مراسم گرامی‌داشت روز جهانی ایمنی عصای سفید، با حضور مسئولان کشوری و شهری، مدیران تشکل‌های فعال در حوزه افراد دارای معلولیت، خیرین، هنرمندان سینما و تلویزیون و جمعی از افراد نابینا و کم‌بینا و خانواده‌های آنان، روز سه شنبه 21 مهرماه از ساعت ۹ تا ۱4 در باشگاه تشریفاتی اقدسیه تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی انجمن نابینایان ایران: در این مراسم، محمدرضا باهنر عضو تشخیص مصلحت نظام و دبیرکل جامعه مهندسین ایران، مهندس عبداللهی نماینده مردم ارسنجان، مرودشت و پاسارگاد در مجلس شورای اسلامی، دکتر سید جواد حسینی، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی کشور؛ دکتر سالار قاسمی، معاون وزیر آموزش‌وپرورش و رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی، مهندس منصور شادکام مدیرعامل شبکه ملی نابینایان و مدیرعامل انجمن نابینایان ایران و دکتر محمود علی‌محمدی، مشاور وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی در حوزه معلولان و دبیرکل کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران حضور داشتند.
در این مراسم، منصور شادکام، مدیرعامل انجمن نابینایان ایران، با اشاره به همکاری نهادهای دولتی، مجموعه‌های خدماتی، خیرین و حامیان بخش خصوصی، از اقدامات انجام‌شده برای حمایت از افراد نابینا قدردانی کرد و در عین حال، با انتقاد از شرایط نامناسب سامانه حملونقل ویژه افراد دارای معلولیت و اجرای قانون حمایت از حقوق این افراد، خواستار اقدامات عملی و پاسخ‌گویی مسئولان شد.
- قدردانی از خیرین و مجموعه‌های پشتیبان انجمن نابینایان ایران
منصور شادکام مدیرعامل انجمن نابینایان ایران در سخنان خود ضمن خیرمقدم به حاضران، از خیرین، شرکت‌ها، بانک‌ها، سازمان‌های دولتی و مجموعه‌هایی که در سال‌های گذشته از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران حمایت کرده‌اند، تشکر کرد.
وی با اشاره به همکاری مستمر بانک مسکن در طول حدود یک دهه گذشته، این همراهی را ارزشمند دانست و گفت: در شرایط اقتصادی که اکثر شرکت‌ها و بانک‌ها با مشکلات مالی روبرو هستند، بانک مسکن همواره حامی انجمن بوده است. وی از آقای مهربان، مدیر باشگاه تشریفاتی اقدسیه به دلیل تقبل هزینه‌های برگزاری مراسم قدردانی کرد و بیان داشت: مدیران این تالار همواره در سال‌های اخیر با روی گشاده برای مراسم 23 مهر در کنار انجمن بوده‌اند. شادکام همچنین از خیرینی یاد کرد که بدون تمایل به معرفی نام خود، در طول سال از فعالیت‌های انجمن و جامعه نابینایان حمایت می‌کنند و گفت استمرار چنین حمایت‌هایی می‌تواند زمینه‌ساز ارائه خدمات مؤثرتر به افراد دارای معلولیت باشد. وی حضور و همراهی خیرین را عاملی مهم در تقویت انگیزه فعالان این حوزه دانست و تأکید کرد که بخش مهمی از اقدامات انجمن با اتکا به مشارکت اجتماعی، همکاری نهادهای مسئول و حمایت خیرین امکان‌پذیر شده است.
- قدردانی از سازمان بهزیستی و کارکنان حوزه توانبخشی
مدیرعامل انجمن نابینایان ایران در ادامه از سازمان بهزیستی کشور و مدیران و کارشناسان حوزه توانبخشی به دلیل همکاری با افراد دارای معلولیت تشکر کرد. وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در یک سال گذشته، از پاسخ‌گویی به مکاتبات انجمن از سوی رئیس سازمان بهزیستی و مساعدت‌های صورت‌گرفته برای حمایت از افراد نابینا قدردانی کرد. شادکام به‌ویژه از تلاش‌های خانم دکتر صفاری‌فر در حوزه توانبخشی یاد کرد و زحمات مستمر کارکنان این مجموعه را شایسته تقدیر دانست. او در عین حال خاطرنشان کرد که محدودیت‌های بودجه‌ای در برخی بخش‌ها، امکان ارائه خدمات گسترده‌تر را کاهش می‌دهد و برای رفع مشکلات موجود، علاوه بر تلاش کارشناسان، به تصمیم‌گیری و پشتیبانی مدیریتی نیاز است.
- شبکه ملی تشکل‌های مردم‌نهاد نابینایان و ضرورت پیگیری مطالبات
شادکام با اشاره به برگزاری انتخابات شبکه ملی تشکل‌های مردم‌نهاد نابینایان در تیرماه سال جاری، از واگذاری مسئولیتی در این مجموعه به خود خبر داد و ابراز امیدواری کرد که بتواند با همراهی و دعای اعضای جامعه هدف، در مسیر پیگیری مطالبات قانونی افراد دارای معلولیت موفق باشد. وی تأکید کرد که تشکل‌های مردمی از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برخوردارند و استفاده صحیح از این ظرفیت‌ها می‌تواند به حل بسیاری از مسائل اجتماعی منجر شود.
به گفته وی، همکاری مؤثر میان سازمان‌های دولتی، شهرداری‌ها، نهادهای عمومی و انجمن‌های مردم‌نهاد، زمینه شناسایی دقیق‌تر نیازهای جامعه نابینایان و ارائه راهکارهای عملی برای رفع مشکلات آنان را فراهم می‌کند.
- قدردانی از تعامل شهرداری و نهادهای خدماتی با جامعه نابینایان
مدیرعامل انجمن نابینایان ایران از همکاری اداره کل سلامت شهرداری تهران، مسئولان مرتبط با حوزه فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران، کانون افراد دارای معلولیت و دیگر مجموعه‌های مرتبط با شهرداری قدردانی کرد. وی در این ارتباط تصریح کرد: جا دارد از دکتر صاحب و همکاران‌شان خانم مرادی و آقای موسوی در اداره‌کل سلامت شهرداری تهران تشکر کنم که امسال تمام‌قد در کنار ما قرار گرفته‌اند. همچنین از شهرداری منطقه 1 که در هزینه‌های مراسم امروز مشارکت داشته است، قدردانی می‌کنم. وی افزود: کار خوب را باید تشکر کرد و وقتی همه ارگان‌ها پای کار بیایند، می‌توان خدمات بهتری را ارائه کرد و امیدوارم همکاری‌های اینچنینی همچنان تداوم داشته باشد. وی با اشاره به حضور برخی مسئولان در کنار افراد دارای معلولیت، این رویکرد را مثبت ارزیابی کرد و گفت انتظار جامعه هدف از مسئولان، تنها اختصاص منابع مالی نیست؛ بلکه حضور در کنار افراد دارای معلولیت، شنیدن دغدغه‌های آنان و همکاری برای حل مشکلات نیز اهمیت فراوانی دارد. شادکام همچنین از تلاش‌های مهندس شریفی و کارکنان سامانه حملونقل جانبازان و معلولان، مدیران، کارشناسان، نیروهای نظارتی و رانندگان این مجموعه تشکر کرد و زحمات شبانه‌روزی آنان را مورد توجه قرار داد. او شرکت‌های پیشگامان و پکتوس و شرکت نسله پیور‌لایف را از جمله مجموعه‌هایی دانست که در شرایط دشوار نیز با انجمن همراهی داشته‌اند. وی همچنین از مهندس باهنر و آقای منوچهر هادی تشکر ویژه کرد که هر وقت از آنها خواسته شده است، دعوت انجمن را لبیک گفته و در کنار انجمن بوده‌اند. مدیرعامل انجمن نابینایان ایران از مهندس عبداللهی نماینده مردم ارسنجان، مرودشت و پاسارگاد در مجلس شورای اسلامی هم یاد کرد که با وجود سفر صبح ایشان در شیراز، خود را به مراسم رساندند تا در این روز، در کنار جامعه نابینایان باشند.
- انتقاد از وضعیت سامانه حملونقل جانبازان و معلولان
وی با اشاره به راه‌اندازی سامانه حملونقل جانبازان و افراد دارای معلولیت در دوره مدیریت شهری محمدباقر قالیباف، اظهار کرد که این طرح می‌توانست به الگویی مؤثر برای ارائه خدمات تخصصی به افراد دارای محدودیت جسمی و حرکتی و دیگر گروه‌های نیازمند تبدیل شود. مهندس شادکام خواستار نوسازی خودروها و تأمین وسایل نقلیه مناسب و با کیفیت برای معلولان شد و تأکید کرد: استفاده از خودروهای نامناسب، به‌ویژه برای افرادی که مشکلات جسمی و حرکتی دارند، می‌تواند دشواری‌های بیشتری ایجاد کند. مهندس شادکام با اشاره به اعلام برنامه‌هایی برای توسعه ناوگان حملونقل عمومی، پیشنهاد کرد بخشی از ظرفیت و منابع موجود برای تهیه اتوبوس‌های وارد شده، به خرید ون‌های استاندارد و مناسب‌سازی‌شده اختصاص داده شود تا خدمات ویژه افراد دارای معلولیت نیز به شکل مطلوب‌تری ادامه یابد.
مدیرعامل شبکه ملی نابینایان با تأکید بر اینکه جامعه امروز بیش از وعده‌ها به نتایج عملی توجه دارد، اظهار کرد که ارزیابی عملکرد مدیران باید بر اساس اقدامات انجام‌شده و میزان پاسخ‌گویی آنان به نیازهای مردم صورت گیرد.
- اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت؛ مطالبه‌ای همچنان جدی
یکی دیگر از محورهای اصلی سخنان مهندس شادکام مدیرعامل انجمن نابینایان ایران، ضرورت اجرای کامل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت بود. وی با اشاره به گذشت چندین سال از تصویب این قانون، نسبت به تخصیص ناکافی منابع برای اجرای مفاد آن انتقاد کرد و توضیح داد که افزایش هزینه‌ها و تورم، اثرگذاری اعتبارات محدود را کاهش می‌دهد. مهندس شادکام تأکید کرد که اجرای قانون نباید صرفاً به تصویب مقررات و اعلام برنامه‌ها محدود بماند، بلکه باید در زندگی روزمره افراد دارای معلولیت آثار ملموس داشته باشد. به گفته وی، افراد دارای معلولیت باید بتوانند تمرکز اصلی خود را بر زندگی، توانمندی‌ها، تحصیل، اشتغال و فعالیت‌های اجتماعی قرار دهند، نه اینکه هم‌زمان با مشکلات متعدد در زمینه معیشت، دارو، ورزش، دسترسی به خدمات و موانع محیطی مواجه باشند. او همچنین یادآور شد که بهبود دسترس‌پذیری بسیاری از خدمات و فضاهای عمومی، لزوماً به بودجه‌های بسیار سنگین نیاز ندارد و در مواردی، هماهنگی بین دستگاه‌ها، اصلاح فرایندها و توجه مدیران به نیازهای افراد دارای معلولیت، می‌تواند تغییرات مؤثری را ایجاد کند.
- درخواست برای رفع مشکلات مرکز فرهنگی و هنری رودکی
مهندس شادکام در بخش دیگری از سخنان خود به مشکلات مرکز رودکی اشاره کرد و خواستار رسیدگی فوری به وضعیت بخش مرتبط با فعالیت‌های موسیقایی افراد نابینا شد. وی گفت امکانات موجود در این مرکز می‌تواند زمینه مناسبی برای برگزاری برنامه‌ها و فعالیت‌های موسیقایی افراد نابینا فراهم کند و انتظار می‌رود مشکلات مدیریتی و اجرایی این بخش در کوتاه‌ترین زمان ممکن برطرف شود. او با تأکید بر اینکه حل این موضوع بیش از هر چیز به پیگیری و تصمیم‌گیری مدیریتی نیاز دارد، ابراز امیدواری کرد که در دیدار و گفت‌وگو با مسئولان سازمان بهزیستی، زمینه رفع موانع موجود فراهم شود.
- حضور نمایندگان استانی و تأکید بر همبستگی ملی
مدیرعامل انجمن نابینایان ایران در ادامه از حضور نمایندگان و اعضای جامعه نابینایان از استان‌های مختلف کشور قدردانی کرد. به گفته وی، نمایندگانی از استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، گلستان، لرستان، مازندران، البرز، یزد، خوزستان و همچنین استان فارس و دیگر مناطق در این مراسم حضور داشتند. شادکام حضور افراد و نمایندگانی را که مسافت‌های طولانی را برای شرکت در این گردهمایی پیموده بودند، نشانه اهمیت همبستگی، مشارکت و پیوند میان اعضای جامعه نابینایان دانست. او همچنین از خیرین حاضر، اعضای هیئت‌مدیره انجمن، کارکنان و عوامل اجرایی مراسم و مجری برنامه، خانم دکتر کشاورز، تشکر کرد. وی در پایان سخنان خود بار دیگر از تمامی حامیان، مسئولان، خانواده‌های افراد نابینا و شرکت‌کنندگان قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد که با استمرار همکاری‌ها، خدمات بیشتری به جامعه هدف ارائه شود.
در بخش آغازین مراسم، مجری برنامه به معرفی سوابق علمی، پژوهشی و هنری مدیرعامل جدید انجمن نابینایان ایران پرداخت. مهندس شادکام به عنوان نویسندگان آثار مرتبط با توان‌یابی، پژوهش‌های فرهنگی و اجتماعی در حوزه معلولیت، دانشنامه نابینایان و تجربه‌نگاری دستاوردهای مدیریتی در جامعه نابینایان معرفی شد. همچنین به رزومه پربار ایشان در زمینه مشارکت در تهیه گزارش‌هایی درباره جشنواره‌ها و همایش‌های مرتبط با افراد دارای معلولیت، نظارت بر تدوین فرهنگ‌نامه نخبگان نابینای قرآنی و ارائه حدود ۱۱۷ مقاله علمی در سمینارها و همایش‌ها اشاره شد.
- مستمری دو میلیون تومانی حتی پاسخ‌گوی نیازهای ابتدایی نیست
یکی از بخش‌های قابل توجه مراسم، سخنان مهندس محمدرضا باهنر عضو تشخیص مصلحت نظام و دبیرکل جامعه مهندسین درباره وضعیت معیشتی افراد دارای معلولیت بود. باهنر در سخنان خود با اشاره به محدودیت‌های مالی و مشکلات اقتصادی این جامعه، به مبلغ مستمری پرداختی به افراد دارای معلولیت انتقاد کرد و آن را در مقایسه با هزینه‌های زندگی بسیار ناچیز دانست. او با لحنی انتقادی گفت مبلغی در حدود دو میلیون تومان برای تأمین نیازهای افراد دارای معلولیت کافی نیست و حتی با چنین مبلغی نمی‌توان بسیاری از نیازهای ابتدایی زندگی را پوشش داد. او برای نشان‌دادن فاصله میان مبلغ مستمری و هزینه‌های واقعی زندگی، به مثالی روزمره اشاره کرد و گفت با این مبلغ حتی نمی‌توان دو بسته پفک برای کودکان و نوه‌ها خرید. این مثال ساده، در سخنان او به تصویری از کاهش قدرت خرید و ناکافی‌بودن حمایت‌های معیشتی تبدیل شد؛ موضوعی که برای خانواده‌های دارای عضو معلول می‌تواند ابعاد گسترده‌تری داشته باشد. مستمری برای بسیاری از افراد دارای معلولیت، به‌ویژه کسانی که امکان اشتغال ندارند یا با هزینه‌های بیشتری برای زندگی روزمره مواجه‌اند، بخشی از منابع تأمین معاش است. هنگامی که مبلغ این حمایت با هزینه‌های واقعی زندگی تناسب نداشته باشد، فشار اقتصادی بر فرد و خانواده او افزایش می‌یابد. باهنر در ادامه سخنانش با اشاره به اینکه دیگر مسئولیت نمایندگی مجلس را بر عهده ندارد، تأکید کرد که همچنان خود را در برابر مسائل و مشکلات جامعه مسئول می‌داند و در حد توان برای پیگیری آنها اقدام خواهد کرد. او گفت مشکلات افراد دارای معلولیت را به مسئولان مربوط منتقل خواهد کرد و برای جلب توجه آنان به این موضوعات، تذکر و تلنگر خواهد زد. باهنر در بخش دیگری از سخنان خود به دشواری تردد ایمن افراد نابینا در مسیرهای پیاده‌روی پرداخت. او با اشاره به اهمیت پیاده‌روی و ضرورت فراهم‌کردن مسیرهای مناسب برای افراد نابینا، بر لزوم توجه مدیریت شهری به طراحی معابر تأکید کرد. به گفته او، اقداماتی از جمله اجرای مسیرهای ویژه نابینایان انجام شده است، اما این مسیرها باید به شکلی طراحی شوند که استفاده از آنها واقعاً امکان حرکت مستقل را فراهم کند. اجرای مسیرهای ویژه زمانی مؤثر خواهد بود که پیوستگی مسیر حفظ شود و موانعی مانند درختان، پایه‌های تجهیزات شهری یا سایر اجسام در مسیر حرکت قرار نگیرند. از این رو، مناسب‌سازی شهری تنها به نصب مسیرهای ویژه یا تجهیزات کمکی محدود نمی‌شود؛ بلکه به طراحی اصولی، اجرای استاندارد، نظارت مستمر و نگهداری مناسب امکانات نیاز دارد.
- بیش از ۲۶۵ هزار فرد نابینا و کم‌بینا از خدمات بهزیستی استفاده می‌کنند
دکتر سید جواد حسینی، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی کشور، در سخنرانی خود ضمن تبریک روز جهانی عصای سفید، این مناسبت را فرصتی برای ادای احترام به جامعه نابینایان و توجه به هویت و مطالبات آنان دانست. او با اشاره به جمعیت افراد دارای معلولیت در کشور، اعلام کرد که بیش از ۲۶۵ هزار فرد نابینا و کم‌بینا از خدمات سازمان بهزیستی بهره‌مند هستند. حسینی گفت این خدمات حوزه‌های مختلفی از جمله آموزش، تجهیزات موردنیاز، توانبخشی، حمایت‌های اجتماعی و پیشگیری را دربرمی‌گیرد. رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به همکاری سازمان بهزیستی و سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی در اجرای برنامه‌های غربالگری اعلام کرد که بیش از ۲۴ میلیون مورد غربالگری تنبلی چشم انجام شده است. به گفته او، در نتیجه این غربالگری‌ها و مداخلات به‌موقع، حدود ۵۰۰ هزار نفر از خطر کم‌بینایی نجات یافته‌اند. این آمار بر اهمیت شناسایی زودهنگام اختلالات بینایی، به‌ویژه در دوران کودکی، تأکید دارد. تشخیص به‌موقع مشکلات بینایی می‌تواند زمینه مراجعه به مراکز تخصصی، دریافت خدمات درمانی و کاهش خطر تشدید برخی اختلالات را فراهم کند. حسینی در ادامه به بخشی از خدمات حمایتی سازمان بهزیستی اشاره کرد و گفت بیش از ۱۹۶ هزار فرد نابینا و کم‌بینا از مستمری برخوردارند. او همچنین به خدمات ایاب‌وذهاب، حق پرستاری و حمایت‌های ارائه‌شده در حوزه‌های مختلف زندگی افراد دارای آسیب بینایی اشاره کرد. این خدمات در شرایطی اهمیت پیدا می‌کنند که هزینه‌های زندگی، رفت‌وآمد و دسترسی به امکانات توانبخشی می‌تواند فشار قابل توجهی بر افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنان وارد کند. با این حال، حمایت‌های مالی تنها یکی از ابعاد مسئله است. دسترس‌پذیری محیط شهری، امکان استفاده مستقل از خدمات عمومی، برخورداری از آموزش مناسب و دسترسی به فرصت‌های شغلی نیز در کیفیت زندگی افراد نابینا نقش تعیین‌کننده دارند. حسینی همچنین از فعالیت‌های هنری در مراکز توانبخشی سخن گفت و به تشکیل اتاق‌های هنر، حمایت از گروه‌های هنری و ایجاد خانه‌های هنر افراد دارای معلولیت اشاره کرد. این اقدامات می‌توانند فرصت‌هایی برای بروز استعدادها، فعالیت حرفه‌ای، ارتباط اجتماعی و معرفی توانایی‌های افراد نابینا فراهم کنند. رئیس سازمان بهزیستی کشور در بخش دیگری از سخنان خود به تسهیلات اشتغال و مسکن برای افراد دارای معلولیت اشاره کرد و درباره آزمون استخدامی مربوط به سهمیه سه‌درصدی افراد دارای معلولیت توضیح داد. او با اشاره به برنامه‌ریزی برای برگزاری این آزمون در ۲9 آبان، ابراز امیدواری کرد افراد نابینا و کم‌بینا نیز از فرصت‌های استخدامی پیش‌بینی‌شده بهره‌مند شوند. وی افزود: اشتغال از مهم‌ترین عوامل استقلال اقتصادی و مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت است. فراهم‌شدن فرصت شغلی مناسب، علاوه بر تأمین درآمد، می‌تواند زمینه استفاده از توانایی‌های حرفه‌ای افراد نابینا و حضور مؤثرتر آنان در جامعه را فراهم کند. البته بهره‌مندی واقعی از فرصت‌های استخدامی، مستلزم دسترس‌پذیری مراحل ثبت‌نام، آزمون‌ها، ابزارهای کاری و محیط اشتغال نیز هست. حسینی در پایان سخنان خود بر ضرورت تغییر نگاه به نابینایی و کم‌بینایی تأکید کرد و خواستار آن شد که این موضوع از سطح فردی و خانوادگی فراتر برود و به‌عنوان مسئله‌ای اجتماعی و محیطی مورد توجه قرار گیرد. بر اساس این رویکرد، فرد نابینا نباید برای دسترسی به امکاناتی که دیگر شهروندان به‌طور معمول از آنها استفاده می‌کنند، با موانع غیرضروری روبه‌رو شود.
- عدالت ارتباطی، مقدمه تحقق عدالت آموزشی است
دکتر سالار قاسمی، معاون وزیر آموزش‌وپرورش و رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور، در این مراسم درباره وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی و اقدامات انجام‌شده در حوزه آموزش سخن گفت. او با اشاره به حضور حدود ۶ هزار دانش‌آموز دارای آسیب بینایی در مجموعه آموزش‌وپرورش استثنایی، توضیح داد که بخشی از این دانش‌آموزان در مدارس استثنایی و بخشی دیگر در مدارس فراگیر تحصیل می‌کنند. قاسمی با تأکید بر ضرورت توجه به نیازهای آموزشی این دانش‌آموزان، از اقداماتی مانند طراحی سؤالات به خط بریل برای امتحانات نهایی و تهیه تجهیزات توانبخشی نام برد. او همچنین به مناسب‌سازی کتاب‌های درسی، فضای آموزشی و آزمون‌ها اشاره کرد و گفت دسترس‌پذیری آموزشی باید در تمام مراحل تحصیل دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی مورد توجه قرار گیرد. قاسمی تأکید کرد: دسترسی به محتوای درسی و امکان شرکت در آزمون‌ها، از مهم‌ترین شرایط تحقق فرصت برابر آموزشی برای دانش‌آموزان نابینا است. اگر دانش‌آموز نتواند سؤال امتحان را به‌درستی دریافت کند یا ابزار لازم برای پاسخ‌گویی در اختیارش نباشد، ارزیابی تحصیلی او نمی‌تواند به‌درستی میزان دانش و توانایی‌اش را نشان دهد. وی همچنین از برگزاری جلسات با انجمن‌های فعال در حوزه آسیب بینایی سخن گفت و بر اهمیت استفاده از دیدگاه این تشکل‌ها برای شناخت نیازهای واقعی دانش‌آموزان تأکید کرد. همکاری میان نهادهای آموزشی و انجمن‌های تخصصی می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر موانع و طراحی راهکارهایی منجر شود که با تجربه زیسته دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان تناسب بیشتری دارند. رئیس سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور در بخش دیگری از سخنانش، عدالت ارتباطی را مقدمه تحقق عدالت آموزشی دانست. به گفته او، عدالت آموزشی تنها به معنای فراهم‌کردن امکان حضور دانش‌آموز در مدرسه نیست؛ بلکه دانش‌آموز باید بتواند به محتوا دسترسی داشته باشد، با معلمان و همکلاسی‌های خود ارتباط برقرار کند و در فرایند یادگیری مشارکت مؤثر داشته باشد. قاسمی تأکید کرد که محدودیت بینایی نباید باعث شود توانایی‌های دانش‌آموزان در نتیجه موانع اقتصادی، اجتماعی، شهری یا مدرسه‌ای نادیده گرفته شود. این دیدگاه بر ضرورت مناسب‌سازی محیط آموزشی و رفع موانعی تأکید دارد که ممکن است فرصت شکوفایی استعدادهای دانش‌آموزان نابینا را محدود کنند.
- نگاه به معلولیت باید بر پایه کرامت انسانی باشد
دکتر محمود علی‌محمدی، دبیرکل کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران در سخنان خود با اشاره به معنای عصای سفید، آن را نماد استقلال، کرامت انسانی و حق انتخاب افراد نابینا دانست. او سخنانش را با این توضیح آغاز کرد که عصای سفید فقط یک ابزار نیست، بلکه نمادی از این حقیقت است که افراد دارای معلولیت نیز باید بتوانند مسیر زندگی خود را انتخاب کنند، تصمیم بگیرند و راه‌های تازه‌ای برای دستیابی به اهدافشان پیدا کنند. علی‌محمدی با اشاره به اینکه در بخش‌های دیگری از مراسم درباره آمار و مسائل روز افراد دارای معلولیت صحبت شده است، ترجیح داد بر زمینه‌های تاریخی و فکری شکل‌گیری نگاه جوامع به معلولیت تمرکز کند. وی معتقد بود شناخت پیشینه تاریخی و مبانی فکری جوامع، برای درک بهتر وضعیت امروز افراد دارای معلولیت و اتخاذ تصمیم‌های مؤثر در این حوزه اهمیت دارد.
دبیرکل کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران در بخشی از سخنان خود به سابقه تاریخی برخوردهای تبعیض‌آمیز با افراد دارای معلولیت اشاره کرد و گفت در دوره‌هایی از تاریخ، این افراد نه‌تنها از حمایت اجتماعی برخوردار نبودند، بلکه گاه از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی خود نیز محروم می‌شدند. او با اشاره به دیدگاه‌های برخی اندیشمندان تاریخی درباره معلولیت، از نگرش‌هایی یاد کرد که وجود تفاوت‌های جسمی یا ذهنی را دلیلی برای محدودکردن حقوق افراد می‌دانستند. علی‌محمدی همچنین به نمونه‌هایی از نقض حقوق افراد دارای معلولیت در تاریخ معاصر اشاره کرد؛ از جمله آزمایش‌های پزشکی غیراخلاقی روی افراد آسیب‌پذیر و کشتار افراد دارای معلولیت در آلمان نازی. ایشان این نمونه‌ها را یادآور پیامدهای خطرناک نگرش‌هایی دانست که ارزش انسان را به ویژگی‌های جسمی، ذهنی یا توانایی‌های او وابسته می‌کنند. علی‌محمدی در ادامه، به آموزه‌های اسلامی درباره کرامت انسان اشاره کرد و ماجرای نزول سوره عبس را نمونه‌ای از توجه به شأن انسانی فرد نابینا دانست. او با اشاره به این واقعه، بر اهمیت برخورد محترمانه با افراد دارای معلولیت تأکید کرد و گفت نگاه جامعه به این افراد باید بر پایه احترام، به‌رسمیت‌شناختن حقوق و توجه به شخصیت انسانی آنان شکل بگیرد. وی همچنین به پیشینه فرهنگی ایران و آموزه‌های مرتبط با عدالت‌خواهی و حمایت از محرومان اشاره کرد و خواستار بهره‌گیری از ظرفیت‌های مثبت این میراث در دفاع از حقوق افراد دارای معلولیت شد. او در عین حال، استفاده از تجربه‌های مفید کشورهای دیگر را ضروری دانست، اما تأکید کرد که بهره‌گیری از این تجربه‌ها نباید به معنای چشم‌پوشی از ارزش‌های انسانی و فرهنگی جامعه خودمان باشد. بخش پایانی سخنان علی‌محمدی به مسئولیت جامعه و مدیریت شهری در ایجاد شرایط مناسب برای زندگی افراد دارای معلولیت اختصاص داشت. او با اشاره به ظرفیت‌هایی مانند کانون‌های معلولان و امکانات شهری، بر ضرورت همکاری نهادهای مختلف برای فراهم‌کردن شرایط زندگی بهتر و ایجاد شهری مناسب برای همه شهروندان تأکید کرد.
- حضور هنرمندان و تجلیل از نخبگان نابینا و خیرین
بخش فرهنگی و هنری مراسم، از دیگر قسمت‌های برنامه روز جهانی ایمنی عصای سفید در باشگاه تشریفاتی اقدسیه بود. در این مراسم، منوچهر هادی، کارگردان مطرح سینما و تلویزیون ضمن تبریک روز جهانی نابینایان به این قشر، ضمن ابراز خوشحالی برای حضور در مراسم روز جهانی نابینایان اعلام کرد: همواره در دغدغه داشته است روزی یک فیلم برای نابینایان بسازد. فیلمی که باعث شود در راستای فرهنگسازی، این افراد همانطور که هستند به جامعه معرفی شوند.
در این مراسم، سایر بازیگران از جمله یوسف تیموری، علیرضا خمسه، آشا محرابی و سید مسعود حسینی حضور داشتند. سروش فرهمند و امید افخم به عنوان خواننده به اجرای برنامه پرداختند. تجلیل از نخبگان نابینا، مدیران برخی از دفاتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران و حامیان و خیرین انجمن، همچنین تجلیل از دبیران نابینای مناطق کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران از دیگر بخش‌های این مراسم بود. گروه موسیقی نابینایان با حضور مهران سادری، محمدرضا عبدی و پویا خسروی، دو بار به روی سن آمدند و به اجرای برنامه پرداختند. اجرای گروه موسیقی نابینایان در این مراسم، نمونه‌ای از ظرفیت‌های هنری جامعه نابینایان بود؛ ظرفیتی که می‌تواند در کنار آموزش، اشتغال و فعالیت‌های اجتماعی، زمینه حضور مؤثرتر این افراد را در جامعه فراهم کند. کلیپ اقدامات انجمن نابینایان ایران و کلیپ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، از دیگر قسمت‌هایی بود که در این برنامه پخش شد.
گفتنی است: علاوه بر مهمانانی که در بالا به آنها اشاره شد، سرکار خانم دکتر صفاری‌فرد مدیرکل سابق پیشگیری از معلولیت‌ها و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، دکتر ابراهیمی مدیرکل توسعه کتابخانه‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، دکتر منوچهری مدیرکل برنامه‌ریزی پژوهش و فناوری اطلاعات و سرکار خانم خالویی دستیار دکتر محبوب در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مهندس شریفی مدیرعامل سامانه حملونقل جانبازان و معلولین، ادهمی رئیس دایره فرهنگی بانک مسکن، سرکار خانم مرادی و آقای موسوی از اداره‌کل سلامت شهرداری تهران، رودکی معاون فرهنگی-اجتماعی شهرداری منطقه 1 و سرکار خانم منصوری مدیرکل اداره سلامت شهرداری منطقه 1، مهندس صادقپور مدیرعامل شرکت پکتوس، مهندس سخایی مدیرعامل شرکت ویراسانا، اطیابی به عنوان نماینده مدیرعامل شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا، سارا صلاحی‌نژاد به عنوان نماینده مدیرعامل شرکت نستله پیور‌لایف، برخی از دبیران کانون افراد دارای معلولیت شهرداری تهران، یثربی از کنشگران با سابقه افراد دارای معلولیت بینایی، اعضای هیئت مدیره انجمن نابینایان ایران، مدیران دفاتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در استان‌های مختلف کشور و سایر مدیران سازمان‌های مردم‌نهاد ویژه افراد با آسیب بینایی در این مراسم حضور داشتند. خانم دکتر زرین کشاورز و اشکان آذرماسوله اجرای این مراسم را بر عهده داشتند. محمد بهرامی، قاری بین‌المللی قرآن کریم نیز با تلاوت آیاتی از قرآن مجید، آغازگر برنامه بود. برنامه روز جهانی نابینایان برای اولین بار در سال‌های گذشته، از رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران (رادیو صنا) به صورت زنده در سراسر کشور پخش شد. این برنامه در ساعت 14 با صرف ناهار و پذیرایی از مهمانان به پایان رسید.
امیر سرمدی
