مخترع ۱۴ ساله عصای مجهز به GPS و دکمه‌ی خطر می‌سازد

«Riya»، بخش زیادی از روز‌های دبیرستان را به ساختن عصایی اختصاص داده که مجهز به حسگر باشد و بتواند کاربری عصای معمولی را برای نابینایان قدری ارتقا بخشد. این دختر نوجوان در مورد انگیزه‌اش از این کار می‌گوید: «جرقه زمانی در من زده شد که به خانه‌ی دوستی برای میهمانی رفته بودم و آنجا متوجه شدم مادربزرگ خانواده نابینا است و برای تردد کردن با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شود.» با در نظر گرفتن شرایط مادربزرگ، Riya شروع به جستجو کرد تا ببیند نابینایان برای رفت و آمد از چه ابزار‌هایی استفاده می‌کنند. برایش خیلی عجیب بود که هر آنچه که نابینایان استفاده می‌کردند، در قرن گذشته ساخته شده بود. او در این باره می‌گوید: «الآن سال ۲۰۱۸ است و این خیلی احمقانه است که در عصر حاضر هیچ کس تلاشی برای به روز کردن این ابزار‌ها نکرده است.» با همین هدف بود که نمایشگاه علومِ مدرسه این فرصت را در اختیارش گذاشت تا با این مشکل دست و پنجه نرم کند.

 

طراحی یک وسیله‌ی کمکی هوشمند‌تر

 

اولین ایده‌ای که به ذهن Riya رسید، طراحی کفش‌های هوشمندی بود که بتواند با پیغام‌های صوتی و لرزشی، عابر نابینا را در مسیر راهنمایی کند. او از توسعه‌ی این ایده صرف نظر کرد چرا که با خود فکر می‌کرد اگر در زمان استفاده از این وسیله باتری کفش تمام شود، فرد نابینا دیگر هیچ وسیله‌ی کمکیِ دیگری در اختیار نخواهد داشت و بدون کمک رها می‌شود. این شد که به فکر طراحی وسیله‌ی دیگری افتاد. این دختر نوجوان در این خصوص می‌گوید: «علت این که به سراغ عصا رفتیم تا این تکنولوژی را رویش سوار کنیم این بود که در صورت از کار افتدن فناوری، کاربر نابینا بدون کمک نمی‌ماند و می‌تواند از قابلیت‌های مرسومِ عصا استفاده کند. ما دوست نداریم هیچ نابینایی را در موقعیت خطرناکی قرار دهیم. اگر این فناوری در کفش تعبیه می‌شد ممکن بود خطراتی برای کاربران به وجود آید. شناسایی این خطرات احتمالی و تعیین نقشه راه بر اساس آنها بسیار مهم است.»

ایده‌ی بعدی، اضافه کردن حس‌گر‌های فرا‌صوت، برای تشخیص موانع بالا‌تر از زانو به عصای سفید بود. موتور‌های لرزاننده در دسته‌ی عصا وظیفه‌ی آگاه کردن نابینا نسبت به این موانع را بر عهده داشتند.

Riya اما نمی‌خواست در این نقطه متوقف شود. این یک عصای هوشمند به حساب نمی‌آمد و Riya دلش می‌خواست چیزی که طراحی می‌کند در بازار اولین به حساب بیاید و به معنای واقعی امکانات تازه‌ای را در اختیار نابینایان قرار دهد.

افزون بر لرزاننده‌ی تشخیص موانع، Riya دکمه‌ای با نام «دکمه‌ی خطر» بر روی دسته‌ی عصا تعبیه کرد که در مواقع اضطراری موقعیت فرد نابینا را به اورژانس اطلاع می‌دهد. او همچنین یک GPS هم به عصا اضافه کرد که با استفاده از پیغام‌های لمسی می‌تواند مسیر صحیح را به نابینا اعلام کند. روش راهنمایی کردن این عصا اینطور است که مثلاً در هنگامی که کاربر باید به راست بپیچد، دسته‌ی عصا دو بار می‌لرزد و وقتی لازم است عابر نابینا بر اساس مسیر به چپ بپیچد، او را با یک بار لرزش آگاه می‌کند.

از دیگر امکاناتی که به این عصا اضافه شده می‌توان به تشخیص دهنده‌ی نور و آب، مکانیاب و یک بلندگو برای استفاده از GPS یا برقراری تماس با اورژانس اشاره کرد.

این دستگاه را یک میکرو کنترلرِ «Arduino» کنترل می‌کند.

در مسیر عملی کردن ایده‌هایش Riya لازم بود اختراعش را در جایی به نمایش بگذارد و در باره‌اش بازخورد بگیرد.

 

به نمایش گذاشتنِ اختراع

 

Riya برای نخستین بار الگویی از آنچه که قرار بود با همکاری هم‌کلاسی‌اش بسازد در نمایشگاه علوم مدرسه به نمایش گذاشت. این نوجوان کانادایی در باره‌ی ادامه‌ی مسیرش می‌گوید: «ما در نمایشگاه مدرسه جایزه‌ی اول را بردیم و به مسابقات علمی – مهندسیِ منطقه راه پیدا کردیم و آنجا هم چند جایزه به دست آآوردیم اما من به این قانع نبودم و این را آخر قصه تصور نمی‌کردم. این پروژه برای من چیزی فراتر از یک پروژه برای مسابقه‌ی علمی بود. من به راستی می‌خواستم زندگی نابینایان را متحول کنم.»

در قدم بعدی Riya پروژه‌اش را در یک کارگاه دو روزه با هدف طراحی وسایل کمکی به نمایش گذاشت. در کارگاه Hacking Health Hackathon, آنجا او توانست به کمک هشت مشارکت کننده‌ی متخصص شروع به طراحی بخش‌های پیشرفته‌ی این عصا بکند.

او در باره‌ی این تجربه می‌گوید: «در کمال تعجب، من تنها فردِ زیر بیست سال در آن گروه بودم< وقت بسیار خوشی را با آنها گذراندم و چیز‌های زیادی از آنها آموختم.»

در پایان این چالش دو روزه تیمِ Riya پروژه را در اختیار پنل بعدی یعنی گروهی از متخصصان صنعتی قرار داد.

این دستگاه توانست جایزه‌ی انتخاب مردمی را در hackathon از آن خود کند. مهم‌تر از این، Riya توانست یک فرصت کارآموزی در Medic به دست آورد. آزمایشگاهی برای طراحی نرم‌افزار، وابسته به کالج Mohawk در Hamilton در کانادا.

Riya در باره تجربه‌اش در Medic می‌گوید: «تمام طول تابستان را آنجا بودم و چیز‌های زیادی در باره‌ی کد‌نویسی و مدارات و کلی اطلاعات مفید در خصوص تجارت یاد گرفتم. به علاوه، این فرصت را هم داشتم که اختراعم را در کنفرانس‌های زیادی به نمایش بگذارم.»

قصه‌ی Riya به همین ترتیب با راه یافتن به محافل مخترعان و طراحان بزرگ‌تر ادامه پیدا می‌کند و سر آخر هم تیمی از مهندسان با او همکاری می‌کنند تا این ایده را به مرحله‌ی عمل برسانند اما آنچه در این میان برای خواننده‌ی ایرانی جالب می‌شود، نوعِ حمایتی است که در کشور‌های پیشرفته از یک ایده‌ی محض از سوی یک نوجوان به عمل می‌آید. مسیر نو‌آوری و اختراع قطعاً برای یک نوجوان مسیری پر پیچ و خم و تاریک و ناشناخته است اما به شکلی که در نقل ماجرای بالا دیده شد، با قرار دادن ایده‌های نوجوانان در معرض بررسی و قضاوت عموم و فراهم کردن فرصت‌هایی برای آموختن و تجربه‌ی بیشتر شاید بتوان از یک نوجوان بلند پرواز، یک مخترع حرفه‌ای ساخت و با ایده‌ها و نو‌آوری‌هایش، دنیا را به محلی بهتر برای زندگی تبدیل کرد.

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و ششمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. برای سال 1396، یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. تا به حال، سامانه خدمات بانکی نابینایان در 58 شعبه در 12 بانک کشور اجرایی شده است و این شعبه ها در حال توسعه هستند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید.
این نوشته در آرشیو اخبار, اخبار, اخبار فن آوری ویژه ی نابینایان, اخبار نابینایان در رسانه های جهان, دنیای فن آوری, رصد آن سوی مرز, سخت افزار ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *