رصد آن سوی مرز. خانه ی روشنایی

معرفی متولیان موفقِ امور مربوط به نابینایان در دنیا را با مؤسساتِ نام آشنای کشور آمریکا آغاز کردیم تا در آغازین قدم، بتوانیم متناسب ترین الگو های مدیریت امور نابینایان در دنیا را به مخاطبانمان بشناسانیم.
سه مرکزِ شناخته شده را واکاوی کردیم و حالا، در آمریکا به ایستگاه آخر رسیدیم و می خواهیم در این ایستگاه، درنگی کوتاه داشته باشیم در «خانه ی روشنایی»، یکی از قدیمی ترین شبکه های خدمت رسانی به افراد دارای آسیب بینایی.

«light house for the blind»،

نام شبکه ای است که با الگو گرفتن از مؤسسات آن زمان های اروپایی که وظیفه ی خدمات رسانی به نابینایان را به عهده داشتند، تأسیس شد. از عمرِ مراکز اروپایی شاید چندین دهه می گذشت، که «خانه ی روشنایی»، در سال ۱۹۰۲، اعلام موجودیت کرد. ایده ی اولیه ی تأسیس چنین مرکزی، اول بار به مغز «Josephine Rowan» خطور کرد.
او توانست یکی از اتاق های زیرزمینِ کتابخانه ی عمومی سانفرانسیسکو را به عنوان اتاق مطالعه ی مشتریان نابینا، در اختیار بگیرد و از همانجا بود که توانست جمعی را گرد هم بیاورد تا «خانه ی روشنایی» را راه بیاندازد.

اولین جرقه ی تغییر وضعیت در اتاق مطالعه، در سال ۱۹۱۴ زده شد.
اداره کنندگان اتاق مطالعه تصمیم گرفتند با مرکزیت همان اتاق مطالعه، انجمن نابینایان سانفرانسیسکو را راه اندازی کنند و در اولین اقدام، تصمیم گرفتند علاوه بر خدمات پیشین، قدری هم به موضوع آموزش های مربوط به اشتغال وارد شوند.
آنها جمعی از نابینایانِ فاقد شغل را گرد هم آوردند و به آنها کار هایی مثل بافتن جارو و سبد و  همینطور ساختن برخی لوازم خانه را آموزش دادند. البته این روند تا ۱۹۸۲ هم ادامه داشت اما از آن تاریخ به این سو، این آموزش ها در این مرکز متوقف شده است. در ۱۹۲۴، آنها توانستند کمک حمایتی قابل توجهی را از سوی خانواده ی Cowell دریافت کنند و افزون بر تهیه ی یک مکان مناسب تر برای انجمن، این توانایی را هم پیدا کردند که دوره های آموزشی تازه ای هم به دوره های پیشین، اضافه کنند. دوره هایی نظیر بریل، جهتیابی و مشاوره.

انجمن در ۱۹۵۶، بازتوانی و آموزش را هم به عنوان یک شاخه ی مستقل، به لیست شاخه های مختلفی که در آن فعالیت می کرد افزود و در ۱۹۵۸ هم بالاخره در پی ائتلاف با انجمنی که به طور تخصصی در همین حوزه فعالیت می کرد، مرکزی با نام «خانه ی روشنایی برای نابینایان» را تشکیل داد.

در ۱۹۹۳ هم ائتلافی با مرکز «Rose Resnick» انجام شد که فعالیت های خانه ی روشنایی را به طور خاص در حوزه ی تحقیقات مربوط به بینایی و بیماری های چشمی، گسترش داد.
امروزه این مرکز توانسته دامنه ی وسیعی از نابینایانِ ساکن آمریکای شمالی را تحت پوشش خود قرار دهد و شعب زیادی در شهر های مختلفِ این منطقه ی جغرافیایی، ایجاد کند.
آنها علاوه بر حامیان حقوقی، در میان نابینایانِ آمریکا و سایر کشور های دنیا هم حامی و طرفدار کم ندارند.

دوره های آموزشی که این روز ها به وسیله ی خانه ی روشنایی برگزار می شود، حوزه های مختلفی را شامل می شود. از آموزش استفاده از رایانه و تکنولوژی های روز گرفته تا تحرک و جهتیابی و از دوره های توانبخشی تا بریل آموزی.
در حوزه ی بریل آموزی و استفاده از منابع لمسی، این مرکز نگاهی نو آورانه را پیش گرفته و علاوه بر خواندن و نوشتن، آموزش هایی نظیر استفاده از نقشه های برجسته و اشکالِ گرافیکی و همینطور بریلِ مخصوصِ موسیقی، ریاضی و سایر امور را هم در اختیار متقاضیان قرار می دهد. «خانه ی روشنایی»، چند کمپ آموزشی در تپه های خوش آب و هوای Napa دایر کرده که نابینایان در این کمپ ها، هم آموزش می بینند و هم با یکدیگر آشنا می شوند و در دور همی هایشان، از تجربیات هم دیگر بهره مند می شوند.
آموزشِ چگونگی داشتنِ زندگی مستقل هم از مواردی است که در بسته های آموزشیِ این خانه، بسیار بر رویش تأکید می شود.

نابینایان با قرار گرفتن در موقعیت های مختلف، یاد می گیرند چطور امور روزمره ی منزل را انجام دهند یا کار هایی مثل خرید یا آشپزی را انجام دهند.

اشتغال، یکی دیگر از دغدغه هایی است که «خانه ی روشنایی» به طور تخصصی به آن می پردازد.
رایزنی با افرادِ کارفرما برای استفاده از نیروی کار نابینا، تنها کاری نیست که خانه در این راستا انجام می دهد.
در کنار این، دوره های چند هفته ایِ کارآفرینی برای نابینایان هم برگزار می کند که در این دوره ها، به نابینایانِ جویای کار می آموزد که چطور استعداد ها و توانمندی های باقوه شان را بالفعل کنند و چگونه در مصاحبه های شغلی شرکت کنند تا بتوانند نتایج بهتری در زمینه ی پیدا کردن شغل، به دست آورند.

افرادی که همزمان آسیب های بینایی و شنوایی را با هم دارند، از جمله ی گروه هایی هستند که در این مرکز بسیار مورد توجه قرار می گیرند. برنامه های خاصی برایشان تدارک دیده شده تا آنها هم بتوانند به طور مساوی به منابع اطلاعاتی دسترسی داشته باشند و مهارت های زندگی مستقل را فرا بگیرند.
به عنوان نمونه، مراکزی برای این افراد در نظر گرفته شده که آنها می توانند به مدت شش ماه یا بیشتر، به طور گروهی در این مراکز زندگی کنند و صبح تا شب در مواجهه با چالش های زندگی مستقل، نحوه ی رفع ای چالش ها را فرا بگیرند.
بعد از شش ماه هم شرایطی برایشان فراهم می شود تا آپارتمانی در اختیار بگیرند و به شکل مستقل و خارج از فضای زندگیِ گروهی زندگی کنند تا آموخته هایشان را به کار ببندند و در این زمینه کسب تبحر کنند.
«Light House»،
از جمله ی توانمند ترین مؤسسات در زمینه ی جذب کمک های خیریه ی مردمی و بخش خصوصی هم به حساب می آید و سال گذشته توانسته رکوردِ بیشترین کمک از سوی یک مؤسسه به حوزه ی نابینایان را از آن خود کند.
پارسال خانه ی روشنایی توانست یک کمک ۱۲۵ میلیون دلاری را از سوی یکی از مؤسسات بخش خصوصی و به منظور توسعه ی آموزش های ویژه ی نابینایان دریافت کند که در نوع خود در آمریکا بی سابقه بوده است.

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292
این نوشته در دسترس پذیری, دنیای فن آوری, رصد آن سوی مرز, گزارش ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × پنج =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *