آشنایی با آبله بیماری حاد ویروسی و عامل نابینایی یا کم‌ بینایی

نویسنده: علی نوری: نویسنده و پژوهشگر حوزه معلولیت

آبله بیماری حادّ ویروسی و علت برخی نابینایی ها است. نابینایان و کم بینایان بسیاری را در منابع تاریخی یا امروزه به صورت زنده مشاهده می کنیم که بر اثر آبله این چنین شده اند. عبدالله معطری از بنیان گذاران آموزش و پرورش نابینایی شیراز از جمله کسانی است که در کودکی مبتلا به آبله شده و بینایی اش را کاملاً از دست داده است.

علائم این بیماری حادّ، مسری ویروسی عبارت اند از: درد، تب، استفراغ، جوش ها روی پوست بدن و صورت و گاه درون چشم ها. پس از بهبودی، جای این جوش ها به صورت گودی باقی می ماند.

گویا آبله از ده هزار سال پیش از میلاد وجود داشته و برخی نشانه ها روی جسدهای مومیایی فراعنه مصر را آبله می دانند. پیش از محمد بن زکریای رازی تصور می شد آبله همان سرخک است اما تحقیقات رازی در کتاب الجدری والحصبه نشان داد آبله چیز دیگری است.

تاریخ پیدایش

آبله را احتمالاً نخستین بار صلیبیونی که به اروپا باز می گشتند به این قاره بردند و با رواج سفرهای دریایی، کاشفان و مستعمره نشینان آن جا در دنیای جدید شیوع یافت. آبله تا حدود 1800 که واکسن آن را ادوارد جِنِر کشف کرد در اروپا شایع بود، و در آسیا نیز نوع مهلکی از این بیماری به نام واریولا ماژور، جان 30 درصد بیماران را می گرفت تا این که از 1967 به بعد و در نتیجه مبارزات سازمان بهداشت جهانی این بیماری در 1357 ش/ 1978 م به طور کامل ریشه کن شد.

اقدامات جهانی در مبارزه با آبله

برنامه واکسیناسیون این بیماری توسط سازمان بهداشت جهانی از 1967 یعنی از 153 سال قبل اقدامات جدی در جهت مبارزه با آبله را شروع کرد.

تخمین می زنند که این مبارزات 300 میلیون دلار (200 میلیون پوند) هزینه در برداشته و تاکنون بزرگ ترین موفقیت این سازمان بوده است. هنگامی که این بیماری هنوز شایع بود برای ممانعت از شیوع آن تمهیداتی صورت می گرفت، چنان که قربانیان قرنطینه می شدند و پزشکان سعی می کردند تا تمامی کسانی را که در تماس با بیمار بوده اند ردیابی و واکسینه کنند و در عین حال، همگی آنان را از دیگران جدا نگه دارند. افرادی که در معرض خطر قرار داشتند نیز واکسینه می شدند و خانه های آلوده و مواد مسری، ضدعفونی می شد. واکسینه کردن افرادی که یک تا دو روز از تماس قطعی آنان با بیماران می گذشت از شدت بیماری می کاست. واکسیناسیون پیش از ابتلا، مصونیت آنی و کامل تا حدود دو یا سه سال و اگر نگوییم در سراسر عمر، اما تا سال ها مصونیت نسبی ایجاد می کند. برقراری نظام واکسیناسیون اجباری در 1853، همراه با اقدامات پیشگیرانه بهداشتی پیشرفته، رواج معاینه بهداشتی دریانوردان و کسانی که وارد کشور می شدند و افزایش دانش پزشکی نسبت به ماهیت آلودگی ها، به تدریج به ریشه کنی آبله در انگلیس انجامید. در 1948 واکسیناسیون آبله اختیاری شد. در ژوئن 1996، سازمان بهداشت جهانی با از بین بردن همه آثار ویروس آبله تا پایان قرن موافقت کرد. این کار از طریق نابود کردن 400 نمونه باقی مانده از واریولا صورت می گرفت که در فریزرهای مخصوص در نهادهای پژوهشی مختلف نگهداری می شد. در پی نگرانی از مرگبار بودن ویروس در صورت نشت آن و این که مردم دیگر نسبت به آن مصونیت ندارند این توافق حاصل شد. در 1999، سازمان بهداشت جهانی تاریخ نابودی نهایی آخرین نمونه های باقی مانده آبله را به تعویق انداخت و متعهد شد که تا 2002 مهلت تازه ای تعیین کند. نگرانی از وجود ذخیره های غیر مجاز ویروس آبله و استفاده احتمالی بیوتروریست ها از آن، دلیل تعویق اجرای این تصمیم بود.

آغاز آبله کوبی در ایران

واکسیناسیون آبله را در ایران آبله کوبی یا مایه کوبی می نامیدند. بر اساس گزارش نشریه وقایع اتفاقیه (نخستین نشریه دولتی در ایران که پس از ده سال به روزنامه دولت علّیه ایران و سپس به ایران تغییر نام داد و سخنگوی رسمی حوادث در دوره قاجاریه بود) (که در شماره سوم، 19 ربیع الثانی ۱۲۶۷) چاپ شده، آبله کوبی اجباری و سراسری نخست در زمان صدارت امیرکبیر اجرا شد. در خبری چنین آمده است: «اولیای دولت علّیه کسان برای یاد گرفتن این فن شریف گماشته اند که بعد از آموختن به جمیع ممالک محروسه مأمور نمایند» (وقایع اتفاقیه، شماره سوم، ۱۹ ربیع الثانی ۱۲۶۷) خیلی زود این کار به تحقق پیوست چرا که مدتی بعد چون پدری در اصفهان طفل خود را آبله نکوبیده و طفل مرده بود، پدر را پنج تومان جریمه کردند (وقایع اتفاقیه، ش ۱۷، ۴۵ صفر ۱۲۶۸). پس از آن تاریخ، علیرغم دیگر فرمان های حکومتی، آبله کوبی جدی گرفته شد و به عهده مجالس حفظ الصحه مقرر گردید. در فرمانی که شاه برای اعتضادالسلطنه وزیر علوم و رئیس اداره حفظ الصحه فرستاده، اینگونه تأکید می کند: «باید به هر نقطه ایران مأمورین شما مواظب اجرای این کار بوده، حکم شما در رواج و آبله کوبی در اعلی درجه قوت، نافذ و جاری باشد و به هر وسیله اطفال رعایای ایران مجبور به کوبیدن آبله و اولیای آنها مقروض این امر باشند» (ایران، شماره 421، 5 رجب 1297).

شاه برای اطمینان از شیوخ و بزرگان خواسته بود، گزارش های خود را در این باره به مرکز (پایتخت) بفرستند (ایران، ش ۴۲۱، ۵ رجب ۱۲۹۷). قدیم ترین رساله های چاپی فارسی رساله آبله کوبی به قطع جیبی است که نسخه ای از آن در کتابخانه ابن مسکویه در اصفهان موجود است. و گزارش آبله کوبی در شهرها و نیز اصفهان در آن آمده است (تاریخ اجتماعی اصفهان، ص 238).

با فرمان نافذ ناصرالدین شاه در مورد ضرورت آبله کوبی همه کودکان و رعایای ایران، کارها به سرعت انجام می شد؛ امّا فرهنگ و دیدگاه ها و سنت های عمومی مردم گاه مانع می شد؛ گاه در مردم شایع می کردند آبله فرنگی است و موجب ورود کفر به بدن افراد می شود. از این رو شاه دستور داد رساله ها و آثاری درباره اهمیت و تأثیرهای آبله کوبی بنویسند و نخبگان را توجیه کنند.

عباس میرزا قاجار (1203-1249 ق) پسر دوم و ولیعهد فتحعلی شاه قاجار در سال 1191 ش به کمک یک پزشک اروپایی فرزندانش را مایه کوبی کرد و در تبریز 25 هزار نفر ساکنان تبریز آبله کوبی شدند و مصونیت از آبله ایجاد شد.

همچنین ناصرالدین شاه مجدداً در سال ۱۲۹۷ ق یعنی سی سال بعد دوباره فرمانی درباره آبله کوبی صادر کرد. شاه در پیامش، مورد آبله کوبی تأکید زیادی به وزیر علوم کرده بود. وزیر علوم هم با کمک پزشکان تهران، رساله ای درباره اهمیت و منافع آبله کوبی نوشته و این کتاب را همراه با تجهیزات آبله کوبی برای پزشکان و مراکز درمانی شهرها (حافظ الصحت های ولایات) فرستاد. بر اساس فرمان شاه، اطفال اصفهان را باید نزد حافظ الصحت می بردند تا مجاناً آبله آنها کوبیده شود.

هر طفلی که آبله کوبی نشده و به مرض آبله فوت می کرد، پدر آن طفل یا ولی او مسئول و مورد مؤاخذه حاکم یعنی ظل السلطان قرار می گرفت.

هر کس طالب فرا گرفتن این علم بود و می خواست آن را اجرا کند؛ چون به نفع ملت و دولت و خیر دنیا و آخرت است؛ از هر طبقهٔ مردم باشد، بدون مضایقه، تعلیم داده؛ نیز رساله این علم به او داده می شد. محل آبله کوبی در آخر خیابان خشک، درب حمام معروف به حمام خلج ها در منزل میرزا موسی خان طبیب حافظ الصحه است (تاریخ اجتماعی اصفهان، ص ۲۱۳-۲۱۴)

همچنین شاه در قسمتی از فرمان خود به وزیر علوم نوشت:

آبله کوبی که برای حفظ نفوس محترمه و سلامت اطفال مملکت حکم وجوب دارد. باید این کار در تحت یک مراقبت و اهتمام مخصوص و دقیق باشد. چون اداره حفظ الصحت به عهده شماست این امر هم از تکالیف خاصه شما معدود می شود. باید به هر نقطه ایران مأمورین شما مواظب اجرای این کار بوده حکم شما در رواج و شیوع آبله کوبی در اعلی درجه قوت، نافذ و جاری باشد و به هر وسیله اطفال رعایای ایران مجبور به کوبیدن آبله و اولیای آنها مقروض این امر باشند، ۲۹ جمادی الثانی ۱۲۹۷ (فرهنگ اصفهان، شماره ۵۹، ۵ رمضان ۱۲۹۷)

پس از فرمان مزبور و تلاش های اداره حافظ الصحة، گسترش آبله مهار شده و بسیاری از کودکان آبله کوبی شدند. اما مجدداً در سال ۱۳۰۳ ق اپیدمی آبله فراگیر شد و آبله همه جا را فرا گرفت. رئیس اداره حافظ الصحة در بیانیه ای نوشت:

سرایت این مرض به واسطه ماده مخصوصی است که ممکن است به واسطه تنفس وارد بدن شده و یا آنکه به واسطه تماس شخص سالم با شخصی که مبتلای به این مرض است عارض گردد. این مرض در فصل بهار و تابستان بروز می نماید. چندی است در دارالسلطنه اصفهان این مرض بروز نموده است بهتر آن است که قبل از آنکه شیوعی پیدا نماید آبله اطفال را کوبید که چندین فایده دارد: اولاً آنکه مانع از شیوع این مرض خواهند شد. ثانیاً از بعضی آفات که نتیجه این مرض است محفوظ خواهند بود. ثانیاً مدتی مشغول پرستاری مریض نخواهند شد.

مدیر اداره حفظ الصحة در این باره می نویسد: چند سال است که به دستور شاه کوبیدن آبله توسط مأمورین مخصوص انجام می شود. بنده حافظ الصحه از صبح تا ظهر در مریض خانه مبارک فتح آباد واقع در چهار باغ در جنب مدرسه مجاناً آبله اطفال را می کوبم و همه کس می تواند طفل خود را در آن محل حاضر نماید. به علاوه همه قسم اعمال جراحی و طبابتی در این محل کرده می شود (فرهنگ اصفهان، در شماره ۴۲۰، ۲۲ شعبان ۱۳۰۴).

اسناد فوق گویای این است که در دوره قاجاریه به آبله کوبی اهمیت بسیار می دادند و توانستند جمعیت بسیاری را در شهرها و روستاها از آبله نجات دهند. به این روش از نابینا شدن و مردن مردم پیشگیری می کردند.

بنابراین آبله کوبی به عنوان روشی برای پیشگیری از نابینایی معلولیت های دیگر از ۱۷۰ سال قبل در ایران به دستور امیرکبیر آغاز شده است. با این شیوه پیشگیری تا کنون هزاران کودک، نجات یافته اند. برای مقابله با آبله همه مردم از شاه و دیگر مقامات تا مردم عادی با جدیت تلاش کردند. به ویژه در زمینه فرهنگ سازی و توجیه ذهنی و فکری مردم، بسیج همگانی صورت گرفت. به همین دلیل توانستند با جهل و خرافات و باورهای خرافی به خوبی مبارزه کنند.

دولت ایران برای سامان دهی به امور واکسیناسیون در سال 1299 ش انستیتو پاستور را تأسیس کرد. این مرکز با تولید واکسن آبله و برنامه ریزی برای آبله کوبی، اقدامات خوبی انجام داد. وقتی دولت ایران تصمیم گرفت انواع بیماری های واگیردار از جمله آبله را مهار کند و مجلس شورای ملی در سال 1322 قانون آبله کوبی همگانی را تصویب کرد، پاستور به عنوان مجری این پروژه آبله کوبی سراسری را اجرا کرد. بعداً «مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم رازی» هم تأسیس شد و با جدیت با بیماری های مسری مقابله شد. برنامه رسمی اجرای واکسیناسیون سراسری از 1353 در ایران به منظور ایمن سازی کودکان در برابر آبله و بیماری های مسری دیگر آغاز شد. به هر حال تلاش ها در سال 1357 ش/ 1978 به نتیجه رسید و آبله در ایران و جهان ریشه کن گردید. در سال 1363 سازمان دهی جدیدی توسط وزارت بهداشت اجرایی شد و به صورت منسجم تر و با آموزش سراسری و ملی آبله کوبی و دیگر واکسیناسیون ها پیگیری شد. نتیجه اینکه هم اکنون با اینکه در جهان سالانه بیست میلیون از بیماری های مسری مثل آبله می میرند، اما در ایران تلفات و مرگ ناشی از این بیماری ها وجود ندارد. از طرف دیگر ایران در زمینه آبله کوبی جزء کشورهای پیشرو، الگو و معیار دنیا است. سازمان بهداشت جهانی به دیگر کشورها توصیه می کند از ایران الگو بگیرند (سایت الف).

کشف آبله در ایران

محمد زکریای رازی (251-313 ق) پزشک و داروشناس ایرانی نخستین کسی است که آبله را به عنوان یک بیماری جدید کشف کرد. پیش از کشف او، پزشکان فکر می کردند آبله همان حصبه (سرخک) یا یکی از بیماری های موجود است. اما زکریای رازی با تحقیقات مفصل گفت جدری غیر از حصبه است و رساله ای به نام الجُدری و الحصبه نوشت. این کشف موجب پیشرفت چشم پزشکی شد و راه را برای اقدامات درمانی و داروسازی گشود. در زبان عربی به آبله جدریٰ می گویند. بعداً آبله که یک واژه فارسی است توسط ایرانیان استفاده شد. حصبه در عربی همان سرخک در زبان فارسی است.

رساله الجدری و الحصبه نوشته رازی که فارسی آن آبله و سرخک است یکی از آثار کلاسیک و مؤثر در تاریخ چشم پزشکی است. البته رازی آثار مهم دیگری مثل الحاوی و المنصوری دارد ولی در عرصه چشم پزشکی رساله الجدری و الحصبه اهمیت خاص دارد.

آبله در ادبیات فارسی

آبله یک واژه فارسی است. معادل عربی آن جُدری است. به دلیل اینکه بیماری آبله، جوش های پر آبی روی پوست به وجود می آورد و پس از مدتی این حباب های پر آب له می شوند و آب آنها بیرون می ریزد، از این جهت به این بیماری آب و له گفته اند. یعنی آبله مرکب از آب + له است. در لغت نامه های مشهور یعنی دهخدا و معین چند معنا برای آبله شمرده اند: برآمدگی و برجستگی روی پوست بر اثر سوختگی یا ضرب یا زخم؛ نام بیماری مسری و ویروسی است که به صورت تاول هایی روی پوست بدن ظاهر می شود؛ زایده ای است که بر اثر راه رفتن زیاد در پا پیدا می شود؛ تب خال؛ آبله پستان به نوک پستان گفته می شود.

در متون ادبیات و در اشعار پارسی آبله به معانی مزبور یا معناهای دیگر به کار می رود. اساساً آبله کاربرد فراوان در ادبیات فارسی دارد. همچنین به صورت مرکب مثل آبله آمدن، آبله برآوردن، آبله بستن، آبله بر زدن، آبله خورده، آبله دار، آبله زار در شعر و ادب فارسی بسامدی دارد.

مآخذ

1 ـ «آبله و پیشگیری از معلولیت»، محمد نوری، سایت دفتر فرهنگ معلولین.

2 ـ اصفهان از انقلاب مشروطه تا جنگ جهانی اول، عبدالمهدی رجایی، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1386.

3 ـ تاریخ اجتماعی اصفهان در عصر ظل السلطان، به کوشش عبدالمهدی رجایی، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1383.

4 ـ چشم پزشکی در دوره اسلامی، علی نوری و الهه قاسمی، قم، توانمندان، 1369، ص 69-71.

5 ـ دانشنامه دانش گستر، کامران فانی و دیگران، تهران، 1389، ج 1، ص 39-40.

6 ـ دانشنامه ویکی پدیا، مقاله آبله.

7 ـ روزنامه ایران، محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، چاپ مجدد: تهران، کتابخانه ملی، پنج جلد.

8 ـ روزنامه فرهنگ اصفهان، میرزا تقی خان حکیم باشی، شماره 59، 5 رمضان 1297.

9 ـ سایت الف، دوشنبه 27 بهمن 1399.

10 ـ فرهنگ فارسی، محمدمعین، تهران، امیرکبیر، ج 1، ص 24-25.

11 ـ کتاب الجدری و الحصبه، محمد زکریای رازی، به کوشش وان دیک Van Dyck، بیروت، 1872 م.

این کتاب توسط محمود نجم آبادی به فارسی ترجمه و منتشر شده است (دانش گستر، ج 12، ص 793).

12 ـ لغت نامه فارسی، تهران، مؤسسه لغت نامه دهخدا، ج 1، ص 190-195.

13 ـ وقایع اتفاقیه، میرزا جبار ناظم المهام، چاپ جدید: تهران، کتابخانه ملی، 4 جلد.

14 Viruses plagues, History, Michael oldstone, Oxford University, 1997.

منبع: ماهنامه ی مانا.

توسط شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه + 19 =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *