چم حسین در لرستان و مگران سه در خوزستان. روستا هایی که کاملاً محو شدند

«۳۷ سال خاطره‌ام سنگ شد؛ نه خانه‌ای نه درختی. نگاه می‌کنم و باور نمی‌کنم. اصلاً انگار توی این دنیا نیستم و در دنیای دیگری زندگی می‌کنم.» مرد توی چادرش نشسته و یکی از اسباب‌بازی‌های اهدایی به سیل‌زدگان را جلوی پایش گذاشته و مات و مبهوت نگاهش می‌کند؛ یک تفنگ پلاستیکی.

زمانی به روستای ناپدید شده چم حسین تنگ تیر لرستان می‌رسیم که اهالی سعی دارند پلاکاردی را در میان سنگ‌ها نصب کنند. روی آن نوشته شده «چم حسین، روستایی که محو شد» با تصویری از روستا. می‌گویند دست کم این طوری رهگذران می‌فهمند قبلاً اینجا روستایی هم بوده.
از شهر معمولان به سمت چم حسین حرکت می‌کنیم. اما جاده اصلی به‌دلیل خسارات ناشی از سیل مسدود است. محلی‌ها می‌گویند باید از سمت «ویسیان» بروید. جاده طولانی و پر پیچ و خمی را طی می‌کنیم تا به چم حسین برسیم. روستایی که در سیل روز دوازدهم فروردین ماه کاملاً ناپدید شد. بارها از اهالی معمولان شنیده بودم که جز سه پله یک کافه، چیزی از این روستا باقی نمانده اما حالا که در جای خالی‌اش ایستاده‌ام، باور اینکه روزی در میان این همه سنگ روستایی هم با جریان پرقدرت زندگی وجود داشته، دشوار است. چم حسین کاملاً غرق شده و دار و ندار جمعیت هفتاد نفری‌اش زیر کوهی از گل و سنگ دفن شده است. نه فقط خانه و کاشانه و زمین‌های کشاورزی که همه خاطره‌ها و یادها و قصه‌هایش هم. می‌گویند چم حسین تنها روستایی نیست که در سیل اخیر ناپدید شده، روستای «بابا زید» لرستان هم همین؛ معلوم نیست کجاست.
چم حسین به کبابی‌های دلچسب و کباب‌های مرغوبش مشهور بود اما از آن همه حالا فقط سه پله مانده است. بیژن مریدی یکی از اهالی چم حسین بقایای روستا را نشانم می‌دهد و سعی می‌کند به یاد بیاورد در هر نقطه از سنگزاری که می‌بینیم دقیقاً چه چیزی وجود داشته. چند سالی است در کرج زندگی می‌کند اما تا شنیده چه اتفاقی برای روستایش افتاده، کار و زندگی‌اش را رها کرده و آمده پیش پدر و مادرش که حالا چادرنشین شده‌اند: «اصلاً باورم نمی‌شود روستایی که در آن بزرگ شده‌ام این جوری غرق شده باشد. روز اولی که آمدم اینجا، با خودم می‌گفتم خدایا مگر می‌شود زار و زندگی آدم یک مرتبه این جوری ناپدید شود؟ اینجا به دنیا آمدم، بزرگ شدم، چقدر خاطره… سه چهار سال است رفته‌ام. پدر و مادرم ۷۰ -۶۰ سال اینجا زندگی کرده‌اند. با بدبختی خانه‌ای برای خودشان درست کرده بودند… خیلی سخت است.»
انگار با خودش حرف می‌زند. باد می‌وزد و انعکاس صدایش در گوشم می‌پیچد: «اینجا زمین کشاورزی بود. رودخانه را می‌بینی؟ قبلاً خانه ما اینجا بود. وای! خانه ما شده رودخانه، باورت می‌شود؟ با این همه سنگ چکار می‌توان کرد!»
ستونی از یک خانه را نشانم می‌دهد، بنایی که حتی نمی‌داند متعلق به کدام خانه است. ورد زبانش این جمله است: «باورت می‌شود اینجا پر خانه و مغازه بود؟ نه باورت نمی‌شود. کی باور می‌کند؟ خودمون هم نمی‌توانیم باور کنیم. اینجا هم جاده بود. این تکه هم رستوران و دامداری بود. آن طرف دامداری و باغ‌های مردم بود. خانه جوانی که توی سیل رفت هم آن سمت بود. کسی باور نمی‌کند اینجا خانه بوده.»
در سیل چم حسین یکی از اهالی هم جان باخته. رضا نادری جوانی ۲۵ ساله که شب را در خانه گذراند و صبح نتوانست در برابر شدت آب مقاومت کند. اهالی دیدند چطور دست و پا می‌زد و برای نجات زندگی‌اش تلاش می‌کرد. خانواده‌اش هنوز در جست‌و‌جوی جسدش هستند و تا خوزستان هم رفته‌اند اما افسوس! بیژن می‌گوید: «خانواده‌اش مثل مرغ پر کنده‌اند. جوان به آن رشیدی رفت. ما همه چیزمان را در این سیل دادیم.»
یکی از اهالی می‌گوید شما از همه مردم لرستان سراغ محمد ولی و کباب‌هایش را بگیرید ببینید چه می‌گویند؟ حالا جز سه تا پله از کافه‌اش نمانده. سه پله را در میان سنگ‌ها نشانم می‌دهند. خیلی زود محمد ولی صاحب کبابی مشهور چم حسین هم از راه می‌رسد. اینجا به کبابی کافه می‌گویند: «اسم کافه‌مان سبلان بود. معاش سه برادر با این مغازه بود. ولی الان هیچی نمانده. باغ و دامداری‌مان را هم آب برد. کبابم در ایران معروف بود. از اندیمشک تا خرم‌آباد کبابی ما را می‌شناختند. باغم رفت، کافه‌ام رفت، زندگی‌ام رفت…»
