گزارش تحلیلی: دست کاری آب و هوا. آیا بارش های اخیر ایران عمدی بوده است؟

بارش‌های اخیر که باعث به‌راه‌افتادن سیل در نقاط مختلف کشور شده، بار دیگر بحث دستکاری عمدی آب‌وهوا را سر زبان‌ها انداخته است.
در سال‌های اخیر، پس از فجایع طبیعی، معمولا شایعات و نظریه‌های بی‌اساس زیادی در فضای مجازی منتشر می‌شود و سیل‌های اخیر هم از این موضوع مستثنی نیست. در فضای احساسی پس از حادث شدن بلایای طبیعی، برخی افراد به‌دنبال یافتن مقصر، بدون ذره‌ای تأمل انگشت اتهام خود را به هر سویی می‌گیرند.

این‌بار پس از بارش‌های سنگین ابتدای سال جاری که متأسفانه باعث کشته‌شدن تعدادی از هموطنان و خسارات جبران‌ناپذیری شده، بحث «دستکاری آب‌وهوا» و «دستکاری اقلیمی» بار دیگر سر زبان‌ها افتاده است. اما آیا سیل‌های اخیر ایران واقعا نتیجه‌ی توطئه‌ی خارجی است؟

دست‌کاری آب‌وهوا به‌چه معنا است؟

دستکاری آب‌وهوایی به مجموعه‌ای از فعالیت‌های عمدی بشر برای دستکاری کردن یا تغییر دادن آب‌وهوا گفته می‌شود.

پیش از ادامه بد نیست بار دیگر تفاوت آب‌وهوا و اقلیم را مرور کنیم. بنابه تعریف ناسا، آب‌وهوا (Weather) به شرایط جوی در بازه‌های کوتاهِ زمانی و اقلیم (Climate) به رفتار جو طی بازه‌های زمانی بلند گفته می‌شود. باتوجه به این تعریف مشخص است منظور کسانی که از عبارت «دستکاری اقلیمی» استفاده می‌کنند، به احتمال زیاد «دستکاری آب‌وهوایی» است؛ چراکه حتی در فیلم‌های علمی-تخیلی هم کمتر دیده می‌شود کسی سعی داشته باشد مثلا اقلیم گرم و خشک یک منطقه‌ی صحرایی را به اقلیم سرد کوهستانی یا بالعکس تبدیل کند.

بارورسازی ابرها

معروف‌ترین و پرکاربردترین نوع دستکاری آب‌وهوا، بارورسازی ابرها است. در بارورسازی ابرها با استفاده از مواد شیمیایی مانند یدید نقره، یدید پتاسیم و یخ خشک (دی‌اکسید کربن جامد) سعی می‌شود به فرایند هسته‌زایی کریستال‌های یخ موجود در ابرها کمک شود. بارورسازی ابرها فرایندی علمی است و کشورهای مختلف (از جمله ایران) تابه‌حال از آن استفاده کرده یا می‌کنند. برای مثال ایالات متحده‌ی آمریکا درجریان جنگ ویتنام طی عملیات پاپ‌آی (ملوان زبل) سعی داشت با بارورسازی ابرها باعث افزایش بارندگی و درنتیجه گل‌آلود شدن راه‌های ارتباطی ویت‌کنگ‌ها شود. چین هم در جریان بازی‌های المپیک سال ۲۰۰۸ در تلاش بود تا با بارورسازی و تخلیه‌ی زودهنگام ابرها در برخی شهرها، هوای پکن را قبل از مراسم افتتاحیه و اختتامیه کنترل کند. اما اینکه استفاده از این روش تاچه‌حد می‌تواند مؤثر باشد، محل اختلاف جوامع علمی است.

نتایج تحقیقات اتحادیه‌ی دانشمندان آمریکایی (FAS) عملیات پاپ‌آی را دارای «تأثیر ناچیز» توصیف می‌کند و بسیاری از دانشمندان در اثربخشی اقدام چین برای باروری ابرها در المپیک ۲۰۰۸ شک دارند. راب جکسون، اکولوژیست دانشگاه استنفورد درباره‌ی مؤثر بودن روش‌های بارورسازی ابرها می‌گوید:

فکر می‌کنم بتوان در برخی مناطق تحت شرایط خاص، مقدار اندکی بارش باران یا برف را بیشتر کرد؛ اما این با ادعای افزایش قابل اطمینان بارندگی کاملا تفاوت دارد.

بارورسازی ابرها cloud seeding

در بارورسازی ابرها معمولا از یدید نقره استفاده می‌شود

تاکنون آزمایش‌های متعددی در سراسر جهان درباره‌ی بارورسازی ابرها انجام شده که نتایج آن‌ها از «بدون تأثیر» تا «همراه‌با تأثیر اندک» متغییر است. در یکی از آزمایش‌های معروف با نام «پروژه‌ی پایلوت دستکاری آب‌وهوایی وایومینگ» (به اختصار WWMPP) نتیجه گرفته شد که «بارورسازی ممکن است بتواند میزان بارش برف را تا میزان حداکثر ۳ درصد در طول کل فصل بارش افزایش بدهد».

داوود پرهیزکار، رئیس پیشین سازمان هواشناسی کشور که خود دانش‌آموخته‌ی دکتری هواشناسی است، سال گذشته در مصاحبه با تابناک، بارورسازی ابرها را «روشی غیرعملی، پرهزینه و ناکارآمد» دانسته و در ادامه گفته بود:

طی ۷۰ سالی که از عمر بارورسازی ابرها در جهان می‌گذرد، کشورهای بسیار زیادی به این حوزه ورود کرده‌اند و سعی داشتند به روش‌های مختلف، مقدار بارش را در مناطق خود بالا ببرند و نتایج همه این تلاش‌ها منجر به انتشار مقالات متعدد در مجلات علمی جهان شد و جالب اینکه در میان این مقالات متعدد، حتی یک مقاله یافت نمی‌شود که ادعا کند ازطریق بارورسازی ابرها، مشکل کم آبی حتی در یک منطقه کوچک و در یک بازه زمانی کوتاه حل شده و در بسیاری از این مقالات به‌ویژه مقالاتی که اخیرا منتشر شده، به این نتیجه رسیده‌اند که باروری ابرها راه‌حل رفع مشکل خشکسالی و کم‌آبی نیست. بنابراین کشورهایی که در دنیا صاحب تکنولوژی بارورسازی ابرها هستند، نظیر آمریکا، این شیوه را رها کرده‌اند و سراغ مدیریت منابع آب رفته‌اند.

برای یافتن پاسخ این پرسش که «آیا کشوری می‌تواند ازطریق بارورسازی ابرها باعث بروز سیل در کشوری دیگر شود؟»، نظر اساتید اقلیم‌شناسی را جویا شدیم. دکتر عباس مفیدی، استاد اقلیم‌شناسی در گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد در پاسخ به پرسش زومیت، ما را به یکی از مقالات خود درباره‌ی باروری ابرها ارجاع داد. در قسمت نتیجه‌ی این مقاله می‌خوانیم:

هر عملیات باروری از نظر مکانی در مقیاس کوچک روی یک یا چند ابر خاص انجام می‌گیرد و درعین‌حال از نظر زمانی نیز در مدتی کوتاه به اجرا درمی‌آید؛ به‌طوری‌که تنها حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه پس از انتقال مواد به داخل ابر بارش آغاز می‌شود و عموما مدت زمان کوتاهی پس از آن به پایان می‌رسد […].

باتوجه به بحث‌های فوق، پذیرش نظراتی از قبیل اینکه «ابرهای بارورشده‌ی گیلان در افغانستان باریده‌اند»، از پایه و اساس علمی برخوردار نخواهند بود.

بارورسازی ابرها روشی محلی است و نمی‌توان از یک سوی دنیا ابرهای سوی دیگر را بارور کرد

متن کامل مقاله‌ی دکتر مفیدی را می‌توانید از اینجا مطالعه کنید.

جدا از اینکه بارورسازی ابرها را بی‌تأثیر بدانیم یا اثربخش، دو موضوع را نباید فراموش کرد:

اول اینکه بارورسازی ابرها حتی در صورت اثربخش بودن، روشی محلی است و نیاز به پرواز هواپیما یا پهپاد روی منطقه‌ی مورد نظر دارد؛ به بیان دیگر، نمی‌توان از آن سوی دنیا، ابرهای کشوری در گوشه‌ای دیگر از دنیا را بارور کرد.

دوم اینکه زمانی می‌توان ابرها را بارور کرد که در وهله‌ی اول ابری در کار باشد. این درحالی‌است که بسیاری از تئوری‌های دستکاری آب‌وهوایی مدعی ایجاد یا دزدی ابر هستند. به‌قول روئلف برویتخس، رئیس کارگروه دستکاری آب‌وهوایی در مرکز ملی تحقیقات جوی آمریکا: «نمی‌توان ابر ساخت یا ابر را فراری داد».

هارپ

هنگامی که بحث دستکاری آب‌وهوا درمیان باشد، به‌سختی می‌توان از کنار پای ثابت نظریه‌های توطئه یعنی «هارپ» گذشت. متأسفانه تعدد ادعاهای مرتبط با هارپ و ماهیت علمی و گسترده‌ی این پروژه باعث می‌شود نتوانیم در این مطلب به‌صورت تفصیلی به آن بپردازیم؛ اما خوشبختانه پیش‌تر در زومیت در مطلبی با عنوان «نگاهی علمی و عمیق به هارپ و توانایی‌های آن» به‌طور جامع به این موضوع پرداخته شده است. در قسمتی از این مقاله درباره‌ی نقش هارپ در تغییرات آب‌وهوایی می‌خوانیم:

پروفسور عمران اینان از دانشگاه استنفورد طی گفتگویی با نشریه Popular Science اعلام کرد نظریه‌های توطئه‌ای که پیرامون کنترل آب‌وهوا توسط دولت آمریکا وجود دارند، کاملا مردود هستند. او می‌گوید که درحال‌حاضر بشر نمی‌تواند کاری انجام دهد که در سیستم آب‌وهوایی زمین اختلال ایجاد کند. وی عقیده دارد حتی اگر قدرت تجمعی سیگنال‌های هارپ در بیشترین حالت خود باشد، باز هم در مقایسه با یک آذرخش بسیار ناچیز است و این درحالی‌است که ما به‌طور متوسط در هر ثانیه شاهد وقوع ۵۰ تا ۱۰۰ آذرخش در نقاط مختلف جهان هستیم.

haarp

هارپ در مرکز بسیاری از نظریه‌های توطئه درباره‌ی دستکاری آب‌وهوا قرار دارد

اگر به موضوع هارپ و نظریه‌های توطئه‌ی پیرامون آن علاقه دارید، می‌توانید این مقاله‌ی رشنال‌ویکی را مطالعه کنید.

دستگاه تولید ابر ناسا

چند وقتی است که ویدیویی با عنوان «دستگاه تولید ابر ناسا» در سایت‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود. در این ویدئو، جرمی کلارکسون را درکنار مجموعه‌ای عظیم با لوگوی ناسا می‌بینیم که از آن بخار آب خارج می‌شود.

این کلیپ درواقع ترکیبی از دو ویدیوی آزمایش موتور موشک به‌وسیله‌ی ناسا است. در قسمت اول کلیپ شاهد تصاویری از تست موتور موشک RS-25 هستیم که از آن در شاتل فضایی استفاده می‌شد و قسمت دوم آن مربوط‌به تست موتور موشک RS-68 در مجموعه‌ای تلویزیونی با نام «سرعت» است که در سال ۲۰۰۱ از بی‌بی‌سی پخش می‌شد و کلارکسون مجری آن بود.

هر دو موتور موشک یادشده از نوع سوخت مایع هیدروژن-اکسیژن هستند و درنتیجه فرآورده‌ی خروجی از نازل آن‌ها بخار آب است. به‌دلیل تراکم بالا، این فراورده‌ی خارج‌شده از موتور موشک ممکن است در فاصله‌ای اندک از محل آزمایش شبیه به باران ببارد.

تست موتور موشک توسط ناسا

آزمایش موتور موشک RS-25 توسط ناسا. تصاویر و ویدیوهای این تست به‌عنوان «دستگاه ساخت ابر ناسا» در اینترنت دست‌به‌دست می‌شوند

ناسا چیزی به اسم ماشین ابرساز دراختیار ندارد و ویدیوهای ادعایی، مربوط‌به آزمایش موتور موشک هستند

این نوع آزمایش‌ها معمولا چند ثانیه بیشتر به‌طول نمی‌انجامند؛ چراکه عمر این موتورها محدود است و حتی در حالت استفاده‌ی عادی روی موشک نیز بیش از چند دقیقه نمی‌توانند روشن بمانند. علاوه‌بر عمر کوتاه، قیمت چنین موتورهایی بسیار گزاف و فرایند تهیه‌ی هیدروژن و اکسیژن مایع بسیار پرهزینه است. این دلایل را وقتی درکنار صدای وحشتناک موتور موشک و بارش تقریبا آنی بخار آب خارج‌شده از موتور بگذاریم، متوجه می‌شویم که چرا تولید ابر با موتور موشک عملی نیست.

درنهایت اگر علاقه دارید درباره‌ی این ویدئو و شایعه‌ی دستگاه ابرساز ناسا بیشتر بخوانید، می‌توانید این مطلب از ورج یا این مقاله‌ی فوربز (که نویسنده‌ی آن عضو کمیته‌ی علوم زمین ناسا است) را مطالعه کنید. همچنین نسخه‌ی کامل و تقطیع‌نشده‌ی ویدیوی بی‌بی‌سی را می‌توان از اینجا مشاهده کرد.

مورد عجیب دانشمند آمریکایی

در یکی از استدلال‌های جدید برای اثبات غیرطبیعی بودن تغییرات اقلیمی ایران، به ادعاهای شخصی با نام جیم لی استناد می‌شود. این فرد که برخی سایت‌های وطنی از او با عنوان «دانشمند و اقلیم‌شناس آمریکایی» و «متخصص حوزه‌ی دستکاری اقلیمی» یاد می‌کنند، ادعا می‌کند «اگر به دستکاری اقلیمی باور ندارید، ساده‌لوح هستید».

با صرف اندکی وقت و جستجویی ساده می‌توان فهمید که لی، اداره‌کننده‌ی سایت و کانال یوتیوبی با نام climateviewer.com است. با مراجعه به قسمت «درباره‌ی» سایت و بررسی پروفایل لینکدین جیم لی متوجه می‌شویم که وی با نام کامل جیمز فرانکلین لی جونیور، تحصیلات خود را در تکنیکال کالج کارولینا گذرانده است. این مؤسسه که یک کالج منطقه‌ای (Community College) است، مانند دیگر مؤسسات مشابه در آمریکا دوره‌های آموزشی دوساله برای آماده کردن دانش‌آموزان دبیرستانی برای ورود به دانشگاه برگزار می‌کند.

جیم لی jim lee

برخی سایت‌های ایرانی از فردی با نام جیم لی به‌عنوان «دانشمند اقلیم‌شناس آمریکایی» و «متخصص دستکاری آب‌وهوا» یاد می‌کنند

شاید جالب‌تر از محل و میزان تحصیلات، رشته‌ی تحصیلی این «متخصص دستکاری اقلیمی» باشد. باتوجه‌به اطلاعات مندرج در لینکدین جیم لی، رشته‌ی تحصیلی او کامپیوتر یا به‌صورت دقیق‌تر IT است. این یعنی «دانشمند آمریکایی اقلیم‌شناس» ما، مدرکی معادل کاردانی کامپیوتر از یک مؤسسه‌ی نه‌چندان معتبر دارد.

با مراجعه به کانال یوتیوب جیم لی می‌توان انواع و اقسام نظریه‌های توطئه را در آن یافت؛ از هارپ و کنترل ذهن گرفته تا سمی بودن پسدمه‌ی هواپیما‌ها؛ تئوری‌هایی که بارها توسط جوامع علمی و دانشمندان واقعی رد شده‌اند.

ویدئو تئوری توطئه

چند نمونه از ویدیوهای موجود در کانال یوتیوب و سایت جیم لی

کانال و وبسایت جیم لی نمونه‌ای کلاسیک از ادعاهای شبه‌علم است. متأسفانه افرادی مانند لی در فضای مجازی کم نیستند و نمونه‌های مشابه فراوانی را می‌توان یافت که به‌صورت تخصصی و تمام‌وقت درباره‌ی موضوعاتی مانند موجودات فضایی، بشقاب‌پرنده، پاگنده، یتی و حتی تخت‌بودن زمین تولید محتوا می‌کنند. شاید برای مخاطب فارسی‌زبان، تشخیص منبع انگلیسی معتبر از غیرموثق کار سختی باشد و حتی مخاطب انگلیسی‌زبان هم در تشخیص علم از شبه‌علم دچار مشکل شود و از این جهت بر آن‌ها خرده‌ای نیست؛ اما در چنین مواقعی از یک رسانه‌ی رسمی انتظار به‌مراتب بیشتری می‌رود.

فیلم‌های هالیوودی چه می‌گویند؟

گمان نمی‌کنم نیاز باشد به خوانندگان این نکته را یادآوری کنیم که فیلم‌های هالیوودی (مخصوصا از نوع علمی-تخیلی) منبع مناسبی برای بررسی موضوعات مرتبط با علم نیستند؛ اما ازآنجایی که متأسفانه در برخی از استدلال‌ها درباره‌ی دستکاری آب‌وهوایی همچنان به این فیلم‌ها استناد می‌شود، بد نیست اشاره‌ی مختصری به آن‌ها داشته باشیم.

فیلم‌های هالیوودی در درجه‌ی اول برای سرگرم کردن ساخته می‌شوند و توجه به جنبه‌ی علمی در آن‌ها معمولا در انتهای فهرست اولویت‌ها است

تغییرات اقلیمی ازآنجایی‌که ظرفیت بالایی برای خلق داستان‌های آخرالزمانی دارد، همواره برای فیلم‌های هالیوودی موضوع جذابی بوده است. از فیلم «روزِ پس از فردا» که در آن گرمایش جهانی ناگهان تبدیل به سرمایش جهانی و سپس عصر یخبندان شد، تا فیلم «۲۰۱۲» که در آن نوترینوها هسته‌ی زمین را گرم می‌کردند، توجه به جنبه‌ی علمی داستان معمولا در انتهای فهرست اولویت‌های کارگردان است.

«طوفان جهانی» (Geostorm) با بازی جرارد باتلر، یکی از جدیدترین فیلم‌های هالیوودی در این سبک به‌شمار می‌رود و ازآنجایی که موضوع فیلم دستکاری آب‌وهوا است، توجه بسیاری از نظریه‌پردازان توطئه به آن جلب شده است. اگر قصد تماشای این فیلم را دارید و نمی‌خواهید موضوع آن برای‌تان لوث شود، کافی‌است در همین حد بدانید که در این فیلم، بشر شبکه‌ای از ماهواره‌ها و یک ایستگاه بین‌المللی را برای کنترل آب‌وهوا در مدار زمین قرار داده‌ است.

فیلم جئو استورم طوفان جهانی

فیلم ژئواستورم یا طوفان جهانی با بازی جرارد باتلر درباره‌ی دستکاری عمدی آب‌وهوا است

وبسایت مادربورد بررسی جامعی از امکان وقوع حوادث فیلم طوفان جهانی در دنیای واقعی انجام داده و در پایان نتیجه گرفته‌ است که این فیلم هیچ مبنای علمی ندارد. دیوید کیث، استاد فیزیک کاربردی دانشگاه هاروارد در مصاحبه با مادربورد می‌گوید این فیلم تقریبا هیچ رابطه‌ای با علم ندارد. کیث که خود عضو گروهی از دانشمندان هاروارد است که درباره‌ی امکان مهندسی اقلیم با استفاده از آیروسل تحقیق می‌کنند، درباره‌ی دستکاری آب‌وهوایی می‌گوید:

دکمه‌ای جادویی برای دستکاری [آب‌وهوا] به‌گونه‌ای که باعث ایجاد ناگهانی طوفان در منطقه‌ای خاص شود، وجود ندارد.

مقاله‌ی کامل مادربورد را می‌توانید از اینجا بخوانید. مطالعه‌ی این مقاله‌ی فوربز درباره‌ی علل غیرعلمی بودن فیلم طوفان جهانی هم خالی از لطف نیست.

جمع‌بندی

وقتی صحبت از استفاده‌ی نظامی کشورها از تکنولوژی‌های فوق پیشرفته و سری درمیان باشد، هیچ گزینه‌ای را نمی‌توان نامحتمل دانست؛ اما باتوجه به‌اینکه اکثریت قریب به اتفاق جامعه‌ی علمی اعتقاد دارند دستکاری آب‌وهوایی تأثیر بسیار ناچیزی (آن هم به‌صورت محلی و نه از راه دور) در تغییر آب‌وهوا دارد، لذا بارش‌های اخیر ایران منشأ غیر طبیعی نداشتند.

حتی اگر افراد و رسانه‌هایی که بسط‌دهنده و مروج ایده‌ی «دستکاری آب‌وهوایی در سیل اخیر» هستند، از این کار نیت و هدفی خیر (مانند آگاه‌سازی مردم از خطرات تغییرات اقلیمی) داشته باشند، روش درستی را برای رسیدن به هدف خود در پیش نگرفته‌اند. دست یازیدن به انواع اخبار دروغ، شبه‌علم، دانشمندان جعلی و نظریه‌های توطئه تنها باعث ازبین‌رفتن اعتماد مردم به رسانه می‌شود.

منبع: زومیت

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292
این نوشته در آموزشی, اخبار, دنیای فن آوری, متنوع از سراسر وب, مقاله ها ارسال و , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *