایش گذاشتند. نکته جالب توجه آنکه امکانی در نظر گرفته شده بود تا با ثبت نام در این نمایشگاه، بتوان به صورت مجازی از غرفه های آن دیدن کرد و با مدیران شرکت ها در ساعات مشخص شده، به صورت صوتی، چَت متنی یا به صورت تصویری به گفت وگو پرداخت.

به همین بهانه، در این یادداشت قصد دارم به ارائه نکاتی کوتاه از برگزاری نمایشگاه های تجهیزات توانبخشی در کشورمان بپردازم. در این نوشتار، نقاط ضعف و قوت، کمبود های موجود و اهداف برپایی این نمایشگاه ها با سایر نقاط دنیا به ویژه رویداد جهانی CSUN را مقایسه خواهم کرد و در پایان این یادداشت هم به تکنولوژی های عرضه شده در CSUN 2020 و خبر های داغ از این نمایشگاه در سال 2021 که همین 6 روز پیش به پایان رسید، نگاهی خواهم انداخت.

نمایشگاههای تکراری

اساساً شاید مقایسه یک سری زیرساخت ها در کشور ما با ینگه دنیا قابل قیاس نباشد، اما متأسفانه در ایران استاندارد های حداقلی هم در زمینه برگزاری نمایشگاه های معلولان رعایت نمی شود. در کشور ما از سال 1394 تا 1398، پنج سال پیاپی نمایشگاهی تحت عنوان نمایشگاه بین المللی تخصصی تجهیزات  و خدمات توانبخشی معلولان و جانبازان برگزار شده است. این نمایشگاه که فقط نام بین المللی را یدک می کشد، علی الظاهر باید ارائه دهنده آخرین فناوری ها و جدیدترین تکنولوژی های  روز دنیا در حوزه ی تجهیزات توانبخشی معلولان باشد و به عنوان موتور پیش برنده تولیدکنندگان این لوازم به شمار آید، هر ساله درست به برازندگی نام خود، کاملاً نمایشگاهی و از سر رفع تکلیف برگزار می شود. دست آخر هم مسئولان دستگاه های متولی، نه به عدم قدرت خرید جامعه هدف توجهی می کنند و نه تمهیدی برای حمایت از معلولان برای استفاده بهینه از نمایشگاه می اندیشند. امسال هم که با شیوع کرونا، مسئولان برگزارکننده قید ظرفیت فضای مجازی را زدند و بسان کار های غیر ضرور، ششمین دوره ی نمایشگاه را تعطیل کردند.

آینده تکنولوژی های معلولان، در نمایشگاهها رقم میخورد

در نمایشگاهی مثل CSUN، شرکت ها از محصولاتی رونمایی می کنند که معرف آینده ی تکنولوژی های ویژه معلولان است. در واقع، اگر بخواهیم به چشم اندازی از تجهیزات کمک توانبخشی معلولان در سال های آتی نگاهی بیندازیم، آن را باید در همین نمایشگاه هایی مثل CSUN جست وجو کنیم. این در حالی است که در نمایشگاه های ما نه خبری از آینده نگری و افق های جدید است و پروژه های فناورانه آنقدر اندک هستند که باید با فانوس در تاریکی دنبالشان گشت. چه آنکه در تمام این پنج دوره اخیر، تنها برجسته نگار هوشمند شرکت پکتوس، نرم افزار پول شناس خانه نور ایرانیان بصیر و چاپگر بریل دارکوب و تیزکوب شرکت سفیر ثریا جز محصولات انگشت شمار حوزه فناوری در بخش نابینایان بودند که در نمایشگاه تجهیزات توانبخشی معلولان از این محصولات رونمایی شد و بعد هم به عنوان یک محصول قابل عرضه، روانه بازار شدند. به غیر از موارد فوق، بقیه شرکت های حاضر در نمایشگاه یا محصولات وارداتی تولیدی سایر کشور ها را به معرض نمایش گذاشته بودند یا ابزار ها و بازی های تکراری.

برگزاری کنفرانس  های جذاب در حاشیه نمایشگاه

نکته مهم دیگری که باید به آن اشاره کنم، برگزاری کنفرانس ها و معرفی مقالات پژوهشی در ارتباط با معلولان در حاشیه نمایشگاهی همچون سی اس یو ان است.

برای مثال، امسال در این نمایشگاه، در خصوص موضوعات جالبی از جمله: بلایای عمومی و افراد دارای معلولیت و تأثیر امنیت ملی بر زندگی معلولان کنفرانس های خوبی برگزار شد. اما مراسم افتتاحیه نمایشگاه ها در کشور ما، صرفاً با سخنرانی های تکراری معاون یا رئیس سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی یا ارائه آمار و ارقام پوشالی برگزار می شود.

نمایشگاهی به کام شرکت  ها

اساساً نمایشگاه تجهیزات توانبخشی در کشور ما، به جای آنکه دستاورد مشخصی برای اعضای جامعه هدف داشته باشد، محلی برای جلب نظر کارشناسان بهزیستی  یا سایر نهاد ها برای فروش محصولات شرکت های حاضر در نمایشگاه است. همان هم البته عمدتاً محقق نمی شود. چرا که اولاً بخشی از کارشناسان سازمان بهزیستی در آن حاضر نمی شوند و آن بخشی هم که در نمایشگاه حضور پیدا می کنند، یا از روی رفع تکلیف است یا موارد دیگری به جز نگاه تخصصی. کارشناسان نهاد های حمایتی به نمایشگاه هایی از این دست، به چشم یک تفریح و سرگرمی نگاه می کنند تا یک دغدغه شغلی و کارشناسی. در همه ادوار نمایشگاه که حاضر بودم، کمتر کارشناسانی را دیدم که خواهان توضیح جزئیات کامل درباره محصولات باشند. تنها دو سه دقیقه گوش می کنند، سری تکان می دهند و عبور می کنند. بدون اینکه متوجه شوند محصولات ارائه شده برای رفع کدام یک از نیاز های تخصصی معلولان است.

استقبال از ایده  های برتر فناورانه

در نمایشگاهی مثل سی اس یو ان، در حاشیه کنفرانس ها، از افراد صاحب نظر دعوت می کنند تا در ارتباط با نیاز های تجهیزاتی معلولان، ایده های نو بدهند. برای مثال، در سال گذشته و همزمان با برگزاری سی و پنجمین دوره نمایشگاه سی اس یو ان، کمپانی «اسمیت کِتِلوِل»، به عنوان یک مؤسسه تحقیقاتی، پروژه ای به نام «اودیوم» را معرفی کرد تا با کمک راهنما های شنیداری، شناسایی محیط های در بسته نظیر اتاق ها یا ساختمان ها را برای نابینایان تسهیل کند. این ابزار در واقع متشکل از  یک اپلیکیشن مبتنی بر وب بود که به کمک نشانه های سه بُعدی صوتی و برخی دیگر از علائم واقعیت مجازی، سعی داشت فضا های مختلف را برای نابینایان شبیه سازی کند و مختصات ساختمان ها را به آنها بیاموزد. به کمک این برنامه نابینایان می توانستند به شکل مجازی، تمام قسمت های یک ساختمان را واکاوی کنند. در حالی که در نمایشگاه تجهیزات توانبخشی در کشور ما، هیچ بخشی برای معرفی ایده  های فناورانه وجود ندارد که می  تواند در دوره  های بعدی نمایشگاه اضافه شود.

پیوند دانشگاه با شرکت های تولیدی

پیوند دانشگاه با شرکت های تولید کننده تجهیزات توانبخشی، یکی دیگر از موضوعات حائز اهمیتی است که در نمایشگاهی مثل سی اس یو ان شاهد آن هستیم. برگزاری بزرگترین رویداد جهانی تجهیزات توانبخشی توسط یکی از دانشگاه های معتبر آمریکا، گواه این مدعا است. در آمریکا دانشگاه ایالتی کالیفرنیا با همکاری شرکت ها نمایشگاه برگزار می کند، این در حالی است که دانشگاه های ما هیچ ارتباط مستقیمی با شرکت های تولید کننده ندارند. پیوند دانشگاه با این شرکت ها و بهره گیری از ظرفیت نخبگان دانشگاهی، بی تردید باعث افزایش تولید تجهیزات مورد نیاز معلولان و بهبود کیفیت محصولات خواهد شد.

نبود زیرساخت های مناسب در نمایشگاه  های داخلی

سی اس یو ان حتی امسال که به صورت حضوری پذیرای علاقمندان نبود، از طریق وبسایت خود، زمینه بازدید سایر مردم از سراسر جهان به صورت آنلاین را فراهم کرد. این در حالی است که نمایشگاه های ما نه وبسایت مشخصی دارند، نه خبری از بروشور های بریل و درشت خط است و نه می توانید شماره غرفه ی شرکت های مورد علاقه خود را پیدا کنید. مکان برگزاری نمایشگاه آنقدر غیر قابل دسترس است که خیلی از معلولان قید حضور در آن را می زنند و عطایش را به لقایش می بخشند.

مجموع نکاتی که در بالا اشاره شد، جذابیت حضور در نمایشگاه را به قدری کاهش می دهد که مخاطب تمایلی برای شرکت در آن ندارد.

اگر دولت حمایت کند، هزینه ها کاهش مییابد

واقعیت آن است که در زمینه تولید تجهیزات کمک توانبخشی نباید فقط شرکت های تولیدی را مقصر دانست. در تمام دنیا، شرکت های عرضه کننده تجهیزات معلولان، مورد حمایت مستقیم و غیر مستقیم دولت ها هستند. چرا که تولید محصولات سخت افزاری و نرم افزاری برای قشری که جزو اقلیت محسوب می شوند و عمدتاً از اقشار آسیب پذیر هم هستند، اگر در کوتاه مدت سودآور باشد، نمی تواند پایدار بماند. لذا این شرکت ها، به دلیل عدم برخورداری از حمایت دولت، مجبورند قیمت تجهیزات تولیدی خود را افزایش دهند تا بتوانند تنها به حیات خود ادامه دهند. اگر دولت، سازمان های متولی معلولان یا جانبازان سیاست های مشخصی برای حمایت از تولیدکنندگان می داشتند، تجهیزات با قیمت به مراتب کمتری به دست افراد متقاضی می رسید و در عوض، از هزینه های درمانی دولت در خصوص ابتلا به معلولیت های ثانویه آنها در آینده می کاست. در این صورت، هم معلولان انگیزه ی بیشتری برای بازدید از نمایشگاه هایی ازین دست و خرید تجهیزات مورد نیاز خود داشتند، هم شرکت های تولیدی با رغبت بیشتری به سمت تولید تجهیزات فناورانه، بروز و اثربخش برای اعضای جامعه هدف می رفتند.

نگاهی به محصولات عرضه شده در سال 2020 CSUN

در ادامه این یادداشت، به آخرین تجهیزات توانبخشی تولیدی شرکت های بزرگ دنیا برای نابینایان که پارسال و امسال در کالیفرنیا عرضه شد، نگاهی می اندازیم.

نمایشگاه CSUN به معنای واقعی کلمه بین المللی است. برای مثال، در سال 2020، شرکت هیمز از کره جنوبی، یک دستگاه همه کاره را با خود به کالیفرنیا آورده بود. دستگاهی که یک لپتاپ و یک نمایشگر بریل را با هم تلفیق کرده بود. این محصول را شرکت اماراتی ناطق که شریک تجاری هیمز در امارات است در کره جنوبی تولید کرده و هیمز عرضه اش می کند. نابینایان می توانند این دستگاه را به سلیقه خود سفارش دهند. از ترکیب یک لپتاپ با پردازنده مبایلی و حافظه ۶۴ گیگابایتی و نمایشگر ۱۶ سلولی با قیمت ۲۷۰۰ دلار گرفته تا دستگاهی با پردازنده Core I7 و حافظه یک ترابایتی و نمایشگر ۴۰ سلولی که ناقابل، با قیمت ۵۲۰۰ دلار عرضه شده بود.

فنلاندی ها هم با یک اپلیکیشن اختصاصی برای علاقمندان به کتاب آمده بودند.

پراتسام, نام اپلیکیشنی بود که می توانست آخرین و جدید ترین کتاب های صوتی را به کمک بلندگوی گوگل، برای نابینایان بخواند. ترکیب این نرم افزار با بلندگوی گوگل، به نابینایان امکان می داد که به کمک فرمان های صوتی، جدید ترین و پر فروش ترین کتاب های روز را پیدا کنند و گوگل، آن کتب را برایشان بخواند.

هندی ها هم پارسال دستِ پر به نمایشگاه آمده بودند. آنها یک صفحه کلید بریل موسوم به «اوربیت رایتر» به آمریکا آورده بودند که توسط شرکت اوربیت ریسِرچ تولید شده بود. صفحه کلیدی جمع و جور و سبک با قطری معادل یک چهارم اینچ که به سادگی درون یک جیب با عمق متوسط جا می شد. این دستگاه به کمک بلوتوث به مبایل، رایانه یا هر دستگاه هوشمند دیگری متصل می شد و نابینایان می توانستند به کمک آن متون را به شکل بریل تایپ کنند یا دستگاه را به وسیله دستورات مرسوم، کنترل کنند.

اخبار داغ از نمایشگاه CSUN  2021

کنفرانس «سی اس یو ان» همه ساله در قالب نمایشگاه و به شکل یک رویداد تلفیقی برگزار می شود؛ رویدادی مرکب از برنامه های نمایشگاهی، انبوهی کنفرانس و کارگاه و نشست.

امسال، دانشگاه ایالتی کالیفرنیا همه این اتفاقات را آنلاین برگزار کرد. ما هم توانستیم بازدیدی از این نمایشگاه داشته باشیم و آنچه می خوانید، حاصل واکاوی غرفه هایی است که محصولات ویژه افراد نابینا و کم بینا را عرضه می کردند.

سه محصول پیشرو در زمینه نمایشگر های بریل

ایجاد تنوع در چگونگی دسترسی آسیب دیدگان بینایی به منابع بریل به یکی از دغدغه های  این سال های تولید کنندگان بدل شده است. امسال هم در نمایشگاه دو سه شرکت در این زمینه تولیداتی را عرضه کرده بودند. بیشترین تبلیغات رسانه ای را دستگاه «بریلنوت تاچ پلاس» از محصولات تازه شرکت «هیومنوِر» به خود اختصاص داده بود. این دستگاه از یک نمایشگر بریل ۳۲ یا ۱۸ سلولی تشکیل شده که به یک تبلت اندرویدی متصل شده است. تبلت، تمامی دسترسی های دستگاه های اندرویدی را دارد و همین به نوعی برگ برنده این دستگاه هم محسوب می شود. کاربر می تواند به همه ابزار ها و اپلیکیشن های اندرویدی دسترسی داشته باشد و همزمان، یک نمایشگر بریل هم نوشته ها را برایش برجسته کند. بر روی این دستگاه از اندروید ۸.۱ استفاده شده و برای دستگاه ۱۸ سلولی قیمت ۴۳۰۰ دلار در نظر گرفته شده و قیمت دستگاه ۳۲ سلولی هم ۵۸۰۰ است. این محصول احتمالاً به درد دانشجویان و دانشآموزان نابینا هم خواهد خورد؛ چه، تبلت به مدرسان و معلمان امکان می دهد فعالیت های دانش آموز نابینا را رصد کنند و دانش آموز هم قادر خواهد بود تکالیفی را که انجام می دهد، با پسوند های رایج ذخیره و بر روی یک حافظه یو اس بی کپی کند و در اختیار معلمش بگذارد.

نمونه دیگری از نمایشگر بریل هم با ایده مشابه مورد بالا طراحی و عرضه شده است. «اینسایدوان» نام این نمایشگر بریل است که به جای تبلت اندرویدی، به یک تبلت با سیستم عامل ویندوز ۱۰ متصل شده است و کاربر می تواند از قابلیت های این سیستم عامل در یک دستگاه سبک و قابل حمل استفاده کند. وزن این دستگاه چیزی حدود ۱.۳ کیلوگرم است.

از آنجا که بازار گجت ها و ابزار های پوشیدنی هم همیشه داغ است و این محصولات طرفداران سینه چاکی هم دارند، یک شرکت کره ای اقدام به طراحی یک ساعت هوشمند برای نابینایان کرده است. ساعت هوشمندی که پیغام ها را به بریل نمایش می دهد. ساعت هوشمندِ «دات» (DOT) به روایتی نخستین ساعت هوشمند بریل در دنیا است که از طریق بلوتوث به گوشی کاربر نابینا متصل می شود و تقریباً تمامی امکانات ساعت های هوشمند را در اختیار کاربر می گذارد. امکاناتی نظیر ارسال و دریافت پیامک، مشاهده نام تماس گیرنده و قابلیت برقراری تماس و مکالمه، مشاهده اعلان های پیام رسان ها و حتی مسیریابی از طریق نقشه گوگل. نکته مهم و قابل توجه در باره این ساعت هوشمند، قیمت آن است که در مقایسه با ساعت های هوشمند موجود در بازار، منطقی به نظر می رسد. طراحان برای این ساعت قیمت ۲۹۰ دلار را در نظر گرفته اند.

قابلیت های تازه در مسیریابی نابینایان با استفاده از گودمپ

مرسوم شدن استفاده از فناوری «لیدار» (LiDAR) در ابزار هایی که برای مسیریابی نابینایان طراحی می شوند، می تواند نویدبخش اخبار خوشی باشد. با استفاده از این فناوری، مسیریاب ها می توانند راهنمایی های دقیق تری را حتی در قالب سه بُعدی در اختیار نابینایان بگذارند. نقشه و مسیریاب «گودمپ» بر همین اساس و با همین فناوری توسعه یافته است. این مسیریاب، نه تنها در محیط های بیرونی و زیر سقف آسمان، که حتی قادر است در محیط های داخل ساختمان ها هم کاربران را راهنمایی کند. البته به شرط آنکه نقشه ساختمان برای برنامه تعریف شده باشد. این مسیریاب به همت خانه چاپ بریل آمریکا (APH) توسعه یافته است.

خانه چاپ بریل آمریکا که عمر فعالیت هایش به ۱۶۳ سال می رسد، با یک برنامه دیگر هم در این نمایشگاه خبر ساز شد. این مرکز، برنامه ای را تحت عنوان «مسیر برنامه نویس شدن» کلید زده که در آن قرار است امکاناتی را فراهم کند تا کودکان نابینا بتوانند مثل سایر کودکان در سنین پیش دبستان و دبستان، منطق برنامه نویسی را درک کنند و در بزرگسالی راحت تر بتوانند وارد این حرفه شوند. نمونه فعالیت های این مرکز را در همکاری با مایکروسافت در زمینه طراحی و تولید «کد جامپر» قبلاً شاهد بودیم. این مرکز حالا با یک اپلیکیشن برای آیپد در این نمایشگاه حاضر شد. «کُدکوئِست» نام نرم افزاری برای خردسالان نابینا است که اندیشه ورزی، منطق و حل مسئله را به کودکان می آموزد.

ترس از قانون، دلیل رونق بازار دسترسی پذیری

یکی از نکات عجیب این دوره از نمایشگاه، تعدد شرکت هایی بود که در زمینه ترویج یا تسهیل دسترسی پذیری وبسایت ها، اپلیکیشن ها یا اسناد مکتوب فعالیت می کردند. در توضیحاتی که هر کدام از این شرکت ها به عنوان تبلیغ کارشان ارائه می کردند، حتماً به این قضیه اشاره می شد که اگر کار دسترسی پذیری سایت یا اسنادتان را به ما بسپارید، خیالتان راحت خواهد بود که دیگر کسی بابت عدم رعایت استاندارد های دسترسی پذیری از شما شکایت نمی کند. گویی بازار شکایت از شرکت هایی که این استاندارد ها را رعایت نمی کنند در آمریکا خیلی داغ است.

به طور مشخص امسال چهار غرفه به عرضه محصولات مرتبط با دسترسی پذیری می پرداختند؛ «ایکوئیداکس» نام یکی از این شرکت ها است که یک نرم افزار جهت استاندارد سازی پرونده های پی دی اف عرضه می کند. کاربران می توانند فایل های پی دی اف را در اختیار این شرکت بگذارند تا نرم افزار ایکوئیداکس آنها را بررسی کند و موارد عدم مطابقت با استاندارد های دسترسی پذیری را به صاحب پرونده گزارش دهد. نمونه مشابه دیگر، «اکسسیبیلیتینو» از محصولات شرکت کروفورد است که علاوه بر اسناد پی دی اف، پسوند های دیگر را هم تحت پوشش دارد و غیر از آن، مدعی است می تواند دسترسی پذیری وبسایت ها را هم بررسی کند و موارد عدم رعایت استاندارد ها را به صاحبان کسب و کار های اینترنتی گزارش دهد. کار شرکت «کامِنلوک» هم همین است و افزون بر این، کامنلوک یک نرم افزار با نام «کامنلوک ولیدیتر» هم عرضه می کند که غیر از رفع اشکال مناسبسازی اسناد پی دی اف، گواهی رعایت استاندارد های مناسبسازی را هم در اختیار شرکت های گوناگون قرار می دهد که بتوانند در محاکم و سایر مراجع رسمی از آن استفاده کنند. «مونسیدو» هم تقریباً کار مشابه بقیه را انجام می دهد. با این تفاوت که تمرکزش بر روی دسترسی پذیری وبسایت ها است. این شرکت مدعی است می تواند وبسایت ها را بررسی کند و تمامی اشکالات موجود اعم از اشکال در طراحی رابط کاربری و مشکلات مربوط به دسترسی پذیری را به صاحبان وبسایت ها اعلام کند و راه هایی برای رفع اشکالات به آنها پیشنهاد دهد.

گشت و گذارمان در نمایشگاه بین المللی CSUN 2021 پایان یافت. با تشکر از امید هاشمی عزیز که از طرف مجله مانا، به صورت مجازی در این نمایشگاه حاضر شد، اخبار را داغِ داغ به شماره سوم مانا رساند و حاصل بازدید امید از این رویداد جهانی، در شماره چهارم پادکست پیشخوان بازتاب بیشتری خواهد داشت.

منبع: ماهنامه ی مانا.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 − 4 =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *