نویسنده: محمد نوری
منبع: پنجاه و سومین شماره ماهنامه ی نسل مانا
آقای معین عباسی به نامهای طباطبایی و معین طباطبایی هم شناخته شده، در 15 شهریور 1315 در تهران زاده شد. در شانزده سالگی بر اثر خطای مسئول بهداشت مدرسه و قطره چشمی اشتباه، بینایی یک چشم را از دست داد و چشم دیگرش هم به تدریج نابینا شد؛ اما تحصیلاتش در پایه نهم را به پایان رساند و پس از دریافت گواهی، در هنرستان موسیقی ملی[1] ثبتنام و مهارتها و سازها را نزد استادانی چون حسینعلی وزیری تبار (1285-1337)، هوشنگ ظریف (زاده 1317)، حسن منوچهری (زاده 1313) فرا گرفت[2]. در آن دوره، هنرستان موسیقی ملی و نیز سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی[3]، کانون کار و آموزش[4]، آموزشگاه حرفهای[5] با آموزش موسیقی به نابینایان، راه پیشرفت آنان را هموار میکردند. اینان استعداد مناسبی برای یادگیری مهارتهای موسیقی داشتند.
معین عباسی پس از گذراندن هنرستان، دیپلم موسیقی دریافت کرده و به عنوان آموزگار هنر به ملایر اعزام شد؛ با اینکه در آنجا ازدواج کرد، اما پس از مدتی به اصفهان رفت و با سکونت در این شهر، در ترویج موسیقی کوشید و آموزشگاه باربد را، در 1340 در پاساژ شکری (چهار باغ) دایر کرد. افراد مستعد در شهر اصفهان و شهرهای اطراف، شناسایی و برای آموزش به باربد دعوت میشدند. افراد نابینا چون خسرو چناریان، اسکندرآبادی و جمشید نوربخش، در اینجا، موسیقی آموختند، همچنین افراد بینا فنون خوانندگی و نوازندگی میآموختند[6].
علیرضا افتخاری در کودکی نزد معین عباسی ویولن آموخت و در 1357 در آزمون باربد موفق به کسب رتبه نخست شد. پس از شنیدن صدای نصرالله معین، از او دعوت کرد تا در آموزشهای باربد شرکت کند[7].
معین عباسی علاوه بر آموزش، باربد را محل تجمع هنرمندان ساخته بود؛ بهطوری که، مشاوره یا خدمات برای مجالس میدادند[8].
ساز اصلیاش فلوت بود؛ اما ویولن، آکاردئون و تنبک، هم آموزش میداد و هم مینواخت. در خوانندگی، صدای گیرایی داشت اما، فقط روشهای تقویت صدا و شنوایی، نتخوانی[9] و مهارتهای آواز را آموزش میداد.
با آموزشگاههای نابینایان چون مدرسه کریستوفل و مدرسه نور آیین همکاری داشت و به دانشآموزان متناسب با استعدادشان، مهارت و سازی را میآموخت. راهنمایی آنان با خط بریل بود. با رادیو و تلویزیون و اجرای برنامههای هنری همکاری داشت و معمولاً به عنوان نوازنده ویولن حضور مییافت. در مراسم و جشنهایی که در ادارات یا در سطح شهر بر پا میشد، نوازندگی میکرد.
با خانم بینایی در ملایر در 1338 و در 1342 به هنگام سکونت در اصفهان با خانم نابینا (تخشیدهپور) ازدواج نمود. فرزندانش به مشاغل هنری و فرهنگی اشتغال داشتند؛ مژگان معین عباسی مسئولیت آموزشگاه باربد در مهرشهر را عهدهدار بوده و شهره معین عباسی، در اداره آموزشگاه باربد اصفهان با پدر همکاری داشت[10].
انقلاب اسلامی در 1357، موجب دگرگونیهایی در هنر موسیقی و نهادهای مرتبط به نابینایان شد؛ با موسیقی رایج مخالفت میشد؛ خوانندگان و نوازندگان بیکار و منزوی شدند؛ از طرف دیگر، سازمانهای حمایتی و آموزشی نابینایان تعطیل و نیروهای انسانی و امکانات آنها به سازمان جدید تأسیس بهزیستی کشور[11] منتقل شد. از اینرو، معین عباسی کارمند این سازمان گردید و با عنوان معلم هنری پذیرش شد. اما نتوانست در فضای جدید ادامه دهد و در سال 1360 از کارش کنارهگیری کرده و به مهرشهر کرج رفت. به دلیل توانمندیهایش، علاقهمندان موسیقی از او دعوت کردند تا در سرودخوانی دانشآموزان و آموزش خانگی به عنوان مشاور یا هنرآموز کمک کند. جنگ عراق علیه ایران و گسترش سرود و آهنگهای حماسی، زمینه جدید برای او فراهم کرد؛ به طوری که، در 1366 تأسیس آموزشگاه باربد مهرشهر را لازم دانست. پس از تأسیس، دخترش مژگان مسئولیت آن را برعهده گرفت که هنوز هم ادامه دارد.
در سال 1370 به اصفهان بازگشت. اتمام جنگ، شروع سازندگی و مساعدتر شدن نگاه به اهل موسیقی، باعث توسعه موسیقی شده بود؛ از اینرو، آموزشگاه باربد را در اصفهان باز گشود و دخترش شهره مسئولیت آن را برعهده گرفت. در این دوره، با آموزشگاههای نابینایان چون آموزشگاه هفت تیر و آموزشگاه فاطمه زهرا در زمینه آموزش خوانندگی و نوازندگی به نوجوانان و جوانان همکاری داشت. همچنین به شهرهای اطراف اصفهان مثل نجفآباد میرفت و مشاوره یا آموزش میداد[12] .
پس از 72 سال فعالیت در امور موسیقایی در 17 مرداد 1403 در اصفهان درگذشت و در قطعه هنرمندان باغ رضوان به خاک سپرده شد.
مآخذ
تصویر پروانه تأسیس آموزشگاه آزاد هنری موسیقی باربد.
دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان، محمد نوری و منصور شادکام، نشر توانمندان، 1403.
درگذشت یک هنرمند پیشکسوت موسیقی ایران، علیرضا سعیدی، www.mehrnews.com.
سید عباس معین عباسی، مصاحبهگر مریم قاسمی، www.malolan.com
درگذشت سید عباس معین عباسی، www.cinemapress.ir.
علیرضا افتخاری، www.wikipedia.org
فرهنگنامه موسیقی معلولان، علی نوری، نشر توانمندان.
گفتوگو با اسکندر آبادی، مصاحبهکننده محمد نوری، بهمن 1403.
گفتوگو با بهزادپور، مصاحبهکننده یدالله قربعلی، بهمن 1403.
مصاحبه با مژگان معین عباسی، مصاحبهکننده یدالله قربعلی، بهمن 1403.
هنرمند پیشکسوت موسیقی درگذشت، معصومه جوان معبودی، www.irna.ir
[1] تأسیس 1328
[2] مصاحبه مریم قاسمی
[3] تأسیس 1326
[4] تأسیس 1327
[5] تأسیس 1326
[6] مصاحبه با مژگان؛ مصاحبه مریم قاسمی
[7] گفتوگو با بهزادپور
[8] گفتوگو با آبادی
[9] سلفژ Selfege
[10] تصویر پروانه؛ مصاحبه با مژگان؛ هنرمند پیشکسوت
[11] تأسیس 1359
[12] درگذشت یک هنرمند؛ مصاحبه با مژگان
منبع : نسل مانا