آیا شهادت نابینایان در دادگاه معتبر است

نویسنده: نگین حیدری

منبع: بیست و پنجمین شماره ی ماهنامه ی نسل مانا

دانلود نسخه ی صوتی نوشته

دانلود پادکست

همواره برای معلولان در گروه های مختلف و سایر افراد جامعه، با توجه به اهمیت دو حس بینایی و شنوایی، این پرسش مطرح است که آیا شهادت افراد نابینا و ناشنوا در دادگاه ها پذیرفته و به این شهادت اعتبار داده می شود؟

در ششمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با خانم دکتر فهیمه تقوی، با موضوع وضعیت اعتبار شهادت نابینایان و ناشنوایان، همراه شما هستیم.

فهیمه تقوی مدرک دکتری حقوق خصوصی را از دانشگاه تهران دریافت کرده است و از سال 1391 به وکالت اشتغال دارد.

مهمان این شماره در مقدمه و تعریف شهادت توضیح می دهد: شهادت که واژه ای عربی و معادل فارسی آن گواهی است، یعنی فردی به غیر از طرفین دعوی یا شکایت، از وقوع امری خبر دهد که در جریان پرونده و مسیر آن مؤثر باشد؛ به  بیان  ساده تر پاسخی که شاهد به پرسش های مقام قضایی می دهد، در جریان پرونده و رأی دادگاه مؤثر خواهد بود. او اضافه می کند: در متون قانونی مختلف مقرراتی در خصوص تشریفات ادای شهادت و شرایط شاهد وجود دارد.

دکتر تقوی در خصوص مواردی که حضور شاهد و بیان شهادت در دادگاه ضرورت پیدا می کند می گوید: شهادت یکی از رایج ترین دلایل اثبات دعوا در دادگاه است و طرفین دعوی در همۀ دعاوی می توانند به شهادت شهود استناد کنند، البته در دعاوی مختلف، مقرراتی برای شرایط شاهدان و تعداد آنها بیان شده است. در قانون ایران بر اساس مبانی مذهبی و فقهی، به طور کلی وجود شرایطی ازجمله عدالت، ایمان و نداشتن نفع شخصی برای شاهد ضرورت دارد. با توجه به شرایطی که برای شاهد در نظر گرفته شده است، سلامت جسمی جزءِ شرایط شاهد و بیان شهادت نیست؛ درنتیجه اصولاً افراد نابینا و ناشنوا می توانند در دادگاه شهادت دهند و منعی در این خصوص وجود ندارد، ولی در موارد خاصی، در امور کیفری برای اثبات جرم از طریق شهادت شهود، ضرورت دارد که شاهد صحنۀ وقوع جرم را رؤیت کرده باشد؛ درنتیجه در این موارد قطعاً شهادت افراد دارای معلولیت بینایی پذیرفته نمی شود.

مهمان این شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران ادامه می دهد: طبق قانون، شاهد باید نسبت به موضوعی که شهادت می دهد، قطع و یقین داشته  باشد و اگر موضوع به  گونه ای باشد که فرد بدون دیدن یا شنیدن نتواند نسبت به آن یقین پیدا  کند، شهادت او پذیرفته نمی شود. اعتبار و ارزش شهادت و تأثیر آن در نتیجۀ دعوا یا شکایتِ طرح شده، درنهایت به نظر قاضی بستگی دارد.

این وکیل دادگستری معتقد است در امور کیفری از سویی اثبات جرم پیچیدگی و اهمیت خاصی دارد و مقررات سخت گیرانه تر است و از سوی دیگر اثبات وقوع بسیاری از جرائم با دیدن و شنیدن ارتباط مستقیم دارد؛ بنابراین در بیشتر موارد شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه پذیرفته نمی شود. تقوی اضافه می کند: در بعضی پرونده ها که بیناییِ شاهد در اثبات موضوع دعوا مؤثر نیست، مثلاً تغییر نام، در مواردی که ضرورت دارد از طریق دادگاه انجام شود، شهادت افراد نابینا پذیرفته می شود و مانعی در این خصوص وجود ندارد، به هرحال امور حقوقی اعم از مدنی و کیفری حساسیت خاصی دارند و شهادت شخص با شرایط و تعداد مشخص در قانون می تواند جرمی را اثبات یا مانع از اثبات جرمی شود و از سوی دیگر حقی را برای شخصی ایجاد یا از کسی سلب کند؛ درنتیجه باید برای مقام قضایی از طریق شهادت قطع و یقین به وجود آید و اینکه در چه موارد از طریق شهادت یک فرد نابینا یا ناشنوا چنین قطع و یقینی به وجود می آید، به اوضاع و احوال پرونده و نظر قاضی بستگی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

یازده − 3 =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *