نویسنده:علی پنجهای
منبع: پنجاه و چهارمین شماره ماهنامه ی نسل مانا
مقدمه: مرثیهای بر دیوار سکوت و سه ماه انزوا
در زندگی ما نابینایان، اینترنت صرفاً ابزاری برای سرگرمی یا ارتباطات جمعی نیست؛ اینترنت برای ما به معنای «چشم»، «عصای دیجیتال» و «پل استقلال» است. از میانههای اسفند، سایه سنگین جنگ منجر به قطعی اینترنت و توقف سهماهه ارتباط ما با شبکه جهانی شد و گویی هزاران چشم در سراسر ایران، به یکباره بسته شدند. در این سه ماه، درحالیکه ما در انزوایی اجباری به سر میبردیم، دنیای تکنولوژیهای دسترسپذیر در خارج از مرزها متوقف نشد و با سرعتی خیرهکننده، به سمت آینده حرکت کرد. اکنون که دوباره به دنیای اطلاعات متصل شدهایم، حجم انبوهی از اخبار نویدبخش به دستمان رسیده است. نوشتن پیشخان این ماه برای من بسیار کار سختی بود. انتخاب مهمترین رویدادها از میان اخباری که همه اهمیت بسیار بالایی دارند، واقعاً دشوار است. بااینحال در پیشخان خرداد، نگاهی خواهیم داشت به خلاصهای از آنچه در این ۱۰۰ روز سکوت گذشت.
انقلاب در بینایی مصنوعی: «آیرا[i]» و عینکهای متا
در شمارههای گذشته پیشخان به «آیرا»، کاربرد این سرویس و خبر همکاریاش با «پروژه آسترا[ii]» گوگل اشاره کرده بودیم؛ این هوش مصنوعی جدید با چنان سرعتی تصاویر را تحلیل میکند که میتواند بهصورت زنده و در لحظه، محیط اطراف را برای فرد توصیف کند. این یعنی، ما در آستانه زمانی هستیم که هوش مصنوعی میتواند جایگزین دستیار انسانی شود و با دقت بالا، موانع و تابلوها را برای ما بخواند. اکنون آیرا برای آسان و کاربردیکردن بیشازپیش خدمات خود، از یکپارچگی کامل این سرویس با عینکهای هوشمند «متا ریبَن[iii]» خبر میدهد. پیشازاین، کاربران ناچار بودند گوشی را با دست مقابل خود بگیرند تا دستیاران تصویری مسیر را ببینند؛ اما اکنون، با باز شدن «بسته توسعه نرمافزاری[iv]» عینکهای متا، فرد نابینا میتواند بدون استفاده از دست و تنها با دوربینی که روی فریم عینک نصب شده، تصویر را به دستیار انسانی منتقل کند.
جهش در دنیای برجستهنگارها: محصولات جدید «اوربیت ریسرچ[v]»
شرکت اوربیت ریسرچ در این مدت از چندین محصول نوآورانه رونمایی کرد که هریک، گروه خاصی از مخاطبان این بازار را هدف قرار داده است؛ اولین محصول تازه اوربیت، خانواده «استراتا[vi]» است. این نوتتیکرهای ۲۰ و ۴۰ سلولی جدید با قیمتی مقرونبهصرفه نسبت به سایر رقبا، از سلولهای پیزوالکتریک (مشابه برجستهنگارهای گرانقیمت) استفاده میکنند. مدل پیشرفته این دستگاهها دارای سیستمعامل اندروید ۱۴ است که دسترسی به کتابخانههای آنلاین و پادکستها را مستقیماً از روی دستگاه فراهم میکند. دیگر محصول تازه اوربیت، اوپتیما نام دارد؛ این دستگاه، یک لپتاپ کامل با سیستمعامل ویندوز ۱۱ است که برجستهنگار ۴۰ سلولی در بدنه آن ادغام شده؛ نکته جالب این لپتاپ، ماژولار بودن آن است؛ یعنی، کاربر میتواند بهراحتی قطعات سختافزاری مثل حافظه یا رم را ارتقا دهد، بدون اینکه نگران بخش برجستهنگار باشد. اوربیت همچنین، یک برجستهنگار بسیار باریک و با بدنه آلومینیومی که فاقد باتری داخلی است و تنها با اتصال به گوشی یا کامپیوتر کار میکند را، با نام «اوربیت فلو[vii]» معرفی کرده است.
راهکارهای خلاقانه برای لوازمخانگی لمسی: با «استکتایلز» [viii]از شرکت «هِیبِل[ix]» آشنا شوید
یکی از چالشهای بزرگ نابینایان در هنگام انتخاب لوازمخانگی، استفاده از نمایشگرهای لمسی موجود در اکثر مدلهای جدید و پرامکانات است. شرکت «هِیبِل» محصولی به نام استکتایلز معرفی کرده است که تا حدودی این مشکل را حل میکند. استکتایلز، مجموعهای از برچسبهای برجسته با اشکال مختلف است که جریان الکتریسیته دست را، از خود عبور میدهد. در نتیجه، شما میتوانید آنها را روی دکمههای لمسی ماشین لباسشویی یا مایکروفر بچسبانید و با لمس برچسب، دکمه لمسی زیر آن را فعال کنید. همچنین سیستم برچسب صوتی این شرکت به شما اجازه میدهد، روی هر وسیلهای در خانه یک برچسب مخصوص بزنید و با گوشی خود روی آن صدا ضبط کنید.
نرمافزارهای صفحهخوان: بهروزرسانیهای جدید «جاز[x]» و «انویدیاِی[xi]»
در دنیای نرمافزار، صفحهخوان «انویدیاِی » در نسخههای آزمایشی جدید خود، از قابلیت درشتنمایی داخلی رونمایی کرده است که نیاز کاربران کمبینا به نرمافزارهای جانبی را کاهش میدهد. ازسویدیگر، شرکت ویسپرو از قابلیت همگامسازی تنظیمات در صفحهخوان جاز خبر داد. با این امکان، شما میتوانید تنظیمات شخصی خود را در فضای ابری ذخیره کرده و در هر کامپیوتر دیگری، بهمحض واردشدن به حساب کاربری خود، همان تنظیمات را فراخوانی کنید.
جهتیابی در فضاهای عمومی: گسترش سیستم رایتهییر [xii]در اماکن عمومی پربازدید دنیا برای دسترسی بیشتر نابینایان
احتمالاً تابهحال درباره سیستم «رایتهیر» مطالبی شنیده باشید؛ این سیستم با ترکیب فرستندههای بلوتوثی و کدهای گرافیکی مخصوص، فضاهای عمومی مثل موزه، ایستگاه مترو یا هتل را برای نابینایان گویا میکند. با بهکارگیری این تکنولوژی در تابلوهای خروجی، سرویسهای بهداشتی و… با نزدیکشدن فرد، آن مکان بهصورت صوتی به او معرفی میشود.
«بی مای آیز[xiii]»: انساندوستی با قدرت ده میلیوننفری
بهعنوان آخرین مطلب، شایسته است که به موفقیت خیرهکننده «بی مای آیز» نیز اشاره داشته باشیم؛ این اپلیکیشن اکنون به رکورد یک میلیون کاربر نابینا و بیش از ده میلیون داوطلب بینا رسیده است. این یعنی بهازای هر نابینا، ده نفر در جهان آمادهاند تا به صورت رایگان، چشمان خود را با او به اشتراک بگذارند. در سه ماه گذشته که امکان استفاده از خدماتی مانند بیمایآیز و سایر امکاناتی که در چالشهای نیازمند به بینایی، به ما کمک میکردند برایمان وجود نداشت، تفاوت بود و نبود دسترسی به این خدمات را بهوضوح احساس کردیم. شنیدن چنین اخباری منشأ امیدواری و قوت قلب برای باور به آیندهای روشنتر است.
[i] aira
[ii] Project Astra
[iii] Meta Ray-Ban
[iv] Sdk (software development kit)
[v] Orbit Research
[vi] Strata
[vii] Orbit flow
[viii] stactiles
[ix] Hable
[x] jaws
[xi] NVDA
[xii] RightHear
[xiii] Be my eyes