نویسنده: میثم امینی
منبع: پنجاه و دومین شماره ماهنامه ی نسل مانا
وقتی بهعنوان یک فرد نابینا یا کمبینا، وسایل برقی خانگی مثل ماشین لباسشویی یا سرخکن بدون روغن را خریداری میکنیم، اینکه دستگاهی که انتخاب میکنیم دسترسیپذیری مناسبی داشته باشد برای ما یک دغدغه بسیار مهم است.
در این شماره از ماهنامه نسل مانا، در ستون فناوری، با روش بهکارگیری هوش مصنوعی برای دریافت اطلاعات، در زمینه امکانات دسترسیپذیری وسایل برقی خانگی و اطمینان پیداکردن از صحت این اطلاعات در این زمینه، آشنا میشویم.
در ادامه بخشهایی از یک مقاله را میخوانید که در شماره زمستان ۲۰۲۵ مجله اَکسِسوُرلد در این مورد منتشر شده است.
این مقاله دو هدف دارد: دادن اطلاعاتی درباره وضعیت فعلی دسترسیپذیری وسایل برقی خانگی برای نابینایان و کمبینایان، و ارائه ترفندهای کاربردی برای استفاده از هوش مصنوعی، برای جستجوی اطلاعات برای اطمینان حاصلکردن از اینکه این اطلاعات صحیح است.
برای این مقاله، ما از امکان جستجو در وب ربات هوش مصنوعی چت جیپیتی، برای پیداکردن و ارائه خلاصهای از اطلاعاتی که در مقاله میآید، استفاده کردهایم.
با پیشرفت روزافزون جستجوگرهای وب بر پایه هوش مصنوعی، استفاده از یک جستجوگر هوش مصنوعی و سپس تأیید اطلاعات آن، گاهی اوقات میتواند از تلاش برای پیداکردن همه اطلاعات بهصورت دستی با یک موتور جستجوی سنتی بهینهتر باشد. نکته کلیدی در استفاده از جستجوگرهای بر پایه هوش مصنوعی، اطمینان از صحت اطلاعات ارائهشده است.
برای نمایش عملی این موضوع، اطلاعاتی که هوش مصنوعی در مورد امکانات دسترسیپذیری موجود، برای وسایل برقی خانگی بزرگ، به ما ارائه داده را مرور میکنیم و میبینیم که چطور ما صحت این اطلاعات را تأیید کردهایم.
اولین بخش از فرایند جستجوی شما، پرامپت شما یا همان سؤالی است که از هوش مصنوعی میپرسید. اینجا شما باید پرامپت خود را با جزئیات زیاد بنویسید تا از همان ابتدا، از ایجاد سردرگمی جلوگیری کنید.
شما خصوصاً باید از هوش مصنوعی بخواهید که جستجوی وب و ترجیحاً جستجوی عمیق را انجام دهد؛ چیزی که شانس جمعآوری اطلاعات کامل و تولید بازخوردی با جزئیات زیاد را افزایش میدهد. این موضوع همچنین باعث میشود که هوش مصنوعی، مستقیماً به اسناد ارجاع دهد و لینک منابع بهکاررفته را در اختیارتان بگذارد؛ بنابراین، به شما اجازه میدهد صحت چیزی که هوش مصنوعی میگوید را، در سند ارجاع شده بررسی کنید. اگر هوش مصنوعی فقط به اطلاعات داخلی خود که در زمان آموزش دریافت کرده است اتکا کند، امکان بروز توهم بسیار بیشتر است و اطمینان از اینکه این اطلاعات از کجا آمده، دشوارتر میشود.
برای این مقاله، بهجای یک درخواست عمومی مثل «لطفاً در مورد دسترسیپذیری وسایل برقی خانگی صحبت کن»، ما از هوش مصنوعی خواستیم که در مورد «آخرین اطلاعات در مورد دسترسیپذیری جدیدترین و پیشرفتهترین وسایل برقی خانگی در سال ۲۰۲۵» جستجو کند، و درخواست کردیم که این جستجو بهصورت عمیق انجام شود. این باعث شد یک جستجوی جامع و کامل انجام گیرد و اطلاعات جمعآوریشده به ما ارائه شود. پردازش هوش مصنوعی تقریباً دو دقیقه طول کشید – که برای یک جستجوی هوش مصنوعی بسیار طولانی است – و ما را تا حدی از عمیق بودن نتایج مطمئن کرد. در اینجای کار، اطمینان از صحت اطلاعاتی که هوش مصنوعی به ما میدهد ساده است.
هوش مصنوعی یک سند بزرگ حاوی اطلاعات در مورد دسترسیپذیری وسایل برقی خانگی، با جزئیات فراوان را به ما ارائه داد؛ در این سند، هوش مصنوعی گاهی حتی از آن چیزی که ما انتظار داشتیم فراتر رفته و مثلاً در مورد دسترسیپذیری تلویزیونهای هوشمند بحث کرده بود. میتوان گفت که تلویزیون هوشمند یک وسیله برقی خانگی است؛ اما تلویزیون، تمرکز اصلی اطلاعاتی که به دنبال آن بودیم نبود.
ازآنجاییکه اطلاعات با انجام جستجو در وب ارائه شده بود، هرچه هوش مصنوعی در اختیار ما گذاشته بود، یا نقلقول مستقیم بود، یا تفسیری از یک صفحه بود که لینک آن صفحه در متن وجود داشت. این موضوع به این معنا بود که ما میتوانستیم بلافاصله هر لینک را دنبال کرده و صحیح بودن اطلاعات را خودمان با خواندن منبع تأیید کنیم.
در بعضی موارد، هوش مصنوعی مجبور بود مطالب مبهمی را تفسیر کند؛ مثلاً، وقتی هوش مصنوعی در مورد برچسبهای برجسته در محصولات برند ویرلپول صحبت میکرد، به یک مقاله اشاره کرد؛ وقتی ما همان مقاله را خواندیم، متوجه شدیم که نویسنده، به طور عمومی در مورد برچسبهای برجسته صحبت میکرد، نه اینکه ویرلپول مستقیماً این برچسبها را تولید میکند. در این مورد هوش مصنوعی مطمئن نبودن خود را به ما اطلاع داد، که ما را واداشت صحت این اطلاعات را بررسی کنیم.
چون توهم داشتن بهعنوان یک نگرانی عمومی همیشه وجود دارد، ما نسبت به تکیهکردن کامل روی اطلاعاتی که هوش مصنوعی تولید میکند، محتاطیم؛ اما وقتی هوش مصنوعی برای هر ارجاع لینک مستقیم ارائه میدهد، به ما این امکان را میدهد که با بازبینی منابع اولیه، اصولاً تحقیق خودمان را انجام دهیم؛ ولی با این مزیت که، همه این منابع در یک جا جمعآوری و خلاصه شدهاند.
بعضی از مهمترین اطلاعاتی که در این جستجو، در مورد امکانات دسترسیپذیری وسایل برقی خانگی بزرگ دریافت کردهایم، در زیر آمده است:
برای دسترسیپذیری، بسیاری از وسایل خانگی به برنامههای مخصوص تلفن هوشمند یا اسپیکرهای هوشمندی مثل آمازون اِکُو، اتکا میکنند.
سامسونگ از طریق برنامه اِسمارتثینگز، برای وسایل خانگی خود اطلاعات دسترسیپذیری ارائه میکند و در سند مربوط به استفاده از اسمارتثینگز، با صفحهخوانها به دسترسیپذیری از طریق تاکبَک اشاره کرده است.
همچنین راهحل دیگر سامسونگ برای دسترسیپذیری دستگاههایش، اصول طراحی یکپارچهای است که آرایش کنترلها را استاندارد میکند تا عملکرد کنترلها، با چند حس مثل لامسه و صدا قابلتشخیص باشند.
وبسایت برند بوش، حاوی اطلاعاتی در مورد دسترسیپذیری است و در صفحات خاصی که مربوط به جفتکردن دستگاهها و ایجاد حساب هستند، گزینه «دسترسیپذیری برای افراد نابینایی که از صفحهخوانها استفاده میکنند» وجود دارد؛ به نظر میرسد این گزینه، به دسترسیپذیری خودِ وبسایت این شرکت – و نه برنامه موبایلی این شرکت یعنی هُوم کانِکت – باشد. ما اطلاعات روشنی پیدا نکردیم که مشخص کند آیا واسط کاربری این برنامه، برای صفحهخوانهایی مثل تاکبک و وُیساُوِر کاملاً دسترسیپذیر است یا خیر.
شرکت الجی، از پلتفرم ثینکیو[1] استفاده میکند؛ برای اینکه بتواند تجربهای مشابه کنترل بر پایه برنامه را در هنگام استفاده از اسپیکرهای هوشمند خانگی، ارائه دهد.
در زمینه سختافزاری، الجی محصولی به نام کامفُورت کیت یا کیت راحتی ارائه داده است، که به وسایل خانگی این شرکت متصل میشود و استفاده از این وسایل را برای افراد دارای معلولیتهای مختلف، آسانتر میکند. امکانات دسترسیپذیری این دستگاه شامل تشخیص لمسی کنترلها است که برای افراد نابینا و کمبینا مفید است.
منبع شماره زمستان ۲۰۲۵ مجله اَکسِسوُرلد
ترجمه و گردآوری: میثم امینی