جانم ویسکرمی، مقابل پلاکاردی که روی آن خبر محو شدن روستا حک شده ایستاده و با حسرت در گذشته‌ها غرق است. با انگشت خانه‌اش را میان سنگ‌ها نشانم می‌دهد: «خانه‌ام را ببین غرق شده!»
کافه چهار فصل تنها بنایی است که در چم حسین سالم مانده. اهالی که حالا در چادر اسکان داده شده‌اند از سرویس بهداشتی آن استفاده می‌کنند.
فرشاد صاحب کافه چهارفصل ۲۵ ساله است: «ساعت چهار صبح سیل آمد، ما ۱۲ شب آمدیم این طرف ده، توی غذا خوری خوابیدیم. فقط جانمان را نجات دادیم. جاده بسته شد، کاسبی رفت، زندگی رفت، روستا و زمین کشاورزی رفت، همه چیز نابود شد. با این وضع مجبورم ماهی یک تومن اجاره‌ام را تا یک سال بدهم. جاده هم بعید می‌دانم دوباره باز شود. درآمد اینجا هیچی، سرم گرم بود. حالا همه‌اش از بیکاری فکر و خیال می‌کنم.»
وسایل رستوران این طرف و آن طرف ریخته؛ منقل، گاز، یخچال… اهالی بویژه سالمندان اصلاً نمی‌توانند با از دست رفتن خانه و زندگی و روستایشان کنار بیایند خاطراتی که در دل زمین فرو رفته و سنگ شده است. اصلاً دلشان نمی‌خواهد دوباره در همین روستا برای‌شان خانه‌ای ساخته شود. آنها دوست دارند از خاطره چم حسین دور شوند و بگریزند.
رودابه توی چادرش چهار زانو نشسته. بعد از اینکه ازدواج کرد به این روستا آمد و۴۰ سال در چم حسین زندگی کرد: «نمی‌خواهم اینجا برای ما خانه درست کنند. از این روستا دیگر خاطره خوبی ندارم. اینجا را دوست ندارم. اینجا یک نشانی از من می‌بینی؟ یک نشانی از ما می‌بینی؟ همه زندگی ۶۰ ساله‌ام رفت. همه چیز بی‌فایده است.» می‌پرسم دوست‌داری کجا زندگی کنی؟ آهی می‌کشد و می‌گوید: «ویسیان را بلدی؟ دوست دارم بروم آنجا زندگی کنم.»
پریسا ۲۴ ساله یک فرزند دارد. شوهرش کشاورز است و برای آوردن غذای گرم به روستاهای اطراف رفته. اینجا در چم حسین به سیل‌زده‌ها فقط ناهار گرم می‌دهند: «ساعت چهار صبح سیل آمد. شش و هفت صبح دیگر اثری از روستا نمانده بود. عاشق روستامان بودیم. چند خانوار بودیم؛ آرام و ساکت زندگی می‌کردیم. سیل همه را از جا کند و برد. دیگر خاطره خوبی از اینجا ندارم. دوست داریم زودتر از اینجا برویم. چه خوش خیال بودیم وقتی از خانه می‌آمدیم بیرون فرش‌ها را تا زدیم که خیس نشوند. همه چیزهای قیمتی را گذاشتیم روی بلندی‌های خانه. نگو فرش که سهل است، سیل خانه را هم از جا می‌کند و می‌برد. نه یک خانه و دو خانه که روستا را از جا می‌کند و می‌برد. زمین‌های کشاورزی‌مان هم نابود شد. هرچه داشتیم با یک چشم به هم زدن نابود شد.»
می‌گوید روزها زیر چادر گرم است و شب‌ها سرد: «تا کی خانه فامیل برویم حمام.» اهالی اغلب برای حمام و استراحت به خانه اقوام‌شان در روستای «قالبی سفلی» می‌روند. پریسا به رسم اهالی لرستان «آجی» صدایم می‌زند: «خودت می‌دانی آجی زندگی ساختن به این آسانی‌ها نیست. کار یک روز و دو روز نیست. زندگی ساختن سخته خودت می‌دانی. چطوری دوباره تلویزیون و ماشین لباسشویی بخریم؟ این چادرها شده‌اند خانه و زندگی ما.»
اهالی چم حسین هرگز نمی‌توانند ساعت چهار صبح روز دوازدهم فروردین را از یاد ببرند. روزی که روستا با همه آرامش و خاطره‌ها و قصه‌هایش با سیل رفت و آنچه ماند زیر کوهی از سنگ دفن شد. آنها رو به من می‌گویند به همه بگو که ما همه زندگی‌مان را از دست دادیم، کاش مردم ما را فراموش نکنند.
*********
آوار سیل، آواره جنگل
حال به خوزستان سفر می کنیم.
به روستای مگران
اینجا هر که را می‌بینی، داستان دردناکی برای گفتن دارد. داستان از دست رفتن حاصل یک عمر زندگی و تلاش…
این جمله، ورد زبان همه است که دیدی زندگی چندین و چند ساله‌مان چطور در عرض چند دقیقه نقش بر آب شد!؟ زندگی سی ساله، چهل ساله، پنجاه ساله… دیدی چطور دام‌هایمان گم شد؟ می‌بینی اینجا چطور در جنگل گرفتار شده‌ایم؟ می‌بینی؟ می‌بینی؟ وضع بچه‌هایمان را می‌بینی؟ کسی صدایمان را نمی‌شنود…
در اردوگاه سیل زدگان «روستای مگران سه» هستم؛ ۷۰ کیلومتری شوش. مگران سه تنها روستای استان خوزستان نیست که در سیل اخیر زیر آب رفته اما یکی از روستاهای دور از دسترس است و تقریباً فراموش شده. باید جاده‌های خاکی و سنگلاخی پرپیچ و خمی را طی کنی تا به اینجا برسی، جایی در میان جنگل‌های «خسرج». بخشی از زمین صاف شده و ۱۰۰ خانوار روستای غرق شده در آن اسکان داده شده‌اند.
در زمین مسطح جا به جا چادرهای سفید هلال احمر می‌بینی و چند سرویس بهداشتی صحرایی این سو و آن سو. چند یخچال کنار چادرها توی چشم می‌زند؛ باقیمانده وسایلی که اهالی از زیر آب بیرون آورده‌اند و امیدوارند روزی دوباره در گوشه آشپزخانه‌ای گذاشته شود و کار کند. شاید روزی دوباره بوی غذا هم در آشپزخانه پیچید و خانه را پر از حس زندگی کرد. چقدر دلشان برای آن روزها تنگ شده. آنها دلتنگ روزهایی هستند که با همه سختی‌هایش، اینجا قابل تحمل بود.
اهالی عشیره «خلف مگران سه» با هیجانی عجیب و با زبان عربی درباره لحظه سیل می‌گویند. ساعت شوم چهار صبح روز نهم فروردین ماه در ذهن همه آنها تا ابد حک شده است. لحظه‌ای که هنوز هم باورش برایشان سخت است. روز نهم فروردین ماه کرخه پر آب شد و سیل بندها را که از دو ماه قبل در روستا برپا شده بود، کند و برد.
برای ورود به مگران سه راه دیگری جز قایق نیست. اگرچه از دور هم می‌توان روستای غرق در آب را دید. ساکنانش می‌گویند دیگر امیدی برای بازگشت به روستایشان ندارند. روستا بدجوری آسیب دیده. محلی‌ها می‌گویند سه رودخانه «شاوور» در میانه شوش، «کرخه» در غرب شوش و «دز» در ۱۰ کیلومتری این شهر طغیان کرده و روستاهای اطراف را زیر آب برده است. آنها می‌گویند روستاهای حاشیه کرخه هنوز هم در معرض خطر هستند.
زن‌ها این گوشه و آن گوشه کمپ مشغول شست‌وشوی لباس هستند و بچه‌ها در حال بدو بدو و فوتبال. بچه‌ها قسمت بیشتر روز را به کشف فضاهای جدید اردوگاه می‌گذرانند و به هر گوشه‌ای سر می‌زنند و داد و فریاد بزرگترها را در می‌آورند. می‌گویند حالا حالاها از درس و مدرسه خبری نیست.
این روستا تنها روستای استان خوزستان نیست که آسیب دیده. محلی‌ها می‌گویند ۵۵ روستای استان در سیل اخیر آسیب دیده است؛ روستاهایی که در ساحل کرخه و دز قرار دارند. مگران سه در حاشیه کرخه قرار گرفته. تا به مگران برسم، در طول جاده‌های پرپیچ و خم، مزارع گندم زیادی را می‌بینم که زیر آب رفته و بوی تندی از سوی آنها برمی‌خیزد. ساقه‌های خیس گندم همه جا روی زمین پخش شده‌اند. می‌گویند دیگر امیدی به برداشت‌شان نیست. در مسیر روستاهای خسرج، بجز مگران سه، روستاهای دیگری هم آسیب دیده‌اند اما جدی‌ترین آسیب را این روستا دیده و کاملاً زیر آب رفته. در منطقه عبدالخان هم اهالی دور تا دور شهر را سیل بند زده‌اند. اهالی عبدالخان اغلب ماشین سنگین دارند و در کمتر از چند روز توانسته‌اند این کار را انجام دهند و از ورود سیل به شهرشان جلوگیری کنند.
فرج لطیفی از اهالی مگران کشاورز است. با لهجه عربی غلیظی می‌گوید: «هیچی نمانده. همه گندم‌ها زیر آب رفته. خانه‌ام زیر آب رفته. هیچ وقت فکر نمی‌کردیم چنین سیلی بیاید. از چند ماه قبل سیل بند بسته بودیم ولی نمی‌دانیم آب یک مرتبه از کدام سمت آمد و خانه‌هایمان را شست و برد.»
سمیرا عبدالخان، مددکار اجتماعی همراهی‌ام می‌کند: «اهالی روستاهای ساکن در حاشیه دز و کرخه، اغلب فقیر هستند و اکثر خانه‌هایشان هم فرسوده بود. خیلی از روستاها تخلیه شده و ساکنان برخی دیگر از روستاها هم در چادر اسکان داده شده‌اند. برخی محلی‌ها هم سیل‌زده‌ها را در خانه‌هایشان میهمان کرده‌اند.»
کریم لطیفی از اهالی مگران یک دانشجوست و هر روز برای کمک به سیل زدگان به مگران سه می‌آید. دانشجوی حسابداری در شهر الوان است و یک نیروی داوطلب با مسئولیت زیاد: «حشرات زیاد است. وقتی سیل می‌آید این حشرات تعدادشان بیشتر هم می‌شود. آب خیلی کم به اهالی روستا می‌رسد. از نظر مواد غذایی هم سختی دارند. خودتان دیدید از شوش تا اینجا ۷۰ کیلومتر راه است و غذا تا به اینجا برسد سرد و گاهی مسموم می‌شود. خیلی‌ها به خاطر خوردن این غذاها مسموم شده‌اند.» اهالی مگران یک تا توانسته‌اند خانوارهای سیل‌زده را در روستای‌شان جای داده‌اند. در اردوگاه همه از زنی سخن می‌گویند که دیشب گاوش مرده و از غم و غصه‌اش راهی بیمارستان شده. دلخوشی خیلی از اهالی همین دام‌هایشان بود؛ گاوهایی که گم شده یا غرق شده‌اند. کریم درباره جا به جایی اهالی می‌گوید: «مردم می‌گویند اگر می‌خواهند از اینجا منتقل‌شان کنند، باید همه را باهم ببرند. نمی‌توانند دور از هم زندگی کنند چون همه همسایه و فامیلند.»

چند زن کنار بشکه آب زانو زده‌اند و لباس می‌شویند. کمی آن سوتر زنی در تشت فلزی ظرف می‌شوید. هر کسی سعی می‌کند تا جایی که می‌تواند جریان زندگی را به اردوگاه بازگرداند. می‌گویند موقع خوبی از روز آمده‌ای، هوا ابری- بارانی است و قابل تحمل. روزهای دیگر آفتاب سوزان را نمی‌توان تحمل کرد و خاک چشم آدم را درمی‌آورد. همان خاکی که باعث بیماری خیلی‌ها شده. اهالی می‌گویند: «تنها کمکی که به ما شده آب است. ما کمک دیگری ندیده‌ایم.»

بسمه هشت ماهه باردار است. نشسته و زانوی غم بغل کرده. می‌گوید یاد لحظه زایمانش که می‌افتد خوف می‌کند. بچه اولش را در بیمارستان به دنیا آورده، می‌پرسد: «اگر شب و نصفه شب حالم بد شد، چه کار کنم؟ چه کسی به دادم می‌رسه تا شهر کلی راه است. خودتون که دیدید؟ اصلاً سونوگرافی و آزمایش هم ندادم.» بسمه دوباره گوشه چادر کز می‌کند.

زن‌ها با گلایه توالت‌های صحرایی را نشانم می‌دهند که از چند متری‌شان هم بوی بد به مشام می‌رسد. در اردوگاه آنقدر آب نیست که هر روز بتوانند آنها را تمیز کنند. زن‌ها دست و پای کودکان‌شان را نشانم می‌دهند که پر از جای نیش عمیق حشرات است؛ جا به جا قرمز و پر از لکه. در یکی از چادرها کودک ۲۵ روزه‌ای را نشانم می‌دهند که صورتش سرخ از نیش پشه است. تعدادی کودک هم موهای سرشان ریخته؛ کچلی گرفته‌اند. در این مدت کوتاه این همه بیماری و مشکل، باورنکردنی است. پسر بچه‌ای را نشانم می‌دهند که نیمی از صورتش سفید شده. زنی می‌گوید، باورت می‌شود در این مدت کوتاه این همه بلا سرمان آمده باشد؟ بازهم تکرار می‌کنند خانه‌شان رفته، زندگی، دام و… می‌گویند همه اینها مهم نیست، زندگی کودکان‌مان هم دارد از دست می‌رود.

سید رضا فاضلی از اعضای جمعیت هلال احمر می‌گوید: «مردم مگران سه به خاطر دوری، کمک زیادی دریافت نکرده‌اند، نه پتویی، نه زیراندازی. بیشترین نیاز مردم منطقه همین اقلام است. غذا می‌رسد و چادر هم هست.»

زنان و کودکان در مگران سه مثل زنان در دیگر نقاط سیل زده کشور آسیب‌پذیرتر از مردان هستند. می‌گویند بیشترشان مبتلا به عفونت‌های زنان و ادرار شده‌اند بس که توالت‌ها آلوده است. آنها نمی‌دانند برای حمام و شست‌وشو چه کار کنند.

صالح لطیفی، دهیار روستای مگران سه همراهی‌ام می‌کند تا هم نقاط مختلف اردوگاه را ببینم و هم در ترجمه عربی کمکم کند: «نهم فروردین، روستا زیر آب رفت. از آن طرف وقتی باد می‌آید اینجا پر از خاک می‌شود. با هر بادی خاک جا به جا می‌شود. برای همین همه مشکل پوستی گرفته‌اند.»

در برخی چادرها زن‌ها مشغول پخت و پز هستند و ترجیح می‌دهند به جای انتظار برای غذای آماده با همه سختی، خودشان آشپزی کنند. البته نه لیلا که گوشه‌ای از چادر افتاده. لیلا ۲۸ سال دارد و تازگی کیسه صفرایش را عمل کرده.

مرد می‌گوید: «سقف خانه‌هایمان پایین آمده و قابل بازسازی نیست. این همه آبی که در خانه‌ها مانده به کل و از پایه، خانه‌ها را ویران کرده. به فکر کانکس و سر و سامان دادن‌مان باشند.» خودش چند روزی از زندان برای مرخصی آمده. تعریف می‌کند اهالی از چند ماه قبل دور روستا سیل بند زده بودند اما تاب نیاورد و شکست. می‌گوید نمی‌داند حالا چطور زن و بچه‌اش را در این جنگل رها کند و برگردد زندان. زن‌ها صورتشان را نشانم می‌دهند. بیشترشان از شدت آفتاب سوخته‌اند، جوری که پوست‌شان دو رنگ شده. کرم ضدآفتاب می‌خواهند.

زنی می‌گوید وقتی سیل آمد وحشت‌زده به اینجا گریختند. نگران حال بچه‌هاست: «بچه‌ها مدرسه نمی‌روند. از صبح تا شب اینجا می‌گردند. تا کی می‌توانند این طوری باشند؟ ما همه چی داشتیم مزرعه، باغ، گاو، الان هیچ چیز نداریم.» دخترها تا پیش از این برای مدرسه به مگران یک می‌رفتند و پسرها به عبدالخان اما حالا با وضعی که پیش آمده، هیچ‌کدام قادر به مدرسه رفتن نیستند. دختر بچه‌ها می‌گویند: «آنقدر روزها زیر آفتاب می‌نشینند که گاهی سرگیجه و سردرد می‌گیرند.»

خلف لطیفی می‌گوید: «دوست نداریم از اینجا برویم. دوست داریم برایمان همین جا نزدیک خانه‌های قبلی‌مان خانه درست کنند. ما به زندگی اینجا عادت کرده‌ایم.» زن می‌گوید: «یخچال و تلویزیون و فرش‌ها ماند توی خانه. هیچ چیز را نتوانستیم بیاوریم. کسی هم اگر وسیله‌ای آورده ماشین داشته.» زن دست‌هایش را بارها برهم می‌کوبد: «همه چیزمان رفت، همه چیزمان رفت…»

زن نمی‌داند چند ساله است. می‌گوید ۵۰، ۶۰، ۷۰ چه کسی می‌داند. چادرشبی از موی بز برپا کرده. در این چادر حس بهتری دارد: «فقط جان خودمان را نجات دادیم. تا چشم باز کردیم، دیدیم همه روستا را آب گرفته. دور تا دورمان را آب گرفته بود. باران شدید می‌زد.»
خورشید در حال غروب است. همراهان محلی‌ام می‌گویند بهتر است هرچه زودتر به شهر برگردیم چون جاده چندان ایمن نیست. اهالی اما حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. می‌گویند نمی‌دانند با توجه به شرایط بد آب و هوایی تا کی می‌توانند زندگی در جنگل را تاب بیاورند. بارها می‌گویند کاش می‌شد دوباره خانه‌ای در روستایشان داشتند.

منبع: روزنامه ایران

درباره شرکت پکتوس

پکتوس: به صورت اختصاری، مخفف ( پشتیبانی، کیفیت، تحقیقات و ساخت ) است. شركت دانش بنیان پكتوس، اولين توليد كننده تجهيزات کامپیوتری (سخت افزار و نرم افزار) ويژه نابينايان در تاریخ 22 مرداد سال 1370 توسط جمعي از فارغ التحصيلان دانشگاه صنعتي شريف تأسيس شد و از بدو تأسيس تا کنون که در سال جاری وارد بیست و هشتمین سال فعالیت خود شده است، در زمينه توليد تجهيزات كامپيوتري و الكترونيكي ويژه نابينايان و کمبینایان فعال بوده است. در سال های اخیر، این شرکت علاوه بر فعالیت در زمینه تولید تجهیزات توانبخشی ویژه نابینایان، برنامه هایی را نیز در جهت دسترس پذیر کردن خدمات اجتماعی برای این قشر عملیاتی کرده است. از زمان تأسیس شرکت پکتوس سه سال گذشت تا اولین محصول این شرکت برای نابینایان عرضه شد. اولين كامپيوتر براي نابينايان در ايران در سال 1373 به نام كامپيوتر گوياي اميد ساخته شد. اين كامپيوتر با خروجی صوتی تك حرف خوان فارسی، انگليسي و عربي با هدف تسهيل امر خواندن، نوشتن و تصحيح كتب بريل ساخته شد. از آنجایی که تا آن سال هنوز هیچ یک از افراد با آسیب بینایی تجربه کار کردن مستقل با سیستم های رایانه ای را نداشتند، لزوم آموزش کامپیوتر به آنها بسیار ضروری بود. در همین راستا در سال 1374، اولين دوره آموزش كامپيوتر به نابینایان، در مجتمع خدمات بهزيستي نابينايان کشور رودکی و براي كارشناسان بهزیستی سراسر استان های کشور برگزار شد. پس از برگزاری موفقیت آمیز این دوره ها، کلاس های آموزش کامپیوتر به افراد نابینا و کمبینا نیز در مؤسسه رودکی از سال 1374 آغاز شد و این امر برای سال های متمادی ادامه داشت. از سال 1374 به بعد، پکتوس تولیدات سخت افزاری خود را گسترش داد که از جمله آنها می توان به ارائه دستگاه یادداشت الکترونیکی بریل گویا (اسفندیار) و ارائه چاپگر و ماشین تایپ بریل (فرهاد) در سال 1374 اشاره کرد. نیاز های نابینایان و استفاده آنها از فناوری های نوین آموزشی تنها محدود به استفاده از سیستم های تبدیل متن به گفتار نبود. بررسی شرایط نابینایان در سایر کشور ها نیز نشان می داد نابینایان برای دسترسی بهتر و دقیقتر به متون نیازمند دستگاهی هستند تا پوشش خط رسمی آنها یعنی خط بریل را برایشان فراهم کند. به همین جهت مطالعاتی در زمینه تولید مانیتور بریل در شرکت پکتوس آغاز شد. تا اینکه در نهایت در سال 1376 اولين نسل از مانيتور بريل در ايران به نام دستگاه برجسته‌نگار توليد شد. لذا براي اولين بار در جهان، نابينايان قادر به استفاده الكترونيکی از متون فارسي و عربي به خط بريل شدند. دستگاه برجسته نگار یک با کابل پارالل به کامپیوتر وصل میشد و خروجی بریل را برای کاربران نابینا فراهم می کرد. در کنار تولیدات سخت افزاری برای بهبود کیفیت آموزشی و شغلی نابینایان، همچنان توسعه نرم افزار های مرتبط با این قشر نیز مد نظر شرکت پکتوس بود. از این رو، در سال 1378 نرم افزار تبدیل متن به گفتار نوید که تا این سال به صورت تک حرف خوان بود، قادر به خواندن کلمات شد. در نتیجه خروجي صوتي كلمه خوان جايگزين نمونه حرف خوان شد. در سال 1379 مبدل رایانه شخصی نوید عرضه شد. مبدل نوید کیبورد بریلی بود که با اتصال یک کارت صدای اختصاصی به کامپیوتر و نرم افزار های تبدیل متن به گفتار، زمینه استفاده بهتر نابینایان از کامپیوتر را فراهم می کرد. پس از فراهم کردن تجهیزات کمک آموزشی بریل و گویا برای نابینایان، ساخت دستگاهی برای انتقال مفاهیم تصویری به نابینایان نیز در دستور کار مدیران شرکت پکتوس قرار گرفت. در همین راستا، در سال 1379 سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش یک، تولید شد. نابینایان از طریق سیستم سروش، می توانند سوژه مورد نظر خود را که بر روی کاغذ های مخصوص برجسته شده لمس کرده و از طریق نرم افزار های طراحی شده، اطلاعات سوژه مورد نظر را به دست آورند. هم زمان با پروژه های تحقیقاتی شرکت پکتوس برای توسعه تجهیزات توانبخشی برای نابینایان، در سایر کشور های جهان نیز تولید این تجهیزات سیر صعودی یافته بود. تا پیش از سال 1380، نرم افزارهای DSR (DOS SCREEN READER) و WSR (WINDOWS SCREEN READER) نرم افزارهای screen reader تولیدی این شرکت بودند. اما ارائه نرم افزار جاز و توسعه همه جانبه این صفحه خوان، برنامه نویسان شرکت پکتوس را بر آن داشت تا به فکر فراهم کردن پوشش فارسی برای نرم افزار جاز باشند. از این رو، نام نرم افزار پکجاز بعنوان پوشش فارسی صفحه خوان جاز و مجموعه نوید بعنوان یک مجموعه از نرم افزارهای کاربردی بدون نیاز به صفحه خوان جاز، شامل شش نرم افزار قرآن، دیکشنری، کتابخانه الکترونیک، دفترچه یادداشت، شطرنج و ویرایشگر ارائه گردیدند. در سال 1381 و 1382، نرم افزارهای نويد 4 و پکجاز، مجموعه كاملي از ابزار هاي دسترسي نابينايان به كامپيوتر به زبان فارسی را فراهم کرد. با پیشرفت روز به روز سیستم های رایانه ای و تغییر پورت های کامپیوتری از پارالل به یو اس بی، سبب شد تا نسل دوم برجسته نگار (مانیتور و کیبورد بریل) تولید شود. برجسته نگار 2، نمايشگر لمسي بريل با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذيه، در سال 1384 عرضه شد. در همین سال نیز سيستم كمك آموزشي لمسي و صوتي سروش 2، با قابليت اتصال به پورت USB و بدون نياز به منبع تغذیه ساخته شد. در اواسط دهه هشتاد، همچنان توسعه نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز و مجموعه نرم افزاری نوید، مورد توجه برنامه نویسان شرکت پکتوس بود. از این رو، مجموعه نويد 5 و پکجاز 8 مبتني بر موتور توليد صوت ماشيني در سال 1386 تولید و روانه بازار شد. چهار سال بعد یعنی در سال 1390، نرم افزار تبدیل متن به گفتار پکجاز با صدای انسانی مرد و زن ساخته و در اسفند ماه سال 92 عرضه شد.نسخه قابل تکثیر نرم افزار پکجاز در سال 92 توسط سازمان بهزیستی خریداری شد و به صورت رایگان در اختیار نابینایان و کمبینایان قرار گرفت. تا به حال این برنامه سه بار بروز رسانی شده که آخرین آپدیت آن نیز در اسفند ماه سال 94 عرضه شده است. به مرور زمان با افزایش حضور نابینایان در دانشگاه ها و به منظور دسترسی بهتر به منابع مطالعاتی، بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی در دستور کار قرار گرفت. از این رو، در سال 1389 دستگاه برجسته نگار 3 با هدف استفاده انفرادی کاربران تولید شد. این نسل از دستگاه های مانیتور و کیبورد بریل، در ابعادی کوچکتر و با وزنی کمتر عرضه شد و قادر به پشتیبانی از 20 کاراکتر بریل است. همچنین در سال 1390، نرم افزار دکلمه (پخش کننده فایل های صوتی و متنی با فرمت دیزی) ارائه گردید. با عرضه نرم افزار دکلمه، ساخت نرم افزاری برای تولید کتب با فرمت دیزی ضروری به نظر میرسید. در همین راستا در سال 1392، نرم افزار تولید کتاب دیزی با نام تک گو، تولید شد. توسعه دستگاه برجسته نگار همواره جزء اهداف شرکت پکتوس محسوب می شود. در سال 1394، برجسته نگار با فناوری ( HID ) با دو قابلیت جدید نصب خودکار درایور ویندوز و امکان تنظیم سطح نقاط بریل (سفت یا نرم کردن نقاط بریل) تولید شد. یکی از اصلی ترین پروژه های شرکت پکتوس، در سال های اخیر، ارائه آخرین نسل از برجسته نگار های هوشمند موجود در بازار جهانی (BRAILLE NOTETAKER) بود. سر انجام این پروژه تحقیقاتی در اسفندماه سال 1396 تبدیل به یک محصول قابل عرضه در بازار شد و هم اکنون در مرحله نهایی بروز رسانی برنامه های خود قرار دارد. برجسته نگار هوشمند همراه یا همان نوت تیکر، دارای سیستم عامل لینوکس بوده و بدون نیاز به اتصال به کامپیوتر، این امکان را به نابینایان میدهد متون خود را با فرمت های رایج ورد به صورت صوتی و بریل بخوانند، به دو زبان فارسی و انگلیسی تایپ کنند، موسیقی ها و کلیه فایل های صوتی خود را بشنوند، به گوشی اندروید خود متصل شوند و بسیاری امکانات دیگر که در این دستگاه گنجانده شده است. از سال 1392، در کنار تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری برای نابینایان، دسترس پذیر کردن خدمات مختلف اجتماعی در دستور کار شرکت پکتوس قرار گرفته است. این برنامه ها عمدتاً با همکاری انجمن نابینایان ایران پیگیری می شود. در همین راستا، دسترس پذیر کردن خدمات شعب بانکی برای نابینایان برای اولین بار در ایران در سال 1394 در پست بانک اجرایی شد. با طراحی یک نرم افزار و با کمک گرفتن از دستگاه برجسته نگار، نابینایان می توانند کلیه خدمات بانکی ارائه شده در شعب بانک ها را خود به صورت مستقل انجام دهند. دسترس پذیری موزه ها که یک مورد از آنها در موزه ایران باستان عملیاتی شده، یکی دیگر از مواردی است که شرکت پکتوس در دستور کار خود قرار داده است. این پروژه نیز در حال توسعه است. سامانه فروشگاهی نابینایان، یکی دیگر از خدمات جذاب شرکت پکتوس در زمینه دسترس پذیری خدمات مختلف اجتماعی برای نابینایان است. سامانه فروشگاهی نابینایان که اسفندماه سال 96 برای اولین بار در شعبه بیهقی فروشگاه شهروند عملیاتی شد، این امکان را به نابینایان می دهد تا خود به صورت مستقل از کلیه اقلام موجود در فروشگاه به همراه قیمت آنها مطلع شده و به واسطه طراحی یک نرم افزار که به بانک اطلاعات فروشگاه متصل است، اقلام خود را خریداری کرده و به وسیله مسئول سامانه فروشگاهی نابینایان، آن را از سطح فروشگاه جمعآوری کند. دسترس پذیر کردن سایت های اینترنتی و اپلیکیشن های پر کاربرد اندرویدی نیز از دیگر کار های جاری شرکت پکتوس است که مهمترین آن، دسترس پذیری کامل سایت درگاه ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی www.iran.gov.ir است. شرکت پکتوس، با ایجاد یک سایت پویا در زمینه ی نابینایان و فناوری اطلاعات، تلاش دارد مسئولیت های اجتماعی خود را نیز جامع عمل پوشانده و از طریق این وبسایت نیز خدمات بیشتری به معلولان با آسیب بینایی عرضه کند. وبسایت pactos.net که با مدیریت امیر سرمدی از خبرنگاران و روزنامه نگاران نابینا و تعداد محدودی از نابینایان متخصص در زمینه آیتی اداره می شود، در صدد آن است خلأ اطلاعاتی یک وبسایت تخصصی در زمینه آموزش، فناوری و اخبار مرتبط با نابینایان چه در داخل و چه خارج از کشور را پر کند. پوشش اخبار نابینایان در رسانه های جهان، آشنایی با نابینایان برجسته خارج از کشور، پوشش اهم اخبار مربوط به نابینایان با گرداوری و تنظیم از رسانه های داخلی، مجموعه ثابت ترفند که شامل آموزش اپلیکیشن های پر کاربرد برای نابینایان است، معرفی سایت ها و نرم افزار های دسترس پذیر و دکه خبر دنیای موبایل و کامپیوتر که به بررسی خبر های روز حوزه تکنولوژی و فناوری می پردازد، از جمله مهمترین شرح وظایف وبسایت نابینایان شرکت پکتوس است. از شما کاربر گرامی خواهش مندیم، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را با ما از طریق بخش تماس با ما در میان گذارید. شماره های تماس با شرکت پکتوس: 88810291-292
این نوشته در اخبار, متنوع از سراسر وب, گزارش, گفت و گو ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

4 Responses to چم حسین در لرستان و مگران سه در خوزستان. روستا هایی که کاملاً محو شدند

  1. زهرا می‌گوید:

    سلام, فقط میتونم بگم خدا و امام زمان کمکشون کنند و بس

  2. omidsalehi می‌گوید:

    سلام خدمت شما و سپاس از تمامی زحماتی که می کشید. انتقادی داشتم و اون اینکه این مطالب، هرچند هم خواندنی و جالب باشند، جاشون توی این سایت با اهدافی که مخاطب هاش ازش سراغ دارند نیست. این مطلب بعینه در روزنامه ایران و کاملا راحت برای بچه ها دسترس پذیره و نقل کاملش اینجا هیچ توجیه خاصی غیر از استقراض محتوا از این طرف و اون طرف نداره که تازه خود این محتوا هم با اهداف شرکت کوچک ترین ارتباطی نداره. شخصا مطالب مربوط به حوزه فعالیت خود شرکت رو ترجیح میدم. باز هم از سعه صدرتون ممنون.

    • شرکت پکتوس می‌گوید:

      امید جان سلام.
      از نظر محتوایی و تناسب با شرح فعالیت این سایت درست میگی.
      اما ما برای تنوع در مطالب، اوایل سال گذشته، ستونی رو تحت عنوان متنوع از سراسر وب ایجاد کردیم.
      هر از چند گاهی، شاید ماهی یک مطلب گزارشی که گاهی اوقات هیچ ارتباطی با فناوری هم ندارن یا بعضا هم مرتبط با فناوری، اما خارج از حوزه نابینایان هستن رو منتشر می کنیم.
      بلکه برای کاربران جالب باشه.
      نگاهی به مطالب این ستون هم گواه این مدعاست.
      http://pactos.net/category/dfw
      به هر حال گفتیم شاید تک و توک از این مطالب بذاریم یک تنوعی هم میان خیل اخبار حوزه فناوری به صورت تخصصی برای کاربران باشه و سایت رو از یکنواختی دراره.
      سپاس از توجهت.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *