همه چیز درباره سفر کردن نابینایان

نویسنده: فاطمه جوادیان؛ کارشناس نابینایان آموزش و پرورش استثنایی گیلان

همراهان عزیز! سفر برای همه ما انسان ها، چه افراد بینا و چه افراد نابینا جذابیت های خاص خود را دارد. جذابیت هایی که سبب می شود ما، تجربه کنیم، بیاموزیم و لذت ببریم. در این شماره، محسن، علی و پروانه برای مان از تجربیات ارزشمند خود و تکنیک هایی می گویند که بهتر است افراد نابینا آن ها را بدانند و به خاطر بسپارند. باشد که یادآوری آن ها سبب شود راحت تر سفر کنیم.

محسن سفرها را به دو دسته کوتاه مدت –سفرهایی که زیر 5 ساعت انجام میشود- و سفرهای بلند مدت –سفرهایی که بیش از هفت ساعت طول می کشد، تقسیم می کند.

این سفرها ممکن است توسط فرد نابینا به تنهایی یا سفر فرد نابینا به اتفاق همراهان بینا و یا سفر افراد نابینا با یکدیگر انجام شود. سفرها با قطار، هواپیما، اتوبوس یا خودروی شخصی صورت می گیرد.  او در مورد سفر با هواپیما برای افراد نابینا توصیه ای ندارد. چرا که علاوه بر ارزان نبودن پرواز، در تمام شهرها فرودگاه وجود ندارد. از طرفی، با وجود این که پرواز برای افراد بینا بسیار راحت است، تشریفات پرواز از جمله: عبور از محوطه باز فرودگاه، سالن ترمینال، عبور از گیت و مرحله سوار شدن برای افراد نابینا بسیار دست و پا گیر است. او برای سفر های کوتاه، استفاده از اتوبوس را پیشنهاد می کند. نیازهایی که در این گونه سفرها پیش می آید، از جمله: نیاز به تغذیه، استفاده از سرویس بهداشتی، نیاز به استراحت و… به علت کوتاهی مسیر قابلیت کنترل دارند. در این باره می گوید: «در اتوبوس، ردیف های دوم و سوم صندلی ها برای افراد نابینا  مناسب است. علاوه بر این که نسبت به صندلی های ردیف اول از امنیت بیشتری برخوردار است، پیاده شدن و سوار شدن فرد نابینا به راحتی صورت می گیرد. همچنین، فرد می تواند در صورت نیاز، صدای خود را به راننده اتوبوس برساند و صدای او را هم بشنود. نکته حائز اهمیت این است که افراد نابینا بهتر است از راننده بخواهند آنها را پیش از ورود به ترمینال پیاده کنند. چرا که محوطه باز ترمینال محل تردد اتوبوس ها است و ممکن  است فرد نابینا برای انتخاب و پیدا کردن مسیر، دچار خطا شود. همچنین ممکن است رانندگان به اطراف خصوصاً پشت اتوبوس، احاطه چندانی نداشته باشند که بسیار خطر آفرین خواهد بود. بنابرین بهتر است فرد نابینا از راننده بخواهد پیش از ورود به ترمینال توقف کند تا او پیاده شود. در این صورت، فرد در مسیر بعدی می تواند به کمک عصای سفید یا اپلیکیشن های موجود و یا به کمک سایر عابران اتومبیل مورد نظر خود را انتخاب کند و به مسیر خود ادامه دهد.» در سفرهای طولانی او استفاده از قطار را به افراد نابینا  پیشنهاد می کند. چرا که مسافر برای تأمین تغذیه و استفاده از سرویس بهداشتی مجبور نیست از وسیله نقلیه پیاده و دوباره سوار شود. عبور از راهرو های باریک قطار برای فرد نابینا بسیار قابل دسترسی است و سرویس های بهداشتی در تمام واگن ها در جای مشخصی قرار دارند. در قطار هایی که کوپه های چهار نفره دارند، یعنی قطارهای درجه یک، او تخت پایین را برای استراحت و صندلی سمت چپ کنار پنجره را برای نشستن فرد نابینا مناسب می داند. چرا که مسافر در این صندلی به میز هم دسترسی دارد و دست راست او که معمولاً فعال تر است، آزاد می ماند. در کوپه های شش نفره که صندلی ها به صورت کشویی به تخت تبدیل می شوند؛ در زمان استراحت، نزدیک ترین قسمت به در ورودی کوپه را برای فرد نابینا مناسب می داند. تا در صورت نیاز، به راحتی از کوپه خارج شود و دوباره سر جای خود برگردد. بهتر است فرد نابینا ساک خود را زیر صندلی خودش قرار دهد. خصوصاً اگر افراد کوپه ناشناس باشند. او قطار چهار تخته را برای مسافرت فرد به تنهایی و قطار شش تخته را برای مسافرت با خانواده مناسب می داند چرا که در این کوپه ها کنترل بچه ها در زمان استراحت آسان تر است.

علی که در یکی از شماره های پیشین هم با ما بوده است، مدرک دکتری خود را در رشته Human-Computer Interaction از دانشگاه ,UMBC  دریافت کرده، از تجربه مسافرت هایش برای مان می گوید. از سفرهایی می گوید که خود به تنهایی انجام داده است. مانند: سفر پروازی از ایران تا واشنگتن که یک توقف پنج ساعته در دوبی داشت و همچنین سفر با قطار از نیویورک به بالتیمور

می گوید: «در سال 2018 پس از حضور در یک کنفرانس در نیویورک باید با قطار سری AMTRAK به بالتیمور بر میگشتم که یک سفر سه ساعته بود. اصولا کم بار سفر می کنم. حتی برای سفر های سه روزه، از یک کوله پشتی خوب و طبی استفاده می کنم. باید دست هایم آزاد باشد تا به راحتی از عصا استفاده کنم و در صورت نیاز، بازوی کسی را که مرا راهنمایی می کند، بگیرم. یک مأمور تا سکوی قطار همراهیم کرد. منتظر ماندم و زمان حرکت که فرا رسید فرد دیگری مرا تا ورودی قطار راهنمایی کرد. در قطار که حالت اتوبوسی داشت جای مناسبی را پیدا کردیم و نشستم. از مأمور سالن خواستم که یک ایستگاه مانده به مقصد به من اطلاع بدهد. البته خودم هم همواره گوشم به بلندگوی قطار بود. روی App شرکت Amtrak هم که البته چندان دسترس پذیر نبود، همواره سعی می کردم ایستگاه های فعلی و بعدی را بررسی کنم.  چند مسیر مختلف برای این که اگر یکی ناموفق شد، دیگری کمک کننده باشد. سعی می کنم موبایل، شارژر، باتری یدک، هدفون معمولی و هدفون بلوتوث را همراه داشته باشم.  تکنولوژی تا وقتی که هست، باید از آن استفاده کرد. همیشه اگر تنها باشم، به کسانی که کنارم هستند توضیح می دهم که کم بینا هستم. هم اشتباهی در تعامل پیش نمی آید و هم اگر لازم باشد از آنها راهنمایی می گیرم. در ایستگاه پیاده شدم و همسرم روی سکو منتظرم بود.»

از او می خواهم بگوید زمانی که با یک همراه سفر می کند به عنوان یک همسر و پدر چگونه نقش خود را ایفا می کند.

می گوید: «طبیعتاً هر کس می بایست نقش خود را در جایگاهی که قرار دارد، جدی بگیرد و متناسب با توانایی هایش تدبیر درستی بیندیشد. اجازه بدهید سؤالتان را با یک مثال پاسخ بدهم.  وقتی من و همسرم به اتفاق دختر شش ماهه مان به ایران سفر کردیم، دو کوله یکی بزرگ و یکی متوسط داشتیم و یک چمدان هشت کیلویی برای کابین و یک آغوشی برای حمل دخترم. کوله بزرگ بر پشت من بود. آغوشی را هم از جلو بسته بودم. با دست آزادم چمدان را حمل می کردم. دست  دیگرم در دست همسرم بود که کوله کوچک تر را داشت تا به عنوان راهنما آزادتر باشد. ما یک بار دیگر هم به ایران سفر کردیم. این بار دخترم دو سال و نیمه بود ونیاز به آغوشی نبود. چمدان هم نیاز نبود. فقط دو کوله بود که مثل دفعه قبل من و همسرم  آنها را حمل می کردیم. با یک دست بازوی همسرم را گرفته بودم و با دست دیگر دست دخترم را. در این سفر، طبیعتاً کنترل دخترم برای من کار ساده ای نبود. چرا که او دوست داشت در فضاهای صاف و باز، شادمانه به این سو و آن سو بدود.»

از او قول می گیرم که در شماره ای دیگر، ماجرای سفر تنهاییش را از ایران به واشنگتن برای ما تعریف کند.

پروانه از شماره های گذشته با ما همراه شده و تجربیات خود را به اشتراک گذاشته است. او در طول بیش از سی سال زندگی مشترک با همسر نابینایش، بارها به اتفاق خانواده و دوستان به سفر رفته است. آن ها با پیشبینی موانع احتمالی، بهترین راه حل را برای سفری راحت پیدا می کردند. یکی از این پیشبینی ها هماهنگی با مقصد بود. این که بنا بود در خانه چه کسی یا کدام هتل ساکن شوند. اقدام دیگر همراه شدن با دوستانی بود که آن ها هم به همان مقصد سفر می کردند. این همراهی سبب می شد در طول سفر از امکانات موجود، بهره بیشتری ببرند. او می گوید: بچه های زوج های نابینا با هم فرق دارند. مثل بچه های تمام زوج ها. بعضی ها قانون مند و خجالتی هستند؛ بعضی ها هم پر هیجان و بی پروا. اگر بچه های شما زوج نابینا! از گروه اول هستند، به شما پیشنهاد می کنم در بسیاری موارد سعی کنید به اتفاق همراهی بزرگسال سفر کنید تا بچه ها هم راحت باشند و نیاز نباشد شما را در موارد مختلف همراهی کنند. اگر هم جزء گروه دوم هستند، سعی کنید با خوش رویی و محبت به اشتیاق فرزندتان پاسخ دهید تا او هم از همراهی شما لذت ببرد.»

۵ نکته:

۱- در سفرهای کوتاه، از اتوبوس استفاده و صندلی های جلو را انتخاب کنیم. همچنین، از راننده بخواهیم قبل از ورود به ترمینال ما را پیاده کند و نشانه محلی را که در آن پیاده شدیم، به ما بگوید. مثلاً جلوی کدام درب ترمینال و یا رو به روی تابلوی کدام مغازه.

۲- در سفرهای بلند، اگر ممکن است از قطار استفاده کنیم. چنان چه تنها سفر می کنیم یا همراه مان هم فردی نابیناست، خوب است یکی دو وعده غذایی را به صورت لقمه هایی آماده با خود داشته باشیم.

۳- در سفرها انعطاف پذیر و خوش رو باشیم تا همراهان مان از بودن در کنار ما و راهنمایی ما احساس بهتری داشته باشند.

۴- چنان چه توانایی حمل بار را داریم، حتماً این مسؤولیت را بپذیریم. در راهروهای تنگ اتوبوس و قطار، در فضاهای پر تردد، چمدان یا ساک چرخ دار را در همان خطی که خودمان حرکت می کنیم، ماهرانه، به دنبال خود حرکت دهیم.

۵- چنان چه در مقصد، میزبانی منتظر ماست، بهتر است بسته هایی را به عنوان سوغات برای شان به همراه داشته باشیم. چرا که بردن سوغاتی یکی از آداب پسندیده ماست.

امیدوارم این شماره از ستون زندگی هم مورد توجه شما مخاطب گرامی قرار گرفته باشد.

روزهای تان پر از شوق زندگی.

دانلود نسخه ی صوتی.

منبع: ماهنامه ی مانا.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 − 12 =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *