او‌ام‌آر چیست و چه کاربردی برای نابینایان دارد

نویسنده: میثم امینی

منبع: بیستمین شماره ی ماهنامه ی نسل مانا

دانلود نسخه ی صوتی نوشته

موسیقی از گذشته بین نابینایان از محبوبیت بسیاری داشته است و بسیاری از نابینایان موسیقی را به عنوان شغل، زمینۀ تحصیلی یا سرگرمی خود انتخاب کرده و می کنند. با وجود محبوبیت بالای موسیقی بین نابینایان، در گذشته برای مطالعۀ اصولی موسیقی موانعی پیش راه نابینایان بود که یکی از مهم ترین این موانع، به خصوص برای نابینایان ایرانی، عدم دسترسی به نت های موسیقی بریل بود، اما خوشبختانه در سال های اخیر با پیشرفت فناوری این مانع نیز کم و بیش از سر راه نابینایان علاقه مند به موسیقی برداشته شده است و می توان گفت «فناوری اُو اِم آر» بزرگ ترین سهم را در رفع این مانع دارد.

شما حتماً تابه حال عبارت «اُو سی آر» را شنیده اید و می دانید که این فناوری امکان تبدیل متون چاپی را به متون الکترونیکی فراهم می کند و به خصوص برای کاربران نابینا کاربردی است. در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری می خواهیم با یک فناوری نسبتاً مشابه به نام «او ام آر» آشنا شویم که امکان تبدیل نت های موسیقی چاپی را به نت های دیجیتالی فراهم می کند. بعد هم به معرفی چند برنامه در این زمینه می پردازیم.

با فناوری او ام آر، رایانه می تواند نت های موسیقی چاپی اسکن شده را بخواند و آنها را به داده های دیجیتالی تبدیل کند. او ام آر یک فناوری عمومی است و مخصوص نابینایان نیست، ولی مثل او سی آر برای افراد نابینا، به خصوص دانش آموزان رشتۀ موسیقی و موسیقی دانان بسیار کاربردی است. این فناوری با تبدیل نت های چاپی به نسخۀ دیجیتالی امکانات متعددی شامل پخش موسیقی نوشته شده، خواندن نت های موسیقی در رایانه با برنامه های ویژۀ این کار، ویرایش نت ها، چاپ نت ها به خط بریل و…را در اختیار کاربران نابینا می گذارد.

فناوری او ام آر برای اولین بار در دهۀ شصت میلادی، وقتی دستگاه های اسکنر در دسترس عموم قرار گرفت، در دانشگاه فناوری میشیگان شروع شد. بعداً در دهۀ هشتاد میلادی گروهی از دانشجویان دانشگاه واسِدا، در ژاپن یک سامانۀ او ام آر را به نمایش گذاشتند که به یک روبات متصل بود که می توانست نت های موسیقی چاپی را بخواند و با زدن کلیدهای پیانو آنها را اجرا کند.

امروزه علاقۀ بسیاری نسبت به او ام آر وجود دارد، زیرا این فناوری می تواند در دیجیتالی کردن حجم عظیمی از نت های موسیقی که از قرن هفدهم میلادی تاکنون چاپ شده است به ما کمک کند. فناوری او ام آر هنوز در حال گسترش است، ولی هدف این فناوری هنوز همانی است که در ابتدای کار مورد نظر سازندگان آن بود، یعنی رمزگشایی و تفسیر سریع تر و دقیق تر علامت های نت نویسی موسیقی از تصاویر اسکن شده.

یکی از برنامه هایی که از امکان او ام آر بهره مند است برنامۀ رایگان، منبع باز و دسترس پذیر میوزاِسکُور است. این برنامه که برای سیستم عامل های ویندوز، مک او اس و لینوکس ارائه شده است از ورودی ها و قالب های متعددی پشتیبانی می کند. این برنامه امکانات مختلفی از قبیل پخش و ویرایش پرونده های نت موسیقی مثل میدی، میوزیک اِکس اِم اِل و سایر قالب های پر استفاده برای نت های موسیقی را دارد. همچنین این برنامه می تواند نت های موسیقی را به قالب های دیگر نت موسیقی یا به پروندۀ صوتی تبدیل کند.

علاوه بر این امکانات، این برنامه می تواند با استفاده از فناوری او ام آر پرونده های پی دی اِف حاوی تصاویر اسکن شده از نت های موسیقی چاپی را به یک پروندۀ نت موسیقی دیجیتالی تبدیل کند که می توان گفت این یکی از مهم ترین امکانات این برنامه برای افراد نابینا است. برای تبدیل تصاویر نت های موسیقی چاپی به پروندۀ دیجیتالی میوزاسکور از یک واسط کاربری برنامۀ برخط و منبع باز استفاده می کند که باعث می شود برای انجام تبدیل به اینترنت نیاز داشته باشید.

این برنامه برای صفحه خوان اِن وی دی اِی دسترس پذیر شده است و کاربران می توانند با نصب اسکریپت های لازم با صفحه خوان جاز و صفحه خوان لینوکسی اُورکا نیز با این برنامه کار کنند.

میوزاسکور یک برنامه هم برای تلفن های همراه دارای سیستم عامل های اندروید و آی او اس دارد که فقط امکان پخش نت های موسیقی را فراهم می کند و امکان ویرایش نت ها و سایر امکانات نسخه رایانه را ندارد.

برنامه پلِی اِسکُور تو شیت میوزیک یک برنامۀ دیگر است که از فناوری او ام آر پشتیبانی می کند. این برنامه که رایگان نیست برای اندروید، آی او اس و ویندوز ارائه شده است. همان گونه که از نام آن مشخص است، این برنامه به طور ویژه برای اسکن نت های موسیقی چاپی و تبدیل آنها به نت  های دیجیتالی طراحی شده است. بعد از اسکن نت های موسیقی با دوربین تلفن همراه یا باز کردن یک پروندۀ پی دی اف حاوی تصاویر اسکن شده از نت های موسیقی، برنامه این تصاویر را با استفاده از جدیدترین تحولات در فناوری او ام آر به نت های دیجیتالی تبدیل می کند. بعد از آن کاربر می تواند به موسیقی نوشته شده گوش کند یا آن را با قالب میوزیک اکس ام ال یا به صورت میدی استخراج کند.

برنامۀ پلی اسکور تو شیت میوزیک از انواع سیستم های نت نویسی مثل نت نویسی پیانو و نت نویسی موسیقی مجلسی پشتیبانی می کند. همچنین می توانید برای پخش نت های موسیقی تبدیل شده از بین آلت های موسیقی مجازی با کیفیتی که برنامه به شما ارائه می دهد، آلت های موسیقی مورد علاقۀ خود را انتخاب کنید. این برنامه امکانات مختلف دیگری را هم دارد که برای یک دانش آموز موسیقی یا موسیقی دان مفید است و با کار با برنامه می توانید با آنها آشنا شوید.

برنامۀ دیگری که هرچند از فناوری او ام آر پشتیبانی نمی کند، ولی معرفی آن لازم به نظر می رسد، برنامه وایت نت است. این برنامه که توسط برنامه نویسان ایرانی طراحی شده، یک برنامۀ تحت وب رایگان است که با استفاده از آن می توانند پرونده های اکس ام ال و میوزیک اکس ام الی را که بعد از تبدیل نت های موسیقی اسکن شده، از برنامه های او ام آر مثل میوزاسکور و پلی اسکور تو شیت میوزیک استخراج یا از اینترنت دریافت  کنند و با استفاده از موتور صوتی بخوانند. مزیت این روش خواندن موسیقی نسبت به بریل در دسترس بودن، رایگان بودن و راحتی بیشتر آن است.

درنهایت بد نیست برای تکمیل مطلب با سرویس برِیل میوز آشنا شویم. این سرویس رایگان برخط پرونده های میوزیک اکس ام ال را دریافت و آن را به نت های موسیقی بریل تبدیل می کند. خروجی این برنامه یک پرونده است که می توانید آن را با چاپگرهای بریل چاپ کنید یا با برجسته نگار بخوانید.

شما می توانید پرونده های میوزیک اکس ام ال را برای آثار معروف و قدیمی در اینترنت پیدا یا نت های موسیقی چاپی را با استفاده از برنامه های میوزاسکور یا پلی اسکور تو شیت میوزیک به پروندۀ میوزیک اکس ام ال تبدیل کنید و سپس پرونده ای را که دریافت یا تبدیل کرده اید، با این سرویس به نت های بریل تبدیل و از آن استفاده کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پنج × 5 =

لطفا پاسخ عبارت امنیتی را در کادر بنویسید. *