نگاهی جامع به تاریخ ورود خط بریل به ایران در گفتگو با پژوهشگر نابینا

پیوند ناگسستنی نابینایان با خط بریل نکته ای غیر قابل انکار است. گرچه فنآوری های نوین نابینایان کشور هایی مثل ایران را به جای همراهی با بریل، از آن دور کرده و به سمت تکنولوژی های صوتی کشانده، اما همچنان خط بریل، نشان علمی نابینایان است. آن سان که نابینایان را با خط بریل و خط بریل را با نابینایان می شناسند.
خط بریل توسط لویی بریل فرانسوی ابداع شد و کم کم سیر تکاملی یافت؛ تا آنجا که از فرانسه پا را فراتر گذاشت تا با گذر از کشورهای انگلیسی زبان و آلمان، وارد آسیا شد و کشور های عربی را طی کرد تا به ایران رسید. چه کسی بریل را به ایران آورد؟ پرسشی که بهانه خوبی برای گفت و گو با حسین عبد الملکی، کارشناس سازمان اسناد و پژوهشگر نابینا برای رسیدن به پاسخ مفصل شد. حسین عبد الملکی که دو سال است در زمینه ورود بریل به ایران تحقیق و پژوهش می کند، از کریستوفل، مبدع بریل فارسی و سیر تکوینی این خط در ایران می گوید.
پژوهش درباره خط بریل و پیشینه ورودش به ایران، کار ساده ای نیست؛ چون منابع زیادی در دسترس نیست. شما به عنوان پژوهشگر از چه روش استفاده کردید و در این راه به چه منابعی دست یافتید؟
اساساً بریل، خط جوانیست و سابقه آن نهایتاً به دو قرن می رسد؛ در ایران هم سابقه ای کمتر از صد سال دارد. بنا بر این ما با یک مفهوم تاریخی و خط تاریخی رو به رو هستیم، اما با تاریخی نزدیک؛ یعنی با تاریخ چند هزار ساله طرف نیستیم که مجبور به بررسی منابع زیادی شویم. نکته دیگر را شما مطرح کردید؛ یعنی متأسفانه منابع زیادی در زمینه نابینایان، خاصه خط بریل وجود ندارد، مستند سازی ها انجام نشده، گردآوری ها به شکل صحیحی صورت نگرفته و مواردی هم که انجام شده، علمی نبوده؛ بنا بر این، اولین قدم، استفاده از روش ترکیبیست. من ابتدا بعد تاریخی را در نظر گرفتم و به کریستوفل رسیدم. کریستوفل، مبدع خط بریل به فارسی یا فارسی کننده خط بریل در ایران است. درباره کریستوفل با موضوع دو وجهی مواجه شدم؛ ما یک سری منابع راجع به او داریم، اما در عین حال با فقر عظیم اطلاعاتی پیرامون او مواجهیم. در کتابخانه ملی برخی اسناد مثل مکاتبات، یادداشت ها و خاطرات کریستوفل موجود است؛ جدا از این، اسناد محدودی از جا های دیگر به دستم رسید. مخصوصاً هم روی خاطرات او تکیه می کنم، چون بر اساس آن خاطرات معلوم می شود با چه تنش هایی در مسیر کارش مواجه بوده؛ در واقع نحوه مواجهه با مشکلات و معضلات، نشان دهنده تأثیر کار کریستوفل در ایران است. به علت کمبود منابع و اسناد لازم، مجبور به انجام مصاحبه شدم تا تصویری دقیق از بافت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی آن مقطع زمانی که کریستوفل به ایران آمد، به دست دهم. وقتی یک کار مهمی انجام می شود، اگر موانع و عوامل مزاحم کم باشد به یک شکل انجام می شود و اگر موانع و تضاد در مسیر انجام آن کار باشد، به شکلی دیگر صورت می گیرد. در یک جمع بندی من به سراغ اسناد موجود، نکاتی پیرامون بافت فرهنگی و مصاحبه ها رفتم.
معضلات و مشکلات مسافر مسیحی در شهر مذهبی
پس لازم شد کمی از فضای فرهنگی و اجتماعی مردم و نگاه جامعه به نابینایان در زمانی که کریستوفل به ایران آمد بگویید تا با تصویری درست پیش برویم.
متأسفانه کریستوفل در ایران خیلی شناخته نشد؛ شاید یکی از عوامل ناشناخته ماندن او، وجود نگاه های سلبی باشد. به هر حال او مسیحی بود و شاید به دنبال تبشیر و توسعه مسیحیت –که می تواند عامل محرکه نگاه سلبی به او باشد- به ایران آمده بود. قدر مسلم این که فرهنگ مردم ما اقتضا نمی کرد که به راحتی با او ارتباط برقرار کند که البته این عدم ارتباط فرهنگی راحت و سریع، برآیند مثبتی هم داشت. زمانی که او از تبریز به اصفهان رفت و در آنجا مدرسه نابینایان را تأسیس کرد، نابینایان مثل تبریز در حاشیه بودند. وقتی گروه های مذهبی مشاهده کردند یک فرد مسیحی به نابینایان مسلمان آموزش می دهد، با این تفکر که او فرزندان آن ها را از راه به در می کند، اقدام به حمایت از نابینایان و آموزش آن ها کردند. شاید ریشه تأسیس مدارس مذهبی نابینایان مثل ابابصیر اصفهان را در آن تفکر بتوان جست و جو کرد.
چه سالی کریستوفل به ایران آمد؟
در این مورد ما دو قول داریم؛ قول رسمی مبتنی بر اسناد و قول غیر رسمی. قطعاً کریستوفل سال ۱۳۰۴ در ایران بوده؛ یعنی بین سال های ۱۳۰۳ و ۱۳۰۴ رسماً کارش را در ایران شروع کرده بود. این مطلب را هم می توان از منابع انگلیسی و هم دیگر منابع موجود به شکل مستند اثبات کرد. نظر متقن این است که در آن مقطع زمانی کریستوفل در ایران بوده؛ جدا از منابع رسمی، روایت های فراوانی داریم که من الآن نمی توانم به همه آن ها اشاره کنم، چون هنوز خودم قانع نشده ام. مثلاً یک روایت این است که کریستوفل دو بار به ایران آمده: مدتی در تبریز بوده و رفته، مجدداً به ایران بازگشته است. روایت دیگر این است که کار هایی در حاشیه برای نابینایان انجام شده که رسمیت نداشته و کریستوفل آن کار ها را تجمیع کرده و رسمیت بخشیده؛ تمام این روایات دال بر حضور او در سال های ۱۳۰۳-۱۳۰۴ در ایران است و در عین حال می توان از وجه سلبی آن هم صحبت کرد. اما آنچه مسلم است، تأسیس مدرسه در تبریز توسط آقای کریستوفل و آغاز خط بریل فارسی به منظور آموزش نابینایان است.
متکدیان و کودکان آواره، اولین دانش آموزان بریل فارسی
با توجه به صحبت های شما، طبعاً یکی از موانع پیش روی کریستوفل در زمینه اختلافات فرهنگی، بافت فکری مردم تبریز بود. به هر حال مردم تبریز افکار مذهبی محکم و قوی دارند و این قوت فکری و اعتقادی، با وجود داشتن همسایه هایی مثل ارمنستان و آذربایجان شوروی همچنان محکم و استوار بود.
کریستوفل از طریق ایروان ارمنستان شوروی وارد تبریز می شود و در دوران اقامت در تبریز، بشدت به او سخت می گذرد. به نظر من کار او واقعاً قابل تقدیر است. کاری ندارم که به علت تبشیر مسیحیت آمده بوده و حتی عده ای انگ فراماسونری به او می زنند و هنوز من سندی در این زمینه پیدا نکرده ام، اما با تمام این ها کاری که برای نابینایان کرده، بسیار مهم است. چرا که از منظر فرهنگی، بر اساس یادداشت های باقی مانده از کریستوفل، نگاه مردم تبریز به نابینایان بسیار زننده بوده؛ اصلاً جدا از حرف های کریستوفل، من در کتاب های دیگر هم خوانده ام که مردم در آن مقطع چه نگاه حاشیه ای به نابینایان می کردند؛ به مواردی برخورده ام که واقعاً اشک آدم را درمی آورند. ممانعت هایی که با کار او در تبریز می شد از یک طرف و نگاهی که به نابینایان وجود داشت، در کار او خیلی اثر گذاشت؛ یعنی انگیزه اش را برای ادامه و تثبیت هدفش که آموزش به نابینایان به وسیله خط بریل بود، چند برابر کرد. این را هم اضافه کنم که کریستوفل قبل از آمدن به ایران، مدتی در ترکیه هدف آموزشیش را دنبال کرده بود و نتیجه دلخواهش را به دست نیاورده بود و بعد یک سفر به آلمان و بازگشت به ترکیه، بر او مسلم شده بود که در آنجا نمی تواند کارش را دنبال کند. به همین علت تصمیم گرفته بود در ایران فکرش را عملی کند. در واقع دو عامل سلبی؛ یعنی ناتوانی نابینایان در انجام امور مختلف و مسیحی بودن کریستوفل در بافت فکری مردم آن روزگار تبریز، مشکلات کریستوفل را چند برابر می کند. البته این مقایسه درست نیست، اما شرایط او نسبت به جبار باغچه بان خیلی دشوار بود. نکته جالب، دانش آموزان کریستوفل است که همه از کودکان آواره،  بی کس و کار و متکدیان بودند.
کسی که فارسی نمی داند، فارسی یاد می دهد
سؤال مهم این است که اساساً کریستوفل کار فارسی کردن بریل را چگونه انجام داد؟
وقتی کریستوفل به ایران آمد، فارسی بلد نبود و به سختی فارسی صحبت می کرد. تصور کنید کسی که بلد نیست به خوبی فارسی صحبت کند، به دنبال فارسی کردن خط بریل برای نابینایان است. حال آن که یک شخص وارد به زبان مقصد و زبان مبدأ اگر تصمیم به چنین کاری بگیرد، نیازمند مداقه بسیار است. به همین علت است که در این مسیر، شخصی به نام محمدعلی خاموشی کریستوفل را همراهی می کند. تازه معضل بعدی پیدا می شود و آن، آلمانی بودن کریستوفل است. در نظر داشته باشید مهد بریل فرانسه است؛ از آنجا به انگلستان می رود و به کریستوفل آلمانی زبان می رسد. یعنی زبان واسطه ی واسطه. اگر دو معیار انتخاب نوع حروف و تسلط بر زبان را در نظر بگیرید، کریستوفل از زبان واسطه ی واسطه، بریل را به فارسی که به خوبی بلد نیست، تبدیل می کند. بنا بر این، نمونه های اولیه بریل ما، ضعف های زیادی داشت. این نکته را هم نباید از نظر دور کنیم که اهمیت تأثیر کریستوفل فقط ابداع بریل به فارسی نیست. این که بریل را بقبولاند، خیلی مهم است. او مکاتبات فراوانی کرده و در حقیقت، سند توفیق کریستوفل اولاً موفقیت در قبولاندن این موضوع است که نابینایان حتماً باید مدرسه داشته باشند –کما این که تلاش های غیر رسمی هم پیش از او وجود داشت-. ثانیاً ابداع بریل فارسی و مجاب کردن محمدعلی خاموشی در همراه کردن با خود و کمک گرفتن از او. ثالثاً انتشار ابداع خود در روزنامه رسمیست. ما سندی مربوط به سال ۱۳۰۶ در روزنامه رسمی داریم تحت این مضمون: «علائم بریل کوران». این که چنین ابداعی به وزارت معارف ارائه شود و آن ها تأیید کنند و در روزنامه رسمی منتشر شود، باز یک گام بزرگ کریستوفل محسوب می شود.
مکاتب مهم بریل
با تمام مشکلات و موانع، بالاخره کریستوفل موفق شد وزارت معارف وقت را متقاعد کند که بریل فارسی ابداعی او را بپذیرد؛ اما مشکلات اصلی از آن به بعد شروع می شود.
دقیقاً! اما اجازه دهید قبل از پرداختن به این موضوع، انتقادی بکنم. ما با معضل مهمی درگیر هستیم و آن، عبارت از پرداختن افراد کم مطالعه به موضوعات تخصصیست. این خیلی خوب است که تخصص گرایی رایج شود، اما به شرط مطالعه فراوان. متأسفانه درباره کریستوفل داستان سرایی های زیادی شده؛ کریستوفل سال ۱۳۰۴ مدرسه نابینایان را در تبریز تأسیس می کند، بعد عده ای از نیرو های تبشیری به او می پیوندند و به دنبال فعالیت های تبشیری می رود، اما بریل را کنار نمی گذارد، بعد تصمیم می گیرد کارش در زمینه بریل را در اصفهان ادامه دهد و به آن شهر نقل مکان می کند. سال ۱۳۰۸ آغاز شکلگیری مدرسه اصفهان و مکتب اصفهان است. پیرامون بریل می شود مکاتب حاشیه ای تصور کرد، اما برای فهم بریل، سه مکتب مهم تبریز، اصفهان و تهران تثبیت شده است؛ یعنی ما این سه مکتب را هم باید فهم کنیم و در عین حال همزمانی کنیم تا به مشکلات آن مقطع بریل پی ببریم. الغرض، کریستوفل به اصفهان می رود و مدرسه نابینایان را خیلی قویتر از تبریز تأسیس می کند. اما باز با معضلات مهمی مواجه می شود. اولاً این موضوع که چرا یک مسیحی به مسلمانان آموزش می دهد، مسأله ساز می شود. ثانیاً مواد درسی که باید آموزش داده شوند، خود مسأله مهمیست. مواد درسی که در نظر گرفته می شود، علاوه بر دروس رایج در ایران، از درس های تبشیری و آنچه در آلمان تدریس می شده، تأثیر می پذیرد. امتیاز قابل توجهی که کریستوفل داشت، اتکا به حمایت هایی بود که از سوی آلمان صورت می گرفت. علاوه بر ابداع بریل به فارسی، ارسال تجهیزاتی مثل دستگاه نوشتن یا کاغذ تحریر بریل از آلمان، کار کریستوفل را جلو می برد.
جزوه های درسی و انجیل، اولین نوشته های بریل در ایران
بر اساس توضیحات شما، نخستین نوشته های بریل به فارسی باید از کتب مسیحی انتخاب شده باشد.
نه همه نوشته ها، اما بخشی از نوشته های اولیه بریل در تبریز و مخصوصاً در اصفهان، بخش هایی از انجیل و یک سری جزوات درسی بود.
کریستوفل از چه متودی برای آموزش بریل به نابینایان بهره می برد؟
پاسخ به این سؤال نیازمند توضیحات تخصصیست که با نوشتن هم نمی توان حق مطلب را ادا کرد، اما این اندازه بگویم که روش کریستوفل از آنچه امروز در ایران به عنوان آموزش بریل ارائه می شود، درستتر بود. ضمن این که کریستوفل آموزش هایش را به بریل محدود نمی کرد. او سعی داشت با استفاده از حس لامسه نابینایان، آن ها را با حیوانات آشنا کند و اصول اولیه کشاورزی را به آن ها بیاموزد.
آموزگار بریل از گزند متفقین در امان نماند
در نهایت سرنوشت کریستوفل چه می شود؟ آیا در ایران می ماند یا به آلمان باز می گردد؟
در اصفهان مدرسه اش را رشد می دهد و در سال های ۱۳۱۳-۱۳۱۴ موفق به اخذ تأییدیه از وزارت معارف وقت می شود. فرقی که کار او در اصفهان با تبریز پیدا می کند، همین است. او در تبریز موفق شد مجوز آموزش به نابینایان را بگیرد؛ یعنی نابینایان می توانند درس بخوانند، اما در اصفهان مدرسه اش را با تأیید وزارت معارف رسمیت داد. متأسفانه در حوادث اشغال ایران توسط متفقین، چون او آلمانی بود مدتی زندانی شد و به اردوگاه کار اجباری فرستاده شد. یکی دو بار هم بعد از آن قضایا به آلمان رفت و بازگشت و در اردیبهشت ۱۳۳۴ در اصفهان چشم از جهان فرو بست.
تدوین یک اساس مشترک جهانی
سیر تکوینی و تکمیلی بریل در چه مقطعی اتفاق می افتد؟
در ایران با تلاش های کریستوفل خط بریل تثبیت و در روزنامه رسمی اعلام می شود و وزارت معارف مدرسه نابینایان اصفهان را تأیید می کند. در دهه ۴۰ و ۵۰ میلادی، هندی ها به یونسکو نامه ای ارسال می کنند و از مشکلشان می گویند. در آن نامه مطرح می کنند که این همه زبان وجود دارد و این همه خط؛ چه راهکاری باید برای یافتن یک اساس مشترک درباره خط بریل تعیین شود؟ به دنبال ارسال آن نامه، کمیته ای در یونسکو تشکیل می شود. تشکیل این کمیته و نتیجه ای که حاصل می شود، اوج شاهکار بریل جهان را نشان می دهد. مقرر می شود حرف مبتنی بر آوا اساس بریل شود. مثلاً اگر در کتابخانه اسکندریه متنی مقابل یک آلبانیایی قرار دهند، قطعاً حرف ب یا کلمات را می تواند بخواند، بدون این که متوجه معنای آن ها شود. در سال های ۱۹۵۰-۱۹۵۱ یونسکو جلسه ای درباره تثبیت علائم بریل کشور ها تشکیل می دهد که اتفاقاً گروهی هم از ایران در آن جلسه شرکت می کند و همان بریل کریستوفل را به اضافه برخی علائم دیگر ارائه می دهد؛ مثلاً کریستوفل نمی دانست در فارسی تشدید هم هست. از آن زمان به بعد ما صاحب یک بریل فارسی تثبیت شده و شکل یافته می شویم؛ البته حرف ژ را هم بعداً به این خط بریل فارسی تثبیت شده اضافه می کنند. بعد از آن، مشکلات بریل ما شروع می شود.
چه مشکلاتی؟
در سال ۱۹۵۰-۵۱ همه کشور ها به یک اساس مشترک که عبارت از حروف مبتنی بر آوا هاست، می رسند. با این توضیح که مثلاً انگلستان در سال ۱۹۳۲ بریل خود را تدوین کرده بود یا بریل عربی زودتر از ما تدوین شده بود و عملاً ما در مقابل آن ها تازه کار محسوب می شدیم. دومین نکته مشکلاتیست که کریستوفل در تثبیت بریل داشت و قبلاً اشاره کردم؛ مثل قبولاندن بریل از یک سو و فارسی بلد نبودن کریستوفل از سوی دیگر. کشور های دیگر کم کم شروع به پژوهش درباره بریل می کنند تا مشکلاتش را پیدا و برطرف کنند. مثلاً در انگلستان از همان زمان به فکر کوتاه نویسی انگلیسی می افتند و نتیجه هم می گیرند. گرچه در دهه های ۳۰ و ۴۰ عده ای در ایران به فکر کوتاه نویسی فارسی می افتند، اما پیگیری نمی شود. از دیگر سو، کشور های دیگر به فکر طراحی روش ها و متود های آموزش بریل بر اساس ویژگی های گروه های مختلف نابینایان می افتند. مثلاً در کشور های مختلف آموزگاران اساس آموزش هستند، اما از روش های مختلف علمی بهره می گیرند. حال آن که ما همچنان در حیطه معلمی آموزش و پرورش باقی مانده ایم. دیگر این که آن ها به دنبال ارائه راهکار برای تمام گروه های جامعه هدف هستند، اما ما توجه چندانی به این موضوع نمی کنیم. علاوه بر این ها، در حوزه بهره مندی از فنآوری ها هم عقب می مانیم. البته که به لحاظ تولید، عقبتر از جهان هستیم، متأسفانه حتی در بهره گیری از فنآوری های نوین هم جا می مانیم و عملاً نمی توانیم خودمان را به روز کنیم. گرچه کار های جسته گریخته ای صورت گرفته، اما به صورت گروه گروه بوده، نه واحد. مثلاً ما دفتر کودکان استثنایی داشتیم و مرحوم بقایی خیلی کار ها کرد، اما هیچ کدام زیر یک چتر واحد نبوده و اتفاقاً منازعاتی هم داشتند. این عوامل مشکلات بریل را بیشتر کرد.
به دنبال یک خانه تکانی اساسی
به نظر شما برای رفع این مشکلات چه باید کرد؟
ما باید یک خانه تکانی اساسی درباره بریل انجام دهیم. مهمترین اقدامات در دو زمینه باید متمرکز شود: نخست همراه کردن بریل با فنآوری ها. تحقیقات فراوانی در این زمینه انجام شده و نتیجه به دست آمده حکایت از این دارد: کسانی که با بریل رشد کرده اند، باسوادتر از دیگران هستند. پس باید به این سمت برویم که بریل همچنان در سبد نابینایان باقی بماند. دوم، دسترس پذیر کردن بریل؛ به این معنا که به دنبال یافتن راه ها و روش های مختلف آموزش و مصرف بریل برای گروه های مختلف نابینایان باشیم.
منبع: ایران سپید

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292
این نوشته در اخبار, اخبار فن آوری ویژه ی نابینایان, اهم اخبار نابینایان در رسانه های داخلی., گزارش, گفت و گو ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *