فراز و فرودهای حضور نابینایان در عرصه موسیقی معاصر ایران در گفتگویی جذاب با اسکندر آبادی

«۱۴ ساله که بودم، در ارکستر رادیو اصفهان، ویلن مینواختم. در یکی از شبها که کار ضبط تا پاسی از شب طول کشیده بود و منِ نوجوان را به شدت خسته کرده بود، بالاخره در ساعت ۱.۵ بعد از نیمه شب، اجرایی که مطلوب رهبر ارکستر بود ضبط شد و من آنقدر از خاتمه کار شبانه خوشحال شدم که قبل از اینکه طنینِ ارکستر فرو بنشیند، فریاد بلندی از سر خرسندی کشیدم و کاری که آن همه از پایانش خوشحال شده بودم، خراب شد ضبط دوباره از اول شروع شد»…
این خاطره را «اسکندر آبادی» برایمان تعریف میکند. آبادی، در حال حاضر موسیقی را به عنوان فعالیتی جنبی پی میگیرد و حرفه اصلی خود را روزنامه نگاری و ترجمه قرار داده. بهانه گفتگوی ایران سپید با او اما فعالیت جنبی او و خاطرات و پژوهشها و یافته هایش از تاریخ حضور نابینایان در عرصه موسیقی ایران در قرن ۱۴ شمسی است. از او که خود تا به حال در چندین آلبوم و کنسرت در جایگاه خواننده، نوازنده یا آهنگساز ظاهر شده، در باره اولین حضور جدی نابینایان در موسیقی ایرانی میپرسیم. آبادی معتقد است نابینایان برای نخستین بار در سال ۱۳۲۵ به شکلی منسجم و پیوسته شروع به یادگیری موسیقی کردند. او در باره اولین تلاشهای نابینایان برای حضور در عرصه موسیقی میگوید: «در آغاز قرن ۱۴ شمسی، هیچ مرکز آموزشی یا متد ویژه ای در ایران برای آموزش نابینایان وجود نداشته است. نابینایان همیشه به داشتن استعداد و گوش موسیقایی معروف بوده اند اما به دلیل نبود امکان دریافت آموزشهای کافی، از میان نابینایان مادرزاد، فقط کسانی میتوانسته اند به درجات بالا دست یابند که یکی از اطرافیانشان دستی بر آتش این هنر داشته و آموزشها را در اختیار فرد نابینا قرار داده باشد. چنین روندی تقریباً تا سال ۱۳۲۵ شمسی پا بر جا بود تا اینکه فردی به نام حسینعلی وزیری تبار، تصمیم به تأسیس مرکزی جهت آموزش موسیقی به نابینایان میگیرد.» آبادی از قول «میر اسماعیل صدقی آسا» که خود از شاگردان وزیری تبار و نوازندi برجسته نابینا بوده و در سال ۱۳۹۶ ترک دنیا گفته در باره شروع ;hv آموزشگاه وزیری تبار میگوید: «این که وزیری تبار به چه علت به فعالیت در حوزه نابینایان گرایش داشت، بر ما معلوم نیست اما آنچه مسلم است اینکه او هم مثل بسیاری دیگر نابینایان را افرادی متکی به گوش میدانست و به همین دلیل هم معتقد بود همه نابینایان به شکل بالقوه میتوانند موسیقی بیاموزند. وزیری تبار، آموزشگاهش را در ۱۳۲۵ و در ساختمانی واقع در خیابان ری، راه اندازی کرد. آموزشگاهی که هفته ای سه جلسه کلاس آموزشی برای نابینایان برگزار میکرد و از چهره های نام آشنای موسیقی آن زمان برای آموزش این افراد بهره میگرفت. این آموزشگاه، زیر نظر انجمنی به نام انجمن کار و آموزش اداره میشد و بودجه آن به وسیله دربار تأمین میشد». آبادی ضمن اشاره به نامهایی همچون «گیتی وزیری تبار»، دختر مؤسس مرکز و «سیمین آقارضی»، نوازنده چیره دست قانون به عنوان برخی از مدرسان این مرکز، برای مثال از جواد معروفی به عنوان یکی از حامیان این آموزشگاه یاد میکند و در این باره میگوید: «معروفی مدتها به این آموزشگاه میآمد و بعد از اینکه ارکستری نسبتاً مناسب از نوازندگان نابینا در آن شکل گرفته بود، آثاری را که خودش یا خالقی یا دیگران ساخته یا تنظیم کرده بودند، برای ضبط پیشنمونه، به این ارکستر میسپرد. آثاری که بعدها قرار بود به دست نوازندگان رادیو اجرا شود. آبادی معتقد است اگر در آن زمان امکانات ضبط موسیقی به آسانی امروز در اختیار هنرآموزان این مرکز بود، حالا ما میتوانستیم گنجینه ای از اجراهای آن را در اختیار داشته باشdم. از اسکندر آبادی در باره شیوه و کیفیت آموزشهای مرکزی آموزشی وزیری تبار میپرسیم و او در این باره میگوید: «در آن زمان هیچ کدام از نابینایانی که به کار موسیقی مشغول بودند، نتخوانی نمیدانستند. حتی در اصفهان هم که کریستوفل تلاشهایی را برای آموزش موسیقی به نابینایان آغاز کرده بود، خبری از نت بریل نبود. بعضاً برخی هنرجوهای نابینا، خودشان روشهایی را برای این کار ابداع میکردند اما تمام آموزشها بر اساس متدهای گوشی انجام میشد.» نقطه عطف دوم در این زمینه، در سال ۱۳۴۴ به وجود میآید. جایی که «عارف ابراهیمپور»، نوازنده چیره دست نابینا که موفق شده بود با ارکسترهای مطرح آن زمان همکاری کند، به همراه ارکستر «آتشین»، از خوانندگان پیش از انقلاب، برای کنسرتی به آمریکا میرود. این، آغاز آشنایی نابینایان با دنیای نتهای بریل است. آبادی در این باره میگوید: «ابراهیمپور، از مؤسسه نابینایان سانفرانسیسکو، یک کتاب نت بریل خریداری کرد و با خود به ایران آورد. در تهران، ابراهیمپور با کمک یک نوازنده نابینای آکوردئون به نام بهروز باقری و شخص دیگری به نام آرمناک، که نوازنده نابینا و ارمنی بود، کتاب را مطالعه کردند و توانستند نتنویسی را یاد بگیرند. از آن پس، ورق برای نابینایان برمیگردد و افرادی که تا پیش از این فقط در مرکز وزیری تبار امکان یادگیری موسیقی آن هم با متد گوشی داشتند، حالا به هنرستان ملی موسیقی راه مییابند. از جمله خودِ شخص عارف ابراهیمپور است که میتواند در این هنرستان، تحصیل کند.» مدرسه تازه تأسیس نابینایانِ آن روزهای پایتخت هم از جمله دیگر کانونهای پرورش نوازندگان و آهنگسازان نابینای ایرانی به حساب میآمد. حضور مدرسان کاربلدی همچون «احمدزاده» و «دودانگه» که بعدها شادروان «محمود رضایی» هم به جمعشان پیوست در این مجتمع باعث تربیت چندین نوازنده نابینا شده بود. سفر برخی تک چهره های نابینا به اروپا و بهرگیری از آموزشهای آکادمیک روز دنیا هم به تقویت جایگاه هنر موسیقی در میان نابینایان کمک بسیار کرده است. از آن جمله میتوان به نصر ا… شیرینآبادی، نوازنده ویلن اشاره کرد که از شاگردان برجسته حبیب ا… بدیعی بود و در میان نوازندگان موسیقی ایرانی، چهره ای موجه به حساب میآمد. درخشش نابینایان در عرصه موسیقی به تهران محدود نمیشد و در برخی شهرها، موسیقیدانان نابینا جزو مطرحترین چهره های موسیقایی در شهر به حساب میآمدند. از آن جمله میتوان به منصور قنادپور، نوازنده سنتور در اهواز اشاره کرد که مدتها رهبری ارکستر موسیقی رادیو اهواز را به عهده داشت و آثار فاخری هم از او به جا مانده است. علی جعفریان در شیراز از جمله دیگر چهره های نابینا است که در سطح اول موسیقی ایران فعالیت داشته و آثارش را با صدای علیرضا افتخاری به خاطر میآوریم. «افتاده»، از جمله دیگر چهره هایی بود که رهبری ارکستر رایدو رشت را به عهده داشت و «محمود بلوری»، نوازنده عود هم به مدت ۶ سال به عنوان رهبر ارکستر رسمی رادیو اصفهان فعال بوده است. ارکستری که به گفته آبادی، شامل ۱۹ نوازنده بود و بلوری با دقتی مثال زدنی Hk را مدیریت میکرده است. برزویی، چناریان، نوربخش، مازندرانی، حسین موسوی، بهرام بهزادپور و … همگی از جمله نابینایان پرشماری هستند که پیش از انقلاب در زمینه موسیقی فعال بوده اند و بدون شک پرداختن به هر کدام از این نامها، مجالی مفصلتر میطلبد. نوار علاقه نابینایان به موسیقی، بعد از پیروزی انقلاب هم قطع نشده و همچنان گاه و بیگاه شاهد حضور چهره های نابینا در بازار موسیقی هستیم. خواه این حضور در کسوت نوازنده و آهنگساز باشد، مثل برادران گرگینپور که هر دو از خوشنامترین چهره های موسیقی قشقایی در ایران به شمار میروند، خواه در جایگاه آموزگار موسیقی که در این حوزه هم نامهایی همچون محمود رضایی و محمدرضا لکا و داوود جعفری میدرخشند.
آلبوم تک درخت که با تلاش نابینایان در آغاز دهه هشتاد و به خوانندگی اشرفی، خواننده نابینا منتشر شد، نمونه موفق حضور نابینایان در بازار موسیقی پس از انقلاب به شمار میرود.
منبع: ایران سپید

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292
این نوشته در اهم اخبار نابینایان در رسانه های داخلی., گزارش, گفت و گو ارسال و , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × دو =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *