مسیر نا هموار والدین نابینا برای با سواد شدن فرزندان

نویسنده: فاطمه جوادیان: کارشناس نابینایان آموزش و پرورش استثنایی استان گیلان

همراهان عزیز! خوشحالیم که در چهارمین شماره از ماه نامه مانا با ستون زندگی در کنار شما هستیم.

بی‌درنگ پای صحبت‌های دوستانمان می‌نشینیم که فرزندانشان را به مدرسه فرستاده‌اند و برای هر یک از مسائلی که با آن مواجه می‌شدند، راه حلی خلاقانه اندیشیده‌اند. البته در این میان به ماجرای دوستانی هم اشاره شده است که راه‌های پیچیده‌تری را برای حل مسائل خود انتخاب کرده‌اند. راه‌هایی که در آینده منجر به مشکلات دیگری می‌شود.

احمد فرزندش را در مدرسه‌ای دورتر از محل زندگی‌شان ثبت نام کرد تا از بچه‌های محله خودشان کسی در آن مدرسه نباشد که موضوع نابینایی والدین کودک را بداند.

ارسلان بیش از سی سال است که با همسر نابینایش زندگی می‌کند، می‌گوید: «بودن در این شرایط کار بسیار سختی است و به بچه‌ها خیلی سخت می‌گذرد. ما هیچ وقت به خاطر نابیناییمان از معلمان بچه‌ها ارفاق نخواستیم. دوره ابتدایی دوره بسیار سختی بود. در این دوره از اطرافیان و خانواده‌مان کمک می‌گرفتیم. برای انجام تکالیف. برای برخی دروس اگر لازم بود معلم خصوصی می‌گرفتیم. در جلساتی که برای اولیا برگزار می‌شد حضور داشتیم. به دیدن معلم‌ها می‌رفتیم. وقتی وارد مدرسه می‌شدم، نابینایی اولین چیزی بود که دیده می‌شد. بعد مشخص می‌شد که من هم مثل بقیه پدرها پدر یکی از بچه‌ها هستم. البته این از نگاه دانش آموزان بود چرا که اولیای مدرسه کاملاً با ما آشنا بودند. روزی شنیدم بچه‌ها توی کوچه برای هم رجزخوانی می‌کردند و از قدرت بازوی پدرانشان می‌گفتند که فرزند من هم مرا به عنوان پدری قدرت مند معرفی کرد. بچه‌ها حرفش را جدی نگرفتند و این از نگاه هوشمندانه فرزندم پنهان نماند. این چنین فشارهایی همیشه روی بچه‌ها هست و بهتر است همنوعان من آگاهانه تصمیم بگیرند.

او همچنین تعریف می‌کند: «روزی با تعدادی از دوستان نابینا در یک فضای فرهنگی جمع بودیم. یکی دیگر از دوستانمان با پسر شش ساله‌اش وارد جمع ما شد. پسرش گفت: شما همه نابینا هستید اما پدر من نابینا نیست. به او گفتم: پدر تو هم نابینا است. چرا فکر می‌کنی که او نابینا نیست؟ وقتی پسر برای بازی جمع ما را ترک کرد، به دوستمان گفتم: چرا نابیناییت را از فرزندت پنهان کرده‌ای؟ در جواب گفت: همسرم بیناست و او این طور خواسته که فرزندمان از نابینایی من چیزی نداند.»

صبا می‌گوید: «فرزندم در مهد کودک بود که شکل حروف را در همانجا یاد گرفت. مشاور به آنجا می‌آمد تا در انتخاب نوع مدرسه به ما کمک کند. از بین سه مدرسه دولتی غیر انتفاعی و شاهد تصمیم گرفتیم او را در مدرسه شاهد ثبت نام کنیم. در این انتخاب‌ها گاهی من و مادرم و گاهی همسرم به همراه طاها به مدارس می‌رفتیم. یکی از مهمترین دلایل این بود که آنها با افراد جانباز و معلول آشنا بودند و فرزند ما به خاطر داشتن والدین نابینا کمتر توسط بچه‌ها اذیت می‌شد. ما در جلسات نیز حضور داشتیم. در کنار سایر خانواده‌ها. همه درسها سخت بود. من از کتاب بریل استفاده می‌کردم. مادرم اشکال هندسی را به من توضیح می‌داد و من برای فرزندم توضیح می‌دادم. بعضی وقتها اذیت می‌شد. بد اخلاق به خانه می‌آمد که ما به مدرسه سر می‌زدیم. ناظم خوش اخلاقی هم داشتند که ما را از مسائل مختلف مطلع می‌کرد. حالا مستقلتر شده اما ما همچنان علاوه بر کتابهای خودش، کتاب بریل هم تهیه می‌کنیم تا بتوانیم به او کمک کنیم. کلاس اول که بود هفته‌ای یک بار از شخصی که در همسایگی ما زندگی می‌کرد کمک می‌گرفتیم. در ازای پرداخت هزینه او ریاضی و خط پسرم را بررسی می‌کرد. خودم به او دیکته می‌گفتم و از او می‌خواستم آن چه را که می‌نویسد با صدای بلند بخواند. من صدایش را ضبط می‌کردم و او تشویق می‌شد صورت صحیح کلمات را یاد بگیرد؛ بنویسد و بخواند.»

الهام می‌گوید: «در دوره پیش دبستانی تعداد دانشآموزان کمتر است و مربیان بیشتر نظارت دارند. برای نوشتن لوحه. در کلاس اول بهتر است حتماً یکی از نزدیکان بینا در کنار ما باشد. و البته کمک گرفتن از معلم کلاس. من این امکان را داشتم. برای فرزند اولم پدرش و برای فرزند دومم مادر خودم بودند که کمک می‌کردند و وضعیت خط و صحیح نویسی بچه را اصلاح می‌کردند. من فکر می‌کنم مهمترین مسئله در مدرسه رفتن بچه‌ها وضعیت آنها در کلاس اول است که سواد آنها در حال شکل‌گیری است که کمک اطرافیان را طلب می‌کند.

هر سال در اولین روز سال تحصیلی در کنار فرزندم هستم و برای معلمش توضیح می‌دهم که ممکن است فرزندم گاهی اوقات در انجام تکالیف هنری، کارهای دستی و آزمایش‌ها دچار مشکل شود اما در مورد سایر تکالیف می‌تواند همان تمرین‌هایی را به او بدهد که به سایر دانشآموزان می‌دهد چرا که من نسخه بریل کتاب‌ها را دارم و در طول سال تحصیلی با فرزندم همراهی می‌کنم. در خصوص فعالیت‌های هنری هم چنانچه نیاز است اقلامی خریداری شود، کمی زودتر اعلام کنند تا ما برای تهیه آن اقلام فرصت کافی داشته باشیم.» او بر این باور است که محدودیت‌های یک والد نابینا در انجام برخی امور اچتناب ناپذیر است اما همین امر سبب می‌شود بچه‌ها زودتر از سایر همسالان در امور خود به استقلال دست یابند. او هر سال کتاب‌های بریل را تهیه می‌کند” صبح‌ها به عنوان معلم سر کلاس حاضر می‌شود و عصرها در کنار فرزندش به او کمک می‌کند. همچنین در جلساتی که مدرسه برای اولیا به صورت آنلاین برگزار می‌کند، حضوری فعال دارد. وقتی معلم از اولیا می‌خواست برای بچه‌ها در دروس گوناگون سؤال طرح کنند. او سؤالها را برای بچه‌ها می‌خواند و آن‌ها ضمن نوشتن سؤال‌ها پاسخ را هم در کتاب پیدا می‌کردند و می‌نوشتند.

پروانه می‌گوید: «روز اول من همراه پسرم بودم. معلم آگاه و روشنی داشت. به فرزندمان در خانه املا می گفتیم و معلم با دقت نظر بیشتری آن املا را بررسی می کرد. در مورد نقاشی هم همین طور بود. البته سعی می کردیم از نزدیکان مان هم کمک بگیریم و زمانی که مقدور نبود، کار را به خود معلم می سپردیم. از آموزشگاه شهید محبی کتاب های بریل را تهیه می کردیم و همسرم با جدیت تمام به امور درسی پسرهای مان رسیدگی می کرد.» آنها برای گفتن املا از شیوه املای پرسشی نیز استفاده می کردند که این شیوه در برخی مدارس نیز اجرا میشود ؛ به خصوص در مورد دانش آموزان نابینا که به صورت تلفیقی در مدارس پذیرا یا همان مدارس عادی درس می خوانند. به این صورت که پس از پایان نوشتن املا برخی کلمات را به صورت تصادفی انتخاب می کنند و از دانش آموز می خواهند تا از روی نوشته بریل خود بخواند و بگوید که آن کلمه را با چه حروفی نوشته است.

او می افزاید: «یکی از مهم ترین خوش اقبالی های ما در این بود که اولیای مدرسه خصوصاً مدیر و ناظم، بسیار راهنما و راهگشا بودند. زمانی که پسر دوم ما به کلاس اول رفت ترتیبی دادند که او هم شیفت با برادرش باشد که در پایه پنجم درس می خواند. در این صورت خیال ما راحت بود که آنها باهم به مدرسه میروند و باهم به خانه برمی گردند.

چنانچه یک والد نابینا هستید، توجه به چند نکته ضروری به نظر میرسد:

1 خوب است فرزندتان نسبت به شرایط شما آگاهی کامل داشته باشد. به همین منظور می توانید از مشاوران ذی صلاح کمک بگیرید.

2 بهتر است ثبت نام فرزندتان را به موقع انجام دهید تا بتوانید در فضایی صمیمی مدیر مدرسه را نسبت به شرایط دانش آموز در خانه آگاه کنید.

3 یکی دو روز پیش از اولین روز مدرسه، از مدیر بخواهید تا معلم کلاس را نسبت به شرایط شما به عنوان والدین یکی از دانش آموزان کلاس آگاه کند.

4 از ناظم مدرسه بخواهید ترتیبی اتخاذ کند تا در روز جهانی عصای سفید زمان کوتاهی را به شما اختصاص دهند تا ضمن بیان صحبت هایی در خصوص توانایی های افراد نابینا، بتوانید با سایر دانش آموزان ارتباط برقرار کنید.

5 چنانچه از نظر تحصیلی یا اجتماعی از موقعیت مناسبی برخوردار هستید، عضو انجمن اولیا و مربیان باشید.

6 برای تهیه کتاب بریل، قبل از شروع سال تحصیلی، در اردیبهشت ماه، با نزدیک ترین مدرسه استثنایی شهر خود تماس بگیرید و درخواست تان را مطرح کنید.

7 برای انجام برخی امور که نیاز به دیدن دارند، می توانید از داوطلبان برنامه be my eyes کمک بگیرید.

در شماره بعد به بررسی تصمیم گیری در خصوص انتخاب مدرسه برای دانش آموز نابینا خواهیم پرداخت.

منبع: ماهنامه ی مانا.

توسط شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 − یک =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